انرژی سطحی فقط می ­تواند فرسودگی را تا حدودی تخفیف دهد و برای سازگاری عمیق تر و کامل باید عوامل تنش را شناسایی و رفع کرد.

۲-۱-۲-۱۱-۱۱-الگوی دوهرنوند
دوهرنوند^[۴۸] (۱۹۶۱) با تغییراتی که در الگوی بیوشیمی سلیه انجام داد، الگوی خود را برای مطالعه اختلالات روانی در محیط اجتماعی ارائه داد. به نظر او عوامل متعددی در واکنش به عامل تنش زا و بروز نشانگان استرس نقش دارند که مهم ترین آنها عبارتند از:

1. 1. متغیرهای بیرونی که تعادل ارگانیسم را مختل می سازند

۲.عوامل واسطه ای که می توانند تأثیر عوام ل تنش زا را تغییر دهند

3. 3. تعامل بین عوامل واسطه ای و تنش زا که به بروز نشانگان استرس می انجامد

3. 3. تلاش ارگانیسم برای فائق آمدن بر عوامل تنش زا

او تأکید کرد عوامل واسطه­ای درونی و بیرونی را نباید از نظر دور داشت. برداشت دوهرنوند (۱۹۶۱) از استرس در برگیرنده کلیه عوامل درونی و بیرونی است که استرس ایجاد می­ کند.
الگوی متغیرهای روان­شناختی و اختلال­های جسمانی این الگو در سال ۱۹۷۱ توسط لوی و کاگان ارائه شد. آنها الگویی برای واسطه­های روانی - اجتماعی بیماری­ها ارائه دادند. هر تغییر روانی می ­تواند به عنوان عاملی تنش­زا یا محرکی که برانگیزاننده پاسخی بیولوژیک است، عمل کند. این محرک­ها در فرد تمایل به عمل را ایجاد می‌کنند و این تمایل متأثر از عوامل محیطی و ژنتیکی است. این تمایل ارگانیسم را برای انواع فعالیت­های جسمانی در موقعیت­های مختلف آماده می­ کند. بعضی از این فعالیت­ها ناسازگارند و به ایجاد استرس منجر می‌شوند. این پاسخ ناسازگار، پیش آگهی اختلال در عملکردهای فیزیولوژیکی و روانی است و اگر محرک همچنان ادامه داشته باشد، به بیماری منجر می­ شود. بیماری، ناتوانی یا شکست سیستم جسمانی - روانی در انجام وظایف اساسی خود است. لوی و کاگان همچنین فرض کرده ­اند که بین متغیرهای روانی، فیزیولوژیکی، ژنتیکی و محیطی­ تعامل وجود دارد که می تواند جریان بیماری را تسهیل کند (دابسون، ۱۹۸۳؛ به نقل از کوهن و ویلیامسون، ۱۹۹۱)
به دنبال کارهای سلیه ( ۱۹۳۶) و طرح نشانگان سازگاری کلی، این ایده مطرح شد که مهم­ترین عامل در چگونگی و نوع نشانگان استرس، تصورات شخصی و میزان ارزش و اهمیت موضوعی ویژه در نزد فرد است، زیرا عامل تنش­زایی که برای فردی منبع استرس و عامل بروز نشانگان استرس است، چه بسا برای شخص دیگری به هیچ وجه استرس ایجاد نکند. به همین دلیل از سال ۱۹۶۰را به کار بردند. این اصطلاح در مورد ارزشگذاری مجدد و ” ارزیابی شناختی” به بعد لازاروس و فولکمن ( ۱۹۸۴) مفهوم قضاوت­های مداوم شخص از خواسته ­ها و محدودیت­های خود در روند تعامل با محیط، توانایی­های بالقوه و بالفعل خود به کار برده شد. در واقع، لازاروس (۱۹۸۲) بنیانگذار این فرضیه است که دیدگاه ­ها، پدیده ­ها را به ­وجود می­آورند. پدیده ­ها به خودی خود خنثی­اند، این دیدگاه ها هستند که به پدیده ­ها معنا و مفهوم می­بخشند. این الگو برای ارزیابی شناختی مراحلی قائل است
مرحله ارزیابی اولیه : ارزیابی اولیه به فرایندهای شناختی ارزش­گذاری مربوط می­ شود. افراد به این پرسش که آیا درحالت مطلوب یا رنج به سر می­برند، به گونه ­ای متفاوت پاسخ می­ دهند، این مواجهه می ­تواند سه نتیجه در بر داشته باشد:
- واکنش نامربوط یا بی­ارتباط: مواجهه­ای است که برای فرد هیچ گونه معنای ویژه­ای در بر ندارد. بنابراین، می‌تواند مورد غفلت و فراموشی واقع شود.
- واکنش مثبت و بی خطر: دربرگیرنده قضاوت­هایی است که بیان کننده موضوع مطلوب و سودمندی است .
- واکنش تنش­زا : شامل قضاوت­هایی است که صدمه و نیستی را به دنبال دارد، فرد را مورد تهدید قرار می­دهد یا او را به نحوی درگیر می­ کند (کوتاش ، ۱۹۸۵)
ارزیابی ثانویه : پس از اینکه فرد به این پرسش پاسخ داد که آیا من در حال مطلوب یا رنج به سر می­برم، به ارزیابی ثانویه می­رسد. حال این پرسش مطرح می­ شود که من در مورد آن، چه کار می­توانم انجام دهم؟ ارزیابی ثانویه به فرایند قضاو ت­ها، توانایی­های بالقوه برای مقابله، امکانات و محدودیت­های فرد اطلاق می­ شود.
ارزیابی مجدد : ارزیابی شناختی، فرایندی ایستا نیست و تغییر جهت پاسخ ها را نسبت به شرایط بیرونی و درونی موجب می­ شود. ارزیابی شناختی مجدد به تغییر در قضاوت­های ارزش­گذاری فرد از موقعیت منتهی می‌شود. در مجموع، لازاروس^[۴۹] (۱۹۸۲) در پاسخ به این پرسش که چرا افراد در برابر یک عامل تنش زا یا استرس یکسان مانند مرگ والدین یا همسر، واکنش­های متفاوتی نشان می­ دهند، می­گوید: رفتار فرد در هر لحظه از زندگی تابع و برایندی از عوامل زیر است :
ساختار شخصیت فرد
ارزیابی شناختی فرد از موقعیت
توان بالقوه عامل تنش زا یا محرک .
در این الگو، علاوه بر عامل تنش­زا به ارزیابی شناختی شخص نیز توجه شده است . نظریه لازاروس ( ۱۹۸۲) راه‌گشای سایر الگوهای شناختی شد. یکی از این الگوها توسط (ریچاردسون و ولفل۱۹۸۴ ؛ به نقل از کوتاش، ۱۹۸۵) مطرح شده است. در این الگو پاسخ های استرس نتیجه مستقیم عوامل محیطی تلقی نمی­شوند، زیرا عوامل محیطی به خودی خود خنثی­اند و نمی ­توانند واکنش­های استرس را ایجاد کنند. استرس، حاصل ارزیابی، ادراک و تفسیر ارگانیسم از موقعیت­ها و رویدادهاست .خواسته­ هایی که برای شخص اهمیت زیادی ندارند، با احتمال کمتری استرس ایجاد می­ کنند و پیامدهای جدی نخواهند داشت. برعکس، واسته‌هایی که به هر دلیل برای شخص خیلی مهم جلوه می­ کنند، موجب بروز استرس می­شوند. در الگوی ارزیابی شناختی فرد زنجیره ای از مراحل را برای هدایت عمل سازش یافته پیش ­بینی می­ کند که عبارتند از:
۱- مرحله تجسم : شامل ادراک و تفسیر اطلاعات برای تعریف خطر واقعی یا بالقوه است .
۲- مرحله طراحی عمل : شامل برنامه­ ریزی برای حل مسئله یا مقابله است. این مرحله خود شامل گردآوری، انتخاب و تعیین روش اجرای راه حل و طراحی راه حل­های جایگزین است .
۳- مرحله نظارت : شامل مجموعه ­ای از معیارها به منظور ارزیابی پاسخ ها و کوشش­های مقابله شخص در قبال خطرهاست .
این الگو، با قبول این فرض که حداقل دو نوع حلقه پس­خوراندی در موقعیت­های استرس ­زا در جهت خود نظم‌‌جویی فعال­اند، نظریه پردازش موازی را پیشنهاد کرد. یکی از این حلقه­ها، برای تنظیم خطر (مهار خطر) و دیگری برای تنظیم هیجان (مهار هیجان) است . هر کدام از این سیستم­ها محتویات جداگانه­ ای دارند. سیستم مهار خطر شامل ادراک تهدید سلامتی و برنامه­ ریزی­ها و واکنش­های انجام شده برای تغییر تأثیرات تهدید بر شخص است. سیستم مهار هیجان شامل شناخت وادراک حالت فاعلی و (برنامه­ ریزی­ها و واکنش­ها به منظور ایجاد تغییر در حالت هیجانی شخص است (دوهرنوند، ۱۹۸۶)
۲-۱-۳-عوامل مؤثر بر انتخاب سبک های مقابله (راهکارهای مدیریت استرس)
منابع شخصی مقابله، مجموعه پیچیده­ای از عوامل شناختی، شخصیتی و بازخوردی است که بخشی از توانایی روانی فرد را برای مقابله مهیا می­سازد. منابع شخصی عبارتند از ویژگی های زمینه­ای نسبتاً پایدار که انتخاب روش­های ارزیابی و مقابله را تحت­تاثیر قرار می­ دهند. برخی از این ویژگی­ها عبارتند از تحول من، احساس کارآمدی شخصی، خوش­بینی، احساس یکپارچگی، سبک­های شناختی، سبک­های دفاعی و مقابله، و توانایی‌های حل مسئله (موس و اسکافر، ۱۹۹۳)
۲-۱-۳-۱-تحول من
تحول من شامل فرایندی است که طی آن تجارب (لوئه وینگر، ۱۹۶۷) از تحو ل من با عنوان (صفت مسلط ) یاد کرده است .طی مراحل رشد خود به ادراک متفاوتی از خود و دنیای” من” جدید شخص، در یک کل مرتبط با هم یکپارچه‌سازی می­ شود اجتماعی می­رسد. هر مرحله از نظر سازمان دهی ساختاری با مراحل دیگر تفاوت کیفی دارد. اگرچه مراحل تحول از ثبات برخوردارند، ولی در آخرین مرحله از رشد تفاوت های میانه­ای افراد آشکار می‌شود. تحول من با الگوهای پیچیده رفتار از قبیل کمک به دیگران، همدلی و تحو ل اخلاقی مرتبط است.
۲-۱-۳-۲-کارآمدی
افرادی که احساس کارآمدی شخصی بیشتری دارند، اغلب در مواجهه با موقعیت­هایی که مستلزم چالشگری است، برخوردی فعال و پیگیر دارند. درحالی که افرادی که از کارآمدی کمتری برخوردارند، یا از این موقعیت ها اجتناب می­ورزند و یا واکنشی انفعالی دارند.
۲-۱-۳-۳- خوش بینی
انتظار کلی شخص در زمینه پیامدهای خوب، شی یر و کارور (۱۹۸۸ ) گرایش به خوش­بینی را این گونه معنا کرده اند موقعیت­های مشکل یا مبهم خوش­بینی، با افزایش سازش یافتگی جسمانی و روانی با وقایع تنش­زای زندگی رابطه دارد. شاید علت این مسئله آن باشد که افراد خوش بین به کاربرد مقابله متمرکز بر مسئله تمایل بیشتری دارند و از فرایندهای اجتنابی کمتر استفاده می­ کنند. افراد خوش بین در مقایسه با افراد بدبین­، از روش­هایی استفاده می­ کنند که احتمال پیامدهای مطلوب را افزایش می­ دهند.
۲-۱-۳-۴-احساس یکپارچگی
احساس یکپارچگی نوعی تعیین جهت نسبتاً مداو م و باثبات معنا است که دارای سه مؤلفه می­باشد:

1. 1. قابلیت درک :اینکه شخص چقدر دنیا را واجد ساختار و قابل پیش بینی می­بیند

1. 1. قابلیت مهار :شخص باور دارد که صاحب منابع فردی و اجتماعی کافی برای مواجهه با خواسته­ های محیط است

1. 1. هدفمند بودن: برخورداری از این احساس که مقابله فعال با حوادث تنش­زا امری ارزشمند است. اشخاصی که از احساس یکپارچگی زیادی برخوردارند، گرایش دارند که برای موقعیت­­­­ها ساختار قائل شوند؛ چالشگری را بپذیرند و برای تسهیل فرایند مقابله به شناسایی منابع شخصی و اجتماعی بپردازند (موس و اسکافر^[۵۰]، ۱۹۹۳).

شناخت چگونگی تفکر و تفسیر فرد از رویدادهای محیطی در انتخاب سبک­های مقابله­ای نقش دارد. پیروان رویکردهای شناختی انسان را موجودی مختار فرض می­ کنند که با بهره گرفتن از ارزیابی خویش در مورد پیامدهای مسئله، از بین پیامدهای ویژه­ای که در مسیرش قرار دارند، دست به انتخاب می زند. ارزیابی و راهبردهای مقابله، بر عوامل تنش زایی که شخص در معرض آنها قرار دارد، واکنش نسبت به تهدیدها و چالشهایی که این عوامل تنش زا با خود همرا ه می­آورند، و چگونگی سازش یافتگی طولانی مدت و کوتاه مدت تأثیر می­ گذارد. به این ترتیب، این چارچوب بیانگر آن است که انسان همان طورکه می تواند از عوامل تنش­زا تاثیر پذیرد، توانایی آن را هم دارد که به پیامدهای عوامل تنش­زای موجود در زندگی خود نیز شکل و جهت ببخشد (موس و اسکافر، ۱۹۹۳)
الگوهای ادراکی و پردازش اطلاعات، فرایند یادگیری و سازشی ما را تحت تاثیر قرار داده و آنها را شکل می‌دهند. در این زمینه می­توان افراد را به دو دسته تقسیم کرد؛ افرادی که ادراک آنان در مورد یک محرک پیچیده عمیقاً تحت تأثیر زمینه و محیط است و افرادی که در درک محرک­های پیچیده از زمینه تأثیر نمی‌پذیرند و خود را عنصری مجزا از محیط در نظر می­گیرند. اشخاص وابسته به زمینه، بیشتر به محیط اجتماعی خو گرفته­اند. از اینرو، دیگران آنها را افرادی گرم و معاشرتی می­دانند. آنان جذب موقعیت­های اجتماعی می­شوند؛ مهارت های اجتماعی بیشتری دارند؛ و هیجانات و عواطف خود را بیشتر بیان می­ کنند. برعکس افراد گروه دوم (افراد مستقل از زمینه) نسبت به نیازهای درونی خود حساسیت بیشتری دارند.
ارزش سازشی هر کدام از جهت گیری های مذکور وابسته به ماهیت موقعیتی است که در آن درگیرند. بینش اشخاص مستقل از زمینه بیش از بقیه ، تحلیلی بوده و واجد ساختار است؛ به همین دلیل در مواجه با موقعیت‌هایی که مستلزم تجزیه و تحلیل منطقی و اتکا به خود است، موفق ترند. اشخاص وابسته به زمینه می‌توانند از مهارت­ های اجتماعی خود استفاده کرده و مشکلات بین فردی را به روش های مؤثرتری حل کنند. در عین حال این اشخاص ممکن است برای یافتن راه حل مشکلات زندگی خود صرفاً به دنبال راه حل­های آشکاری بگردند که در محیط بلافصل ایشان موجود است .
یکی از سبک­های بارز شناختی، جست وجوی اطلاعات توسط شخصی است که در معرض تهدید قرار گرفته است .افرادی که بیشتر به جست وجوی اطلاعات می­پردازند و توجه بیشتری به اطلاعات دارند، برانگیخته‌تر و مضطرب ترند و تلاش می­ کنند.
اطلاعات بیشتری در زمینه ماهیت رویداد تنش زا کسب کنند. در مقابل، افرادی که از کسب اطلاعات در مورد رویداد تنش­زا اجتناب می­ کنند و توجهی به اطلاعات ندارند، سعی می­ کنند حواس خویش را از رویداد تنش­زا منحر ف کرده و آرامش خود را حفظ نمایند (موس و اسکافر، ۱۹۹۳).
۲-۱-۳-۵-مکانیسم های دفاعی
برخی پژوهشگران معتقدند افراد در زمینه مکانیسم­های دفاعی و مقابله برای مهار موقعیت­های مختلف زندگی، ترجیحات نسبتاً پایداری دارند. در زمینه دفاع­های من سلسله مراتبی پیشنهاد شده که شامل سه تراز است: ۱) دفاع­های ناپخته مانند فرافکنی و خیال پردازی غیرواقع گرایانه؛ ۲) دفاع­های روان رنجورانه مانند واکنش سازی و سرکوبی ۳) دفاع­های پخته مانند بازداری و انتظار واقع گرایانه. کسانی که از مکانیسم­های دفاعی پخته استفاده می­ کنند، به آسیب روانی کمتری دچار می­شوند و از سازش یافتگی بیشتری برخوردارند. علاوه بر این مکانیسم دفاعی براساس پرسش نامه سبک های دفاعی (DSQ) مشخص شده است که عبارتند از:

« آن چه خار طریق وصول به کمالات و شیطان قاطع الطریق مقام قرب و وصول است انسان را از حق منصرف می کند و از لذات مناجات با او محروم می نماید و قلب را ظلمانی و کدر می کند و حب به دنیاست که در احادیث شریفه آن را رأس کل خطیئه و مجتمع کل معاصی شمرده اند . ( سلیمانی ، ۱۳۸۵ هـ ، ص ۴۳۶ )
اسماعیل صبری در قصیده « وسوسه شیطان » پیروی و اطاعت انسان از شیطان را این گونه بیان می کند :
ساقها الطَّیشُ لارتکاب المعاصی فأطاعــت غِــوایهَ الشیــطانِ
حَبَّــبَ الفِسقَ و الفجــورَ الیها و رماهــا فـی کاذباتِ الأمانی
( صبری ، بی تا ، ص ۲۹ )
با سبک سری و نادانی مرتکب گناه شد و در اطاعت شیطان در آمد .
شیطان گناه را نزد او زیبا جلوه داد و او را فریب داد تا به آلودگی و گناه کشیده شود .
خداوند در قرآن کریم می فرماید :
[ وَ اِذ زَیَّنَ لَهُمُ الشَّیطانُ اَعمالَهُم وَ قَالَ لا غالِبَ لَکُمُ الیومَ من النّاسِ وَ اِنّی جارٌ لَکُمَ فَلَمّا تَرآءَتِ الفِئَتانِ نکَصَ عَلی عَقِبَیهِ و قالَ اِنّی بَریءٌ مِنکُم اِنّی اَری ما لا تَرَونَ اِنّی اَخافُ اللهَ وَ اللهُ شَدیدُ العِقابِ^[۴۹] ]
( قرآن کریم ، الانفال ، ۸/۴۸ )
شاعر در این اشعار انسان هایی که از حق و حقیقت روی برگرداندند مورد خطاب قرار می دهد :
فُشِغلتُم عَــن الحقیقــهِ جَهلاً و اُنصــرفتم الی المِتاع الفانی
و عمِیتُم عن الهُدَی و انطلقتم فی مَهَاوِی الفجورِ و العِصـیانِ
و کفـــرتم بأنعُــمِ اللهِ حتـی نَبَذَتکُــم مـــراحمُ الغُفَـرانِ
( صبری ، بی تا ، ص ۳۰)
از روی نادانی سرگرم تعلقات مادی و دنیوی شدید و از حق و حقیقت روی گردان شدید .
چشم بر حق و حقیقت بستید و به پرتگاه گناه و عصیان نزدیک شدید .
با کفر و ناسپاسی بخشش و بخشایش الهی از شما دور شد .
به یزدان هر آن کس که شد ناسپاس به دلش اندر آید زهر سو هراس
( فردوسی ، ۱۹۶۳ م ، ۸/۲۵)
خداوند در قرآن کریم می فرماید :
[ وَ مَن یَعشُ عَن ذِکرِ الرَّحمنِ نُقَیِّض لَه و شَیطاناً فَهُوَ لَه و قرینٌ ، وَ اِنَّهمُ لَیَصُدّونَهُم عَنِ السَّبیلِ و یَحسَبونَ اَنَّهمُ مُهتَدون^[۵۰] ] ( قرآن کریم ، زخرف ، ۴۳ / ۳۶ – ۳۷ )
شاعر در ادامه نیز چنین سروده است که :
مَن عَلَی رَجعـِـهِ کأولِ خَلقٍ قــادرٌ غیــرُ فــاطِـرِ الإنسانِ
کان غُصناً غِضاً^[۵۱] فتیاً رطیباً لم یفکر فی الرَّمسِ و ألاکفانِ
هَیمَـنَتهُ علـی الثَّرَی خُیَلاءٌ زینتها و ســـاوِسُ الشیــطانِ
( صبری ، بی تا ، ص ۲۸ )
جز خالق هستی آفرین هیچ وجودی نمی تواند انسان را بعد از نیستی و مرگ به هستی و حیات برگرداند .
این بیت اشاره ای است به آیه قرآن کریم : [ اِنَّهُ عَلی رَجعهِ لقادِرٌ ^[۵۲]] ( قرآن کریم ، الطارق ، ۸۶/۸ )
انسان مثل شاخه ای تازه و شاداب بود که هرگز به خزان مرگ نمی اندیشید .
اما شیطان با وسوسه های خود کبر غرور و مال اندوزی را زیبا جلوه داد .
صبری در این اشعار آزمایش قرار گرفتن انسان با اموال را بیان می کند :
افسح المالُ للفـسادِ مجالا بین کأس الطِّلا و دلِّ الغوانــی
فتنتکم امــوالکم فکفرتُم و ارتکبتُم ما لیس فی اُلحسبَانِ
خدعتکم بسحرِ ما اُمُّ دِفرٍ وَسَبَتسکُــــم بحسنِها الفتــانِ
( صبری ، بی تا ، صص ۲۹ – ۳۰ )
انسان با وابستگی دنیوی – زیور آلات و ناز و عشوه زیبا رویان – مورد آزمایش قرار گرفت
که فتنه و فساد بسیاری به وجود آورد . که در قرآن کریم این مفهوم به زیبایی و فصاحت و شیوایی چنین بیان شده است :
[ وَ تُحِبّونَ المالَ حُبّاً جُمّاً ^[۵۳]] ( قران کریم ، الفجر ۸۹/۲۰)
انسان دل بسته و شیفته ی این وابستگی ها و تعلقات مادی شده که با کفر و ناسپاسی روز حساب را انکار کردند .
و از زبان وحی این مفهوم چنین استنباط می شود :
[ وَ اعلَموا اَنَّما اَموالُکُم وَ اَولادکُم فِتنَهٌ وَ اَنَّ اللهَ عِندَهُ اَجرٌ عَظیمٌ ^[۵۴] ] ( قرآن کریم ، انفال ۸/۲۸)
دنیا با افسون خویش شما را فریب داد و با زیبایی فریبنده خویش شما را اسیر کرد .
خداوند در این آیه می فرماید : اولاد و اموال وسیله ای است برای آزمایش و امتحان شما ، تا معلوم شود آیا عشق به مال و یا محبت به فرزند می تواند شما را از راه راست منحرف سازد و به خیانت وادار کند یا نه . کسی که علاقه شدیدی به فرزندان خود دارد ممکن است دوستی خدا و دین خدا را زیر پا بگذارد ، در یک آزمایش سخت واقع شده است . ( حداد عادل ، ۱۳۸۶ هـ ، ص ۱۷۸ )

قرآن می گوید اگر گاهی انجام وظیفه و درستکاری و دفاع از اسلام شما را از مال و ثروتی که خیال داشتید به آن برسید دور کرد یا اگر ناچار شدید انجام وظیفه دینی و شرعی خود را بر محبت نسبت به فرزندان عزیز خود مقدم بدارید ، بدانید که ضرر نکرده اید ، پاداش عظیم نزد خداوند است و آن چه نزد اوست همیشه باقی است در حالی که مال و فرزند دیر یا زود از شما جدا خواهد شد . ( همان )
امیر المومنین (علیه السلام ) به این آیه اشاره نموده و فرموده : ای مردم ! نگویید : پروردگارا ! پناه می بریم بر تو از فتنه و آزمایش ، زیرا کسی نیست که مورد آزمایش و امتحان قرار نگیرد ، و از آن آسوده و فارغ باشد. و لکن پناه برید به خداوند ، از لغزش ها و گمراهی های امتحان ، که مبادا در آزمایش گمراه شوید و لغزش کنید . ( بروجردی ، ۱۳۸۰ هـ ، ۳/۳۷ )
۵-۷- جهاد در راه خدا
یکی از اصول مهمی که در اسلام باید رعایت شود حمایت مظلومان در برابر ظلم و ستم ظالمان است . دین مبین اسلام تحت هیچ شرایطی اجازه نمی دهد که هیچ مسلمانی در مقابل ظلم ظالمان و ستم ستمگران بی تفاوت باشد .
جهاد از ارکان و اصول مهم دین اسلام به شمار می رود و دستور صریح اسلام جهاد در برابر ظالمان و متجاوزان است . در قرآن کریم نیز اشاره صریح و آشکاری به جهاد شده است که :
[ یآ اَیُّهَا النَّبِیُّ جاهِدِ الکُفّارَ و المُنافِقینَ وَ اغلُظ عَلَیهِم وَ مَأوهُم جَهَنَّمُ وَ بِئسَ المَصیرُ ^[۵۵] ] ( قرآن کریم ، توبه ۹/۷۳)
تمام قوانین آسمانی و بشری این حق را به فرد یا جمعیتی می دهد که برای دفاع از خود و جامعه خود به پا خیزد . و آن چه که در توان دارند به کار برد و از هر گونه اقدام منطقی برای حفظ منافع شخصی و جمعی خویش فرو نگذارد .
رسول اکرم (ص) نیز برای ادای وظیفه خطیر رسالت خود با استقامت و پایداری در برابر حوادث جهاد پیشه کرد . تا با رشادت ها و شهامت ها مفاسد را از بین برد .
صبری در قصیده « جهاد » این چنین رشادت های پیامبر (ص) را توصیف می کند :
ظَلَّ یَهــدِی إلی صراطٍ سَوِیٍ و یُعَانِی من الأذَی ما یُعانی
جاهَدَ المُشرِکینَ حتی هَدَاهُم وَ اُبِیــدَت^[۵۶] عَبــادَهُ الأوثَانِ
فوق أنقاَضِ^[۵۷] جَهلِهِم کان یبنی فی ثَبَاتٍ دعائــمَ ^[۵۸] الإیمانِ
( صبری ، بی تا ، ص ۵۵)
او ( پیامبر ) علی رغم تحمل رنج فراوان ، پیوسته مردم را به سوی صراط مستقیم هدایت می کرد .

۳-۱ اهداف تحقیق
۱-۳-۱ اهداف اصلی
۱) بررسی اثر متقابل سطوح مختلف ویتامین E و ال-کارنیتین جیره بر عملکرد جوجه‌های گوشتی تحت تنش گرمایی
۲) بررسی اثر متقابل سطوح مختلف ویتامین E و ال-کارنیتین جیره بر فراسنجه‌های خونی و پاسخ ایمنی جوجه‌های گوشتی تحت تنش گرمایی
۲-۳-۱ اهداف فرعی
۱) تأثیر سطوح مختلف ویتامین E و ال-کارنیتین جیره بر خصوصیات لاشه جوجه‌های گوشتی تحت تنش گرمایی
۲) انتخاب بهترین سطح ویتامین E و ال-کارنیتین برای کاربرد در جیره طیور در شرایط تنش گرمایی

فصل دوم
مروری بر پژوهش‌های انجام‌شده
فصل دوم
مروری بر پژوهش‌های انجام‌شده
۱-۲ تنش گرمایی
درجه حرارت بدن مرغ‌های اهلی در محدوده نسبتاً دقیقی نگهداری می‌شود. در مرغ‌هایی که به خوبی تغذیه شده باشند و تبادل حرارتی با محیط نداشته باشند، حد بالای ریتم شبانه‌روزی معمولاً °C۵/۴۱ و حد پایین آن °C۵/۴۰ است. زمانی که این پرندگان در محیط گرم قرار بگیرند و یا فعالیت فیزیکی شدیدی انجام بدهند، درجه حرارت بدن به واسطه ذخیره گرما، در حدود ۱ تا ۲ درجه سانتی‌گراد افزایش پیدا می‌کند، ولی ذخیره گرما در دوره‌های طولانی مدت باعث افزایش درجه حرارت بدن به بالاتر از حد قابل ‌قبول جهت ادامه حیات شده و حیوان با تنش گرمایی مواجه خواهد شد (دقیر، ۲۰۰۸).
به طور کلی پرندگان زمانی دچار تنش گرمایی می‌شوند که بدن آن‌ها در ایجاد تعادل بین حرارت تولیدشده و حرارت از دست رفته دچار مشکل شود. منطقه آسایش حرارتی یا محدوده‌ حرارتی خنثی، دامنه‌ای از درجه حرارت محیطی است که عملکرد و تولید پرنده در این محدوده مطلوب بوده، به طوری که امکان سازش رفتاری برای طیور در این محدوده دمایی وجود دارد. در دامنه‌ بالاتر، پرنده قادر به حفظ درجه حرارت بدن نمی‌باشد بنابراین دمای بدن افزایش‌یافته و چون دفع حرارت در طیور به دلیل وجود پر و فقدان غدد عرق محدود می‌باشد تغییرات بیوشیمیایی در آن ایجاد می‌گردد (بارتلت و اسمیت، ۲۰۰۳).
۱-۱-۲ عکس‌العمل رفتاری به تنش گرمایی
رایج‌ترین تغییرات رفتاری پرنده در زمان تنش گرمایی شامل‌ له‌له زدن، آویختن بال‌ها و چسباندن بدن به سطوح خنک می‌باشد. از اعمال دیگری که پرندگان برای افزایش انتقال گرما از بدن خود انجام می‌دهند سعی در گسترش سطح بدن است، این عمل به شکل ایستادن و دور کردن بال‌ها از بدن صورت می‌گیرد که در نتیجه آن فضای بیشتری بین محیط و پرنده برای انتقال گرما فراهم‌شده و سبب افزایش جریان خون و انتقال گرما به سطح بدن می‌شود (بوتج و هریسون^[۲۶]، ۱۹۸۵).
پرندگانی که در معرض تنش حرارتی قرار گرفته‌اند زمان کمتری را صرف انجام رفتارهای اجتماعی و تغییر محل چرا می‌کنند. پرندگانی که تنش حرارتی دیده‌اند در صورتی که در قفس نگهداری شوند از همدیگر فاصله گرفته، له‌له زده و تقریباً با بال‌های افتاده و اندکی دور از بدن جهت به حداکثر رساندن اتلاف حرارتی محسوس می‌ایستند (دقیر، ۲۰۰۸).
۲-۱-۲ عکس‌العمل فیزیولوژیکی به تنش حرارتی
قرار گرفتن مرغ‌ها در درجه حرارت محیطی بالا در ابتدا منجر به افزایش درجه حرارت بافت‌های جانبی و سپس سبب افزایش درجه حرارت عمق بدن می‌شود (دقیر، ۲۰۰۸). بون^[۲۷] (۱۹۶۸) مشاهده کرد که درجه حرارت بدن مرغ‌ها در صورت افزایش سریع درجه حرارت محیط به بالاتر از °C۳۰ شروع به بالا رفتن می‌کند. از طرف دیگر در صورتی که درجه حرارت محیط به کندی افزایش پیدا کند، پرندگان درجه حرارت طبیعی بدن خود را تا زمان رسیدن درجه حرارت محیط به °C۳۳ حفظ می‌کنند. گرما از طریق اندام‌های بدن دفع می‌شود. این کار جریان خون به سطح بدن را افزایش داده که در آنجا به صورت مؤثر از طریق هدایتی و تشعشعی خارج می‌شود. سیستم عروقی موجود در پاها و پنجه‌های بیشتر پرندگان از جمله مرغ خانگی دارای مکانیسم‌های تبادل حرارتی سرخرگی - سیاهرگی می‌باشد که دفع حرارت از طریق این سطوح بدون عایق را تسهیل می‌کنند. حجم خونی که از طریق شبکه سرخرگی - سیاهرگی جریان پیدا می‌کند و همانند یک تبادل کننده حرارتی عمل می‌کند با بهره گرفتن از مسیرهای فرعی سیستم عروقی تنظیم می‌شود (دقیر، ۲۰۰۸).
جریان خون از مرکز بدن به بخش‌های جانبی نقش قابل‌توجهی را در انتقال گرما از بافت‌های عمقی بدن به بافت‌های جانبی که در آنجا قادر به دفع گرما به محیط می‌باشند، ایفا می‌کند. در مرغ‌هایی که در معرض درجه حرارت محیطی بالا قرار گرفته باشند جریان خون از طریق تاج، غبغب و ساق پا به دلیل اتساع عروق جانبی افزایش پیدا می‌کند و حرارت بیشتری به هوای اطراف دفع می‌شود (دقیر، ۲۰۰۸).‌
۱-۲-۱-۲ عملکرد دستگاه تنفس و pH خون
در درجه حرارت‌های بالا، پرنده برای کنترل درجه حرارت بدن به مکانیسمی تحت عنوان نفس‌نفس زدن^[۲۸] یا خنک شدن تبخیری روی می‌آورد. له‌له زدن یکی از عکس‌العمل‌های مشهود طیور در زمان قرار گرفتن در معرض گرما می‌باشد. این شکل خاص تنفس، گرما را با بهره گرفتن از خنک شدن تبخیری از سطح دهان و مسیرهای تنفسی دفع می‌کند. له‌له زدن، مرغ‌ها را قادر می‌سازد که میزان تبخیر آب را از ۵ به ۱۸ گرم در ساعت در عکس‌العمل به تغییرات دمای محیط از ۲۹ به ۳۵ درجه سانتی‌گراد در رطوبت نسبی ۶۰-۵۰ درصد، افزایش دهند (لی^[۲۹] و همکاران، ۱۹۴۵).
هنگامی که درجه حرارت محیطی به بالاتر از محدوده حرارتی خنثی افزایش یابد، پرندگان به منظور خنک شدن، تعداد دفعات نفس‌نفس زدن را به بیش از ۱۰ برابر افزایش می‌دهند، به گونه‌ای که تعداد تنفس از میزان طبیعی ۲۵ به ۲۵۰ تنفس در دقیقه می‌رسد. این عمل در نهایت به هدرروی بیش از حد دی اکسید کربن منجر شده و سبب می‌شود سطح بی‌کربنات پلاسمای خون بالا رفته و pH خون افزایش یابد. در این حالت پرنده برای تصحیح pH خون، شروع به دفع بی‌کربنات (HCO₃^-) از راه ادرار می کند. یون‌های بی‌کربنات، یون‌هایی با بار منفی هستند که برای دفع آن از طریق ادرار باید با یون‌هایی با بار مثبت مانند پتاسیم (K⁺) جفت شوند. از آنجایی که وجود یون K⁺ برای حفظ و نگهداری تعادل آب درون سلولی مهم است، بنابراین دفع آن از طریق ادرار توانایی پرنده را برای حفظ این تعادل کاهش داده و پرنده را با مشکلات جدی مواجه می‌سازد. در ادامه این حالت، اگر چه پرنده سعی می‌کند آب از دست رفته بدن در نتیجه عمل نفس‌نفس زدن را با مصرف آب بیشتر جبران نماید، اما در نتیجه هدرروی و اتلاف همزمان الکترولیت‌ها از قبیل پتاسیم از طریق ادرار، ابقا آب در سلول‌های بدن کاهش می‌یابد (بلای و تیتر^[۳۰]، ۱۹۹۳).
له‌له زدن، دفع دی اکسید کربن از شش‌ها را افزایش می‌دهد که این کار باعث کاهش فشار جزئی دی اکسید کربن و همچنین بی‌کربنات موجود در پلاسمای خون می‌شود. در واقع پایین بودن غلظت یون‌های هیدروژن باعث افزایش pH پلاسما یعنی شرایطی که معمولاً به آن آلکالوز تنفسی می‌گویند، می‌شود. در مرغ‌های تخم‌گذار کاهش غلظت بی‌کربنات پلاسما میزان تشکیل پوسته تخم‌مرغ را با محدود کردن قابلیت دسترسی آنیون‌های مورد نیاز در طی تشکیل بلورهای کربنات کلسیم (CaCO₃) در پوسته پایین می‌آورد (دقیر، ۲۰۰۸).
۲-۲-۱-۲ عکس‌العمل سیستم هورمونی

۱-۴-۱-۲- اهداف جزئی
برآورد میزان فراوانی
۱-۴-۲- فرضیات تحقیق
هیستومونیازیس دربوقلمون‌های اصفهان وجوددارد.
۱-۴-۳- سئوالات تحقیق
آیا هیستومونیازیس در بوقلمون‌های اصفهان وجود دارد؟
۱-۵- روش تحقیق و پژوهش
الف : نمونه گیری :
به منظوربررسی آلودگی Histomoniasis Meleagridisدرگله‌های بوقلمون استان اصفهان، بامراجعه به کشتارگاه بوقلمون واقع دراستان اصفهان شامل شهرستانهای تیران و کرون و نجف آباد ۲۰۰ نمونه خون و ۲۰۰ نمونه کبد از ۲۰ گله بوقلمون اخذ ونمونه‌ها درکنار یخ به آزمایشگاه منتقل گردید وتا زمان انجام آزمایشات دردمای۲۰- درجه سانتی گراد نگه داری شد.
ب : استخراج DNA
نمونه خون وکبد پس از هموژن سازی با بهره گرفتن از کیت تخلیص DNA (Korea،(Bioneer استخراج می‌گردد.
پرایمرهای مورد استفاده (Hmf،Hmr) براساس توالی منتشرشده توسط Liu و همکاران در سال ۲۰۱۱ سنتزگردید (۲۲).
مخلوط واکنش با حجم نهایی ۲۵میکرولیتر شامل ۴ میلی مول کلرید منیزیم، ۵ میکرومول از پرایمر، ۵/۲ میکرولیتر از بافر Taq10x، ۲/۰ میکرومول از هر کدام dNTP‌ها،۱/۲۵ واحد از Taq DNA Polymerase و ۲ میکرولیتر از نمونه DNA می‌باشد. دمای واکنش شامل واسرشت سازی اولیه ۹۵ درجه سانتی‌گراد به مدت ۱۵ دقیقه، همراه با ۳۸ سیکل ۹۴ درجه سانتی‌گراد به مدت ۳۰ ثانیه (واسرشت سازی) ۵۵ درجه سانتی‌گراد به مدت ۱دقیقه (همسرشت‌سازی) و ۷۲درجه سانتی‌گراد به مدت ۱ دقیقه (گسترش) همراه با ۷۲ درجه سانتی گرادبه مدت ۱۰ دقیقه گسترش نهایی می‌باشد. محصول PCR برروی ژل ۵/۱ درصد الکتروفورز شده و میزان آلودگی به مواد Histomoniasis Meleagridis مشخص شد.
فصل دوم
« کلیات »
انگل‌ها و بیماری‌های طیور و سایر پرندگان
۲-۱- انگلهای خارجی
۲-۱-۱- ساسها
ساس‌های بستر حشرات مکنده خون هستند که بوی خیلی نامطبوعی دارند و این بو هنگامی که خرد می‌شوند به مشام می‌رسد.ساس‌های بستر را می‌توان به وسیله سایر پرندگان به سالن‌های مرغداری برد(۲).
ساسها، پستانداران و پرندگان از جمله طیور را مورد حمله قرار می‌دهند. انگل بالغ تا ۵ میلی مترطول داشته،شکم آن هشت قطعه‌ای است. ساسها در سالنهای خالی می‌توانند برای مدت یک سال زنده بمانند. پرندگان آلوده به ساس خیلی زود لاغر و کم خون می‌شوند(۸).

۲-۱-۲- شپشهای گزنده
شپش دارای چندین جنس و گونه است وممکن است پرندگان به طور همزمان با بیش از یک گونه ازآنها آلوده شوند. اندازه شپشهای طیور بین ۱تا ۶ میلی متر متغیر است ولی ممکن است شپشهای پرندگان وحشی بزرگتر باشند شپش رامعمولأ می‌توان با معاینه دقیق میزبان درناحیه مخرج، نواحی زیر بالها، سر و پاها پیدا کرد.اغلب تخم شپشها را که به پرها چسبیده اند می‌توان دید. تمام سیر تکاملی شپش روی میزبان صورت می‌گیرد ودرصورت جدا بودن از میزبان، فقط ۴ساعت می‌توانند زنده بمانند و سپس ازبین خواهند رفت.احتمالأ شپشها برای اغلب پرندگان رشد یافته، به طورجدی بیماری‌زا نیستند، ولی پرندگان جوانی که دارای آلودگی شدید باشند دچارلاغری شده،ممکن است تلف شوند (۸ و ۵).
۲-۱-۳- مگسهای سیاه
اینها حشراتی به رنگ خاکستری، بزرگ، باپشت خمیده وبه طول ۵ میلی متر هستند. انبوهی از مگسها به پستانداران وپرندگان از جمله طیور حمله می‌کنند. مگس سیاه، تک یاخته عامل بیماری لکوسیتوزئونوزیز و همچنین نوعی فیلاریا به نام ارنیتو فیلاریافالی سن سیس را به اردک انتقال می‌دهد. مگسهای سیاه خونخوار می‌توانند کم خونی شدید ایجاد نمایند و ممکن است پرندگان جوان را بکشند (۸).
۲-۱-۴- مایت‌های ماکیان
طول مایت‌های قرمز معمولأ از۷ /۰ میلی متر بوده، ممکن است خاکستری تا قرمز باشند. این انگل‌های خونخوار ازماکیان وانواع دیگر طیور وپرندگان وحشی تغذیه می‌نمایند، که درنتیجه موجب کم خونی ومرگ پرنده‌ها، بویژه پرندگان جوان می‌شوند. مایت‌های قرمز اکثرأ در شب تغذیه می‌کنند و ممکن است در تمام طول روز روی بدن میزبان پیدا نشوند. آنها را اغلب می‌توان به صورت کلنی‌هایی در شکافها یا درز‌های محل خواب یا آشیانه‌ها دیدکه می‌توانند تا چندین هفته بدون غذا زنده بمانند. گزارش شده است که مایت‌ها، عامل وبای ماکیان و عامل اسپیروکتوز را انتقال می‌دهند. آنها اغلب مرغهای تخمگذار موجود در قفس را آلوده می‌کنند.
۲-۱-۵- لارومایت ها^[۴]
لارومایت نئوسکون گاستیاامریکانا یکی از انگلهای مهم بوقلمون وپرندگان درایالت‌های جنوبی آمریکا می‌باشد. درمورد بوقلمونها لارو انگل به پوست می‌چسبد و موجب جراحات موضعی در پوست می‌شود و کیفیت لاشه را ازنظر بازار مصرف پایین می‌آورد. جراحات آن شبیه جوش بوده ممکن است تعداد آنها خیلی زیاد باشد.
۲-۱-۶- سوسک بستر و لارو آن^[۵] آلفیتوبیوس دپاپرینوس^[۶]
این سوسک ولارو آن که اغلب در بستر سالنهای پرورش طیور وجود دارند، نمی‌توانند به طیور سالم حمله کنند، ولی احتمالأ عامل انتقال بیماری مارک هستند. سم بوتولیسم در این سوسکها پیدا شده، ممکن است درهمه گیریهای بوتولیسم درجوجه‌های گوشتی نقش داشته باشند. اغلب کرمهای پهن توسط سوسکها و سایر حشرات و احتمالأ توسط سوسک بستر انتقال می‌یابند.
۲-۱-۷- مایت‌های پر و مایت‌های ایجادکننده پرریزی^[۷]
مایت‌های مختلفی روی پرها یا شاهپرهای ماکیان، بوقلمون، کبوتر وگنجشک زندگی می‌کنند و حضور و فعالیت این مایت‌ها موجب از دست دادن همه یا بعضی ازپرهای بدن میزبان می‌شود. مایت‌های پر هرکدام به میزبان خاصی تمایل دارند. مایت‌هایی مانند کنمیدوکوپتس گالینه موجب ریزش پرهای میزبان می‌شوند. ازدست دادن پرها به لاغری وشاید به حساس شدن میزبان نسبت به سایر بیماریها منجر می‌گردد.
۲-۱-۸- مایت‌های زیر پوستی^[۸]
این مایت درزیرپوست ماکیان، بوقلمون، کبوتر وغاز ندولهای زرد رنگ ۱تا ۵ میلی متری ایجاد می‌کنند. بیماری‌زایی این مایت‌ها شدید نیست و جراحات ایجادشده ممکن است موجب ضبط لاشه طیور درکشتارگاه شود.
۲-۲- انگل‌های داخلی
انگل‌های داخلی شامل تک یاخته‌ها و کرم‌های انگلی هستند.
کرم‌ها متداول‌ترین انگل‌های داخلی طیورند و سبب کندی رشد، ضعف، لاغری، کاهش تولید تخم مرغ (در دوره تخم گذاری) و مرگ و میر در ماکیان (در هر سنی) می‌شوند.
منابع اصلی آلودگی :
۱- تخم کرم
۲- بستر و خاک آلوده
۳- تماس با مدفوع پرندگان آلوده
۴- دان و آب آلوده
۵- خوردن میزبان‌های واسط مانند مگس، سوسک، حلزون و غیره
۶- انتقال آلودگی از یک سالن به سالن دیگر از راه کفش آلوده و نیز به دلیل بی توجهی در استفاده از تجهیزات آلوده (۶).
۲-۲-۱- کیسه ملتحمه
کرم‌های چشم (Oxyspirura spp =گونه‌های اکسیسپیرورا )
طول این انگلهاتا۲سانتی متر می‌رسد ودر کیسه ملتحمه، اغلب زیرپلک سوم زندگی می‌کنند و موجب تورم بافت ملتحمه، آماس چشم، بیرون زدن پلک سوم وگاهی چسبندگی پلکها می‌شوند. این کرمها، ماکیان، بوقلمون، کبوتر، برخی از پرندگان تفریحی و بسیاری از پرندگان وحشی منبع عفونت برای طیور می‌باشند. گاهی پرنده‌ای که جراحات شدیدی دارد درهنگام معاینه عاری از انگل می‌باشد. سوسکها، برای برخی از گونه‌های کرم‌های چشم، میزبان واسطه هستند (۸).
به نظر می‌رسدپرندگان بومی و وحشی از اهمیت کمی در انتشار این انگل برخوردار باشند (۳۷).
۲-۲-۲- نای
سینگاموس تراکیا^[۹]
این کرم‌ها، نماتود‌های قرمز رنگی هستند که در نای و گاهی در برونش‌های بزرگ زندگی می‌کنند. این انگلها از خون میزبان تغذیه می‌نمایند ودر محل اتصال به نای موجب تورم نای به صورت پراکنده یا کانونی می‌شوند. طول کرمها تا ۲ سانتی متر می‌رسد. هرجفت از این کرمها شامل ۲ جنس نر و ماده اند که حالت چنگال مانند دارند ودائمأ درحال جفت گیری می‌باشند.
ممکن است ماکیان، بوقلمون، قرقاول، طاووس، مرغ شاخدار، جوجه غاز، بلدرچین و بسیاری از پرندگان دیگر به این انگلها مبتلا شوند. نشانه‌های این بیماری شامل : تنفس بادهان باز، تنگی نفس و لرزش سر می‌باشد. پرنده‌هایی که بشدت مبتلا هستند ممکن است خفه شوند. کرمهای خاکی و حلزون‌ها ممکن است به عنوان ناقل یا میزبان‌های کمکی عمل نمایند، ولی سیرتکاملی آن ممکن است به صورت مستقیم هم انجام شود.

تعهد عمیق هایپر استار به جامعه به عنوان یک بازیگر اقتصادی، مسئولیت پذیر و یک شهروند سازمانی است.
ازدیگر ارزشهای هایپراستار می توان به آزادی، مسئولیت پذیری،سهیم کردن،احترام ،صداقت، همبستگی و پیشرفت.
مأموریت اصلی هایپر استار برآوردن انتظارات مشتریان است تا با ارائه خدمت به گروه‌های زیر، در زمینه خرده ‌فروشی مدرن ، الگو شود؛
به مشتریان: تجربه خرید رضایت‌بخش با ارائه بهترین قیمت و بهترین کالا در هر فروشگاه.
به کارکنان: ایجاد شغل‌های متنوع و متناسب با دانش و کارایی افراد، امکان رشد و ارتقا در محیطی سرشار از اعتماد و ارائه پاداش‌های انگیزشی.
به تأمین کنندگان: امکان بهره‌برداری از بازارهای مختلف، و همکاری در جهت بهبود محصولات از طریق روابط سودمند دوطرفه بلندمدت.
به جوامع ملی و محلی : تعهد عمیق به جامعه به عنوان یک بازیگر اقتصادی مسئولیت‌پذیر و یک شهروند فعال.
دلایلی که بر تصمیم‌گیری تاثیرگذار هستند:
کیفیت بالا، محصولات متنوع و قیمت ارزان
۱) امکان خرید طیف وسیعی از محصولات غذایی و غیر غذایی با برندهای متنوع تنها در زیر یک سقف
۲) امکان خرید محصولات با کمترین قیمت نسبت به بازار به خصوص در بخش خوراکی
۳) فراهم نمودن امکانات رفاهی و تفریحی به منظور تجربه خریدی بی‌دغدغه از جمله صرف غذا در رستوران‌های متنوع، کافی‌شاپ، امکان بازی برای کودکان و نوجوانان، استفاده از امکانات بانکی،  دستگاه خود پرداز ( ATM) …

۴) امکان خرید محصولات مختلف با تخفیف‌های متنوع: هر دو هفته یکبار لیست جدیدی از محصولات با تخفیفات جدید در دسترس شما می باشد .
۵) امکان خرید تازه‌ترین و جدیدترین محصولات.
۶) پارکینگ رایگان با ظرفیت بیش از ۱۵۰۰ دستگاه خودرو
۷)   دارنده گواهینامه بین المللی  HACCP   در بخش مواد غذایی
۸) تحویل رایگان محصولات بزرگ از جمله: سیستم‌های تهویه، یخچال، ماشین لباس‌شویی و ظرفشویی، اجاق گاز، تلویزیون‌های بزرگتر از ۳۷ اینچ، تجهیزات ورزشی بزرگ، امکان تحویل رایگان در درب منزل را دارا می باشند.
۹) امکان عودت محصولات خریداری شده تا دو هفته
۱۰) حمایت از تولیدکنندگان داخلی (حدود ۸۰ درصد تولیدکنندگان هایپراستار، تولیدکننده داخلی هستند)
۱۱) اولین مرکز تجاری در ایران که دارنده گواهینامه و لوح ایمنی با درجه کیفیت خوب در برابر آتش‌سوزی جهت افزایش امنیت خاطر مشتریان گرامی می باشد.
(www.hyperstar.com)
۲-۳۲مسئولیت اجتماعی مراکز خرید و فروشگاه های زنجیره ای:
تا سال ها پیش بنظر می رسید که مسئولیت اجتماعی یک نوع خط مشی و سیاست مطلوب است ، اما با رشد آگاهی مصرف کنندگان از طریق رسانه ها و سازمان های غیر دولتی ، خرده فروشان نیاز به تفکر دوباره در مورد نقش خودشان در محیط زیست و اثر آن بر فعالیت کسب و کارشان دارند.بدون شک عدم انجام فعالیت های مسئولیت اجتماعی توسط شرکت ها ، سازمان ها و مراکز خرید و سایر ارگان ها باعث ایجاد ریسک های زیادی می شود.
در صورتی که فروشگاه ها و مراکز خرید به مسئولیت های اجتماعیشان پایبند نباشند ، اخبار و گزارش عملکرد منفیشان توسط روزنامه ها، اینترنت ،رسانه های گروهی در سرتاسر جهان پخش می شود.
امروزه مشتریان و مصرف کنندگان در مورد محصولاتی که خریداری می کنند ، کارمندان محلی که کار می کنند و همچنین سرمایه گذارانی که در مکانی خاص سرمایه گذاری می کنند ، نگرانی های بسیاری دارند. همچنین مصرف کنندگان و مشتریان انتظار دارند که کسب و کارها به روش هایی که باعث ایجاد اثر مثبت بر پایداری در جامعه و محیط زیست شود روی بیاورند. بنابراین طراحان و سازندگان مراکز خرید باید نگرانی ها ی مصرف کنندگان و مشتری ها را مد نظر قرار دهند و با انجام فعالیت های مسئولیت اجتماعی باعث کاهش خطر در معرض قرار گرفتن رویکرد غیر مسئولانه قرار گیرند.
در این بخش به چند نمونه از راه کارهایی که به مراکز خرید کمک می کند تا به یک مرکز خرید با مسئولیت اجتماعی بالا تبدیل شود ، اشاره می کنیم .

1. 1. تولید محصول و برچسب گذاری آن :

امروزه نگرانی مشتری ها از اصل محصولی که می خرند بیشتر شده است . این نگرانی شامل مواردی چون چگونگی تولید محصول ، منشاء پیدایش محصول ، چگونگی اثر گذاری بر محیط زیست و شرایطی که تحت آن محصول تولید می شود ، می باشد.
مصرف کنندگان و مشتری ها خواستار اطلاعاتی در مورد دوام ، کیفیت و ماندگاری محصولات هستند. بنابراین شرکت ها و سازمان ها باید به این نکته توجه کنند که مصرف کنندگان آینده نیازمند اطلاعات بیشتری در زمینه چرخه عمر محصول ،اثرات بلند مدت مواد غذایی که مصرف می کنند و تجارت با رعایت اصول اخلاقی ، خواهند بود.همچنین مباحثی مانند کالری، چربی موجود در غذا و داشتن گواهی نامه های استاندارد مورد توجه مصرف کنندگان می باشد. بنابراین برچسب گذاری محصولات از اهمیت ویژه ای برخوردار می شود و باید با کمال دقت صورت گیرد چون در صورت غفلت ممکن است شأن و حیثیت و تصویر ذهنی که مصرف کنندگان از سازمان و شرکت مربوطه دارند ، آسیب ببیند.
در تحقیقات انجام شده آمده است که مصرف کنندگان ۲۹ % محصولات و خدماتی که در ۲۱ کشور جهان تولید و ارائه می شود را به علت ضعف اخلاقی در عملکردشان تحریم کرده اند.
۲)مشاوره و انجام مباحث اجتماعی :
سازمان ها ، شرکت ها و مراکز خرید با ارتباطات دو طرفه و مؤثری که با کارمندان خود دارند، باعث افزایش توسعه مهارت اجتماعی و اعتماد به نفس آنها شده که این امر منجر به افزایش انگیزه کارکنان در ارائه خدمات بهتر و همچنین تولید محصولات بهتر برای مصرف کنندگان و مشتری ها می شود.
۳)ایجاد تنوع و عدم تبعیض بین کارمندان :
از برنامه های مهم شرکت ها افزایش تنوع در نیروی کار است . به موجب این امر شرکت ها با کاهش نرخ جابجایی ، غیبت و همچنین افزایش سود روبه می شوند.
۴)توجه به مباحث محیطی و محیط زیست :
تمامی سازمان ها و خرده فروشان مسئولیتی در زمینه مشارکت و حفلظت از محیطی که در آن فعالیت می کنند، دارند. در این راستا اقدامات و فعالیت های کسب و کارها باید با نیازمندی های اکولوژیکی و محیطی هم خوانی داشته باشد. به عنوان مثال ازتولید تا ارائه محصول،از خرید تا اتلاف مواد قابل بازیافت، از بسته بندی تا حمل محصولات و … همه و همه باید با نیازهای محیطی طبیعی هماهنگ باشد.
در نتیجه امروزه سازمان ها ، مراکز تولید و ارائه خدمت و همچنین مراکز خرید به داشتن سیاست ها و استراتژی های محیطی روی آورده اند.با داشتن این سیاست ها سازمان ها به گرفتن استاندارد های در زمینه کیفیت ،استاندارد ایمنی ، استاندارد مسئولیت اجتماعی و سایر استاندارد ها اقدام کرده اند.توجه به این امور باعث افزایش تصویر ذهنی مثبت و جایگاه و منزلت سازمان ها و مراکز بین مشتریان و مصرف کنندگان می شود.
۵) مراکز خرید و فروشگاه های زنجیره ای به عنوان مرکز اجتماعی
مراکز خرید و فروشگاه های زنجیره ای به عنوان نقطه کانونی برای جامعه محلی و محیطی می باشند. به منظور ایجاد یک رابطه قوی بین جامعه محلی و فروشگاه ها و مراکز خرید ، اقدامات زیر باید انجام شود:
۱- حمایت از فعالیت های محلی مربوط به سلامت افراد از قبیل تست سرطان و تست چشم و سایر تستها برای سکنه های محلی.
۲- حمایت از فرزندان والدین کارمند
۳- برگزاری کلاس هایی از قبیل زبان و کامپیوتر برای سکنه های محلی
۴- برگزاری نمایشگاه برای هنرمندان محلی با مواد و لوازم مجانی
۵- سازماندهی خیرین و داوطلبان به منظور کمک به مدارس محلی
۶- اهدای کالا و وسایل و تجهیزات به خیریه های محلی
۷- برگزاری حراج های آخر فصل و اهدای سود این حراج ها به خیریه های محلی