۱- تسلیم عبارت است از کار فروشنده در مسلط کردن خریدار بر مبیع به صورتی که بدون وجود مزاحم متمکن از تصرفات متعارف در آن گردد. منظور از تسلیم ،تنها مفهوم مادی و محسوس آن نیست بلکه این مفهوم بیشتر جنبه معنوی و عرفی دارد و باید به گونه ای در اختیار مشتری قرار بگیرد که عرف او را مسلط بر آن مال بداند.
۲- برای تحقق تسلیم ، مبیع باید به شکلی در اختیار مشتری قرار بگیرد که چنانچه اراده نماید ، توانایی تصرف متعارف و بهره مند شدن از آن را داشته باشد و این امر عرفاً بستگی به طبیعت و کیفیت مبیع و توافق طرفین دارد.

۳- تسلیم به دو صورت عملی و حکمی است . تسلیم عملی هنگامی است که تسلیم همراه با فعل انجام گیرد و اگر تسلیم همراه با فعل نباشد و در عالم واقع تسلیم رخ ندهد ولی قانون گذار بر آن آثار تسلیم مترتب سازد تسلیم حکمی است .
۴- بایع باید مبیع را از حیث مقدار مطابق با آنچه که درعقد مقرر شده است تسلیم نماید .هرگاه مبیع عین معین باشد تسلیم آن به همان صورتی که به هنگام تسلیم دارد موجب برائت ذمه بایع خواهد شد اگر چه در آن از لحاظ کمی یا کیفی تغییراتی ایجاد شده باشد ،چون بایع تعهدی غیر از آن ندارد.
اگرعین معینی که تسلیم می شود کمتر از مقدار مقرر در عقد باشد در این صورت ، اگر مبیع به عنوان مقدار معین فروخته شده باشد ،بیع نسبت به مقدار کسری باطل است که در این صورت مشتری خیار تبعض صفقه خواهد داشت که به موجب آن می تواند بیع را فسخ کند یا ثمن را تقسیط کند.اما اگر «به شرط مقدار معین یا به شرط داشتن مساحت معین »فروخته شده باشد ، معامله نسبت به مقدار کسری باطل نیست بلکه مشتری دارای خیار تخلف شرط می شود و حق تقسیط ثمن را ندارد زیرا در برابر شرط ثمن قرار نمی گیرد و همچنین در این مورد نمی تواند ارش مطالبه نماید. زیرا ارش جنبه استثنایی دارد که فقط نسبت به موارد مشخص شده قابل اجرا است که در این مورد چنین نصی وجود ندارد حال چه مبیع متساوی الاجزاء باشد یا مختلف الاجزاء.حال اگر مبیع عین معین بیشتر از مقدار مقرر تسلیم شده باشد در صورتی که مبیع «به عنوان مقدار معین»فروخته شود،زیاده از آن بایع است و هیچ تفاوتی نمی کند که تجزیه مبیع بدون ضرر ممکن باشد یا ممکن نباشد.منتهای مراتب اگر تجزیه مبیع بدون ضرر ممکن باشد ،هیچ کدام از طرفین حق فسخ ندارد درحالی که اگر تجزیه مبیع ممکن نباشد برای هر دو خیار شرکت به وجود می آیدو اگر مبیع «به شرط بودن مقدار معین یا داشتن مساحت معین»فروخته شده باشد زیاده متعلق به بایع نیست هرچند که مبیع متساوی الاجزاء یا تجزیه آن بدون ضرر ممکن باشد چون در این مورد مجموع مبیع با وصف خاص مورد معامله قرار گرفته است نه فقط مقدار مشروط.بنابراین بایع در اینجا فقط خیار تخلف از شرط وصف دارد.در همه ی این حالات اگر عقد بیع فسخ گردد مخارج معامله و مصارف متعارف را که مشتری نموده است بایع باید بپردازد. زیرا اصل بر آن است که هر کس از مال خودش اطلاعات کامل و درست داردو اگر دادن اطلاعات نادرست سبب ورود ضرر به دیگران شود ، اطلاع دهنده ضامن است.
اگر مبیع کلی در معین باشد و مقدار تسلیم شده بیشتر از مقدار مقرر در عقد باشد ، دراین صورت زیاده از آن بایع است زیرا مقدار اضافه داخل در مبیع و جزء مبیع و قصد طرفین نیست. در صورتی که مبیع کمتر از مقدار مقرر در عقد باشد ،اگر مقدار کسری در آن مجموع معین مورد نظر طرفین موجود باشد ، مشتری باید بایع را به جبران مقدار کسری از شی متساوی الاجزاء ملزم کند و در صورتی که مقدار کسری در شی متساوی الاجزاء موجود نباشد ، در این صورت اگر مقدار کسری به هنگام انعقاد عقد برگردد بیع به همان نسبت باطل تلقی می شود که در این صورت مشتری خیار تبعض صفقه دارد و اگر کسری بعد از زمان انعقاد عقد باشد ، عقد به نسبت آن منفسخ می گردد که در این صورت هم مشتری دارای خیار تبعض صفقه خواهد شد.
در صورتی که مبیع کلی فی الذمه باشد و مقدار تسلیم شده بیشتر از مقدار مقرر در عقد باشد ، زیاده متعلق به بایع است . اگر چه ممکن است در قرارداد شرط شود در صورت زیاد بودن مقدار مبیع ، مشتری زیاده را قبول و قیمت آن را به بایع بپردازد و اگر مقدار تسلیم شده کمتر از مقدار مقرر باشد ، مشتری بایع را به میزان کسری ملزم می کند و اگر این امر ممکن نبود مشتری حق فسخ خواهد داشت.
۵- بایع باید مبیعی را که تسلیم می نماید از حیث جنس مطابق با عقد بیع باشد و از آنجایی که اصولاً جنس مبیع هدف اصلی متبایعین قرار می گیرد ،در صورت عدم تطابق بطلان عقد را در پی خواهد داشت و این در صورتی است که مبیع عین معین باشد و اگر مبیع به صورت شرط ضمن عقد باشد و جنس جنبه وصفی داشته باشد تخلف از آن موجب خیار تخلف از شرط وصف برای مشروط له خواهد شد . حال اگر بعضی از مبیع عین معین مطابق قرارداد باشد بیع به نسبت آن بعض باطل می باشد که مشتری در این حالت دارای خیار تبعض صفقه می باشد.
در صورتی که مبیع کلی در معین باشد و مبیع تسلیم شده تماماً یا بعضاً مطابق با جنس مذکوردرعقدنباشد، هرچند که از همان شی متساوی الاجزاء منظور نظر طرفین تسلیم شده باشد بایع باید تا جایی که امکانش وجود دارد از سایر افراد آن شی متساوی الاجزاء جبران نماید. واگر تمام افراد شی متساوی الاجزاء از حیث جنس مطابق عقد نباشد عقد بیع باطل است و در صورتی که بعضی از آن جنس نباشد ، عقد بیع نسبت به آن مقداری که مطابق جنس مقرر است به مرحله اجرا در آید و به مقدار کسری، باطل خواهد بود و مشتری دارای خیار تبعض صفقه خواهد شد.
و اگر مبیع کلی فی الذمه باشد و مبیع تسلیم شده از حیث جنس مطابق با عقد نباشد ،عقد به قوت خود باقی خواهد بود و بایع ملزم به ایفای افرادی که دارای جنس مذکور در عقد می باشد خواهد شد و تعهد بایع به تسلیم مبیع ساقط نخواهد شد مگر اینکه دسترسی به آن ممکن نباشد که در این صورت بیع باطل خواهد گشت.
۶- مبیع باید از لحاظ وصف و کیفیت نیز منطبق با عقد بیع باشد . در صورت عین معین بودن مبیع تسلیم آن به همان وضعیتی که هنگام تسلیم دارد ،موجب برائت ذمه بایع خواهد شد . حال اگر آن وصف آن قدر مهم باشد که فقدان آن سبب از مالیت افتادن مبیع می شود اگر این وضع در زمان انعقاد عقد وجود داشت ، بیع باطل می شود و اگر بعد از آن بوجود آمده باشد آثار تلف مبیع قبل از قبض بر آن مترتب است.همچنین اگر آن وصف رکن اصلی ارزش اقتصادی مبیع را تشکیل دهد که در این صورت هم به دلیل از بین رفتن قصد باطل خواهد شد.
اگر مبیع کلی در معین باشد ، بایع تا جایی که امکان دارد باید افرادی از آن مجموعه معین انتخاب و تسلیم کند که از لحاظ وصف مطابق با قرارداد باشد که در این صورت تا زمانی که به مقدار مبیع از شی متساوی افرادی موجود باشد که از لحاظ کیفیت با آنچه که در قرارداد مقرر شده مطابقت داشته باشد ، خریدار حق فسخ نخواهد داشت مگر اینکه همه اشیاء متساوی الاجزاء از حیث وصف مغایر با وصف مذکور در قرارداد باشد مشتری دارای خیار خواهد شد.
اما اگر مبیع کلی فی الذمه باشد بایع باید مبیعی را تسلیم کند که دارای وصف مذکور در عقد باشد و هیچ دلیلی نمی تواند عدم اقدام او را به انجام تعهدش توجیه نماید مگر اینکه ثابت کند به طورمتعارف کسب مبیعی باچنین اوصافی میسر نباشد.در صورتی که مبیع از حیث مرغوبیت دارای درجات متفاوتی باشد بایع باید مبیعی را تسلیم کند که عرفاً معیوب نباشد.
۷- بایع باید اجزاء و توابع مبیع را تسلیم کند که نحوه تسلیم آنها همانند تسلیم خود مبیع به اختلاف آنها به کیفیات مختلف است و باید به صورتی تسلیم شود که عرفاً آن را تسلیم گویند. سه ضابطه قرارداد ، عرف و قانون تعیین می کنند که چه چیزی از اجزاء و توابع مبیع محسوب می شوند.
۸- اصل بر حال بودن تسلیم مبیع است و عوامل تعیین کننده زمان تسلیم مبیع به ترتیب تراضی طرفین،عرف و قانون می باشد .اگر تسلیم مبیع کلی فی الذمه موجل باشد ، ثمن باید قبل از جدایی متعاملین به قبض بایع در آید.
۹-درصورتی که مبیع کلی فی الذمه و تسلیم آن نیز موجل باشدو ثمن نیز کلی فی الذمه و تأدیه آن نیزموجل به نظر می رسد در این مورد بتوان گفت که عقد مزبور باطل نیست زیرا اگر چه به عقیده بسیاری از فقها این بیع به دلیل کالی به کالی بودن باطل است اما به نظر می رسد که این مورد مصداق بیع دین به دین که در روایات منع شده است ،نباشد.
۱۰- فوت وورشکستگی بایع سبب حال شدن تسلیم مبیع کلی فی الذمه ای که موجل است می شود.
۱۱- عواملی همچون وجود حق حبس،معلق بودن بیع،غیر نافذ بودن بیع وحکم دادگاه سبب عدم اجرای تسلیم در زمان مقرر می شود.
۱۲- بایع باید مبیع را در مکانی که در عقد مقرر شده تسلیم نمایدو در صورتی که طرفین قرارداد در این زمینه سکوت کرده باشد ، عرف محل مزبور را تعیین می کند و اگر عرف هم در این مورد ساکت باشد و محل تسلیم توسط قانون تعیین خواهد شد و قانون محل انعقاد عقد را محل تسلیم معرفی می نماید.
۱۳- هزینه های تسلیم مبیع علی الاصول بر عهده بایع است مگر طرفین خلافش را تراضی کنند یا اینکه عرف بر خلاف آن جاری باشد.
۱۴- تسلیم مبیع آثاری را در بردارد که یکی از آنها سبب ایفای تعهد بایع می شود. و در صورتی تسلیم مبیع ایفاء شده تلقی می گردد که مبیع تسلیم شده مطابق با شرایط مقرر در قرارداد باشد .
۱۵- یکی دیگر از اثرات تسلیم اختیار مبیع ، ساقط شدن حق حبس می باشد.اگر خریدار بدون اذن بایع که دارای حق حبس می باشد مبیع را قبض کند موجب زوال حق حبس نمی گردد و حق استرداد آن را برای اعمال حق حبس دارد.
۱۶- در سیستم های مختلف حقوقی ،زمان انتقال مالکیت با توجه به نوع کالا متفاوت است. به این صورت که در صورت عین معین بودن کالا،در حقوق اسلام و قانون مدنی ایران در زمان انعقاد قرارداد بیع ،مالکیت منتقل می شود و در مواردی که به غیر از ایجاب و قبول امر دیگری از شرایط صحت عقد تلقی گردد، از زمان تحقق شرط مالکیت منتقل می شود ودر صورتی که کالا کلی فی الذمه باشد از نظرفقهای اسلام همانند عین معین و کلی درمعین انتقال مالکیت در زمان انعقاد قراردادصورت می گیرد که قانون مدنی ایران نیز با اقتباس از فقه امامیه همین دیدگاه را پذیرفته است درصورتی که حقوقدانان ایران بر این باورند که زمان انتقال مالکیت کلی فی الذمه زمان تسلیم یا اختصاص می باشد.
۱۷- مهمترین اثر تسلیم مبیع ،انتقال ضمان معاوضی به خریدار می گردد .ضمان معاوضی از احکام شرعی است و طرفین نمی توانند برخلاف آن تراضی کنند.و قبضی رافع ضمان معاوضی است که مشتری عرفاً آن را استیلاء کند .
۱۸- اگر بایع برای تسلیم مبیع به خریدار رجوع کند و خریدار از قبض آن خودداری کند و بایع برای تسلیم مبیع به حاکم یا قائم مقام او رجوع کرده باشد در این صورت ضمان معاوضی قبل از تسلیم به مشتری منتقل می شود هر چند در قبض او نباشد.
۱۹- گاهی بعد از تسلیم مبیع نیز ضمان معاوضی بر عهده بایع باقی می ماند و آن در صورتی است که مشتری دارای خیار مختص باشد.که در مدت خیار در صورت تلف شدن مبیع ضمان همچنان بر عهده بایع قرار دارد.
۲۰- آثار دیگر تسلیم این است که در بیع صرف موجب صحت آن می گردد و علاوه برآن موجب انتقال مالکیت می گردد،همچنین سبب سقوط خیار تأخیر ثمن نیز می شود.

پیشنهادات

همان طور که گفته شد انسان مدنی الطبع و موجودی است نیازمند وهمواره در پی برقراری ارتباط با دیگران جهت رفع نیازمندی های مادی و معنوی خویش می باشد که عقد بیع یا قرارداد خرید و فروش یکی از مهم ترین و رایج ترین قراردادها در زندگی روزمره انسان است .
روابط افراد با یکدیگر به حقوق داخلی محدود نمی شود و محصور ماندن در قانون داخلی نمی تواند نیازهای کنونی جامعه را رفع کند.و از آن جایی که هم در عرصه بین المللی و هم در حقوق ایران هدف و انگیزه دو طرف عقد بیع دارا شدن و در اختیار گرفتن عوضین است.اختلاف سیستم ها و نظام های حقوقی باعث می شود که تجار در روابط بین المللی و بازرگانی نتوانند قانون حاکم را پیش بینی کنند و سیستم تعارض قوانین هم امنیت چندانی ایجاد نمی کند .
بنابراین ارتباطات اقتصادی روز افزون کشور های جهان با یکدیگر و تشتت و مشکلاتی که از اعمال قوانین داخلی بر این روابط ناشی می شودوهمچنین با پیشرفت تکنولوژی ها ، افراد با یکدیگر وارد معامله می شوند در صورتی که هیچ یک از طرفین در زمان انعقاد در مجلس عقد حاضر نیستند ودر اینکه زمان و مکان انعقاد عقد در بیع غایبین چگونه است اختلاف نظرهای زیادی وجود داردوبا پیچیدگی هایی روبرواست. به همین علت پیشنهاد می شود که در این مورد تحقیقاتی انجام شودو به مطالعه تطبیقی حقوق داخلی آثار تسلیم و تسلم در مبیع کلی با مقررات کنوانسیون و دیگر کشورها پرداخته شود تا راه حل هایی جهت تسهیل در امور افراد و رفع اختلافات موجود ارائه شود .
همچنین انتظار آن می رود که قانون گذار برای همگام شدن با تحولات اجتماعی و هماهنگی مقررات داخلی با مقررات بین المللی، از تجربیات سیستم های حقوقی کشورهای دیگر به خصوص سیستم های حقوق مدرن ،برای بهبود بخشیدن به سیستم حقوق داخلی و رفع نواقص از آن استفاده کند که قابلیت همسانی با شرایط متغییر را داشته باشد و پاسخگوی نیازهای جامعه و حکومت اسلامی باشد و تنها به رد مواردی اقدام ورزید که غیر عاقلانه و غیر منطبق با عقل سلیم باشد.به عنوان مثال در حقوق ما از زمان تسلیم کالا،ضمان معاوضی به مشتری منتقل می شود و اگر کالا از بین رفت از مال مشتری می رودکه قانون ما در این مورد مختصر است در حالی که کنوانسیون بیع بین المللی کالا فروض مختلف و قواعد متعددی دارد که در مجموع با حقوق و اسلام ما سازگار است.

فهرست منابع و مآخذ

الف )کتب
- کتب فارسی
۱- امامی ،سید حسن،حقوق مدنی،جلد اول،انتشارات اسلامیه،۱۳۷۳٫
۲- امیری قائم مقامی،عبد المجید،حقوق تعهدات،جلد دوم،انتشارات دانشگاه تهران ،۱۳۵۶٫
۳- بازیگر،یدالله،بیع و احکام راجع به آن، انتشارات فردوسی،چاپ اول، ۱۳۷۹٫
۴- باقری،احمد،فقه مدنی ،عقود تملیکی«بیع-اجاره»،انتشارت سمت، چاپ اول، ۱۳۸۴ .
۵- بی آزار شیرازی،عبدالکریم،رساله نوین،جلد دوم،مسائل اقتصادی،ترجمه بخش هایی از تحریرالوسیله امام خمینی،دفتر نشر فرهنگ اسلامی ،چاپ هشتم،۱۳۷۱٫
۶- جعفری لنگرودی،محمد جعفر،تئوری موازنه،تهران،گنج دانش،چاپ اول،۱۳۸۱٫
۷- ،حقوق اموال ،انتشارات گنج دانش،۱۳۶۸٫
۸- ،حقوق تعهدات،انتشارت گنج دانش، چاپ سوم، ۱۳۸۷ .
۹- ،دانشنامه حقوقی،گنج دانش، چاپ دوم، ۱۳۷۳ .
۱۰- ،دائره المعارف حقوق مدنی وتجارت،جلداول،بنیاداستاد، چاپ اول،۱۳۵۷٫
۱۱- ،صد مقاله در روش تحقیق علم حقوق،انتشارت گنج دانش،چاپ اول،۱۳۸۱٫
۱۲- ،مبسوط در ترمینولوژی حقوق،جلد اول و چهارم،کتابخانه گنج دانش،۱۳۸۱٫
۱۳- حائری(شاه باغ)،سید علی،شرح قانون مدنی، جلد اول و دوم،انتشارت گنج دانش، چاپ اول،۱۳۸۷٫
۱۴- دهخدا، علی اکبر،لغت نامه،جلدهفدهم،انتشارات مجلس شورای اسلامی،۱۳۳۵٫

.در ﻫﻤﺎن دوره زﻣﺎﻧﯽ، ﻣﺴﺎﺣﺖ (Zhang,2009)دوﻟﺖ ﭼﯿﻦ ﺑﺮای ﺗﺎﻣﯿﻦ اﻣﻨﯿﺖ ﻏﺬاﯾﯽ ۱۲۰ ﻣﯿﻠﯿﻮن ﻫﮑﺘﺎر ﻓﻮق زﻣﯿﻦ ﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ دﭼﺎر ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﺧﺎک ﺷﺪﻧﺪ ﺑﻪ ﺑﯿﺶ از ۳۷۰ ﻣﯿﻠﯿﻮن ﻫﮑﺘﺎر ﯾﻌﻨﯽ ۳۸ درﺻﺪ ﻣﺴﺎﺣﺖ ﮐﻞ ﮐﺸﻮر ﭼﯿﻦ رﺳﯿﺪ. زاﯾﺪات ﺻﻨﻌﺘﯽ و زﺑﺎﻟﻪ ﻫﺎی داﺧﻠﯽ ﺑﯿﺶ از ۱۰ ﻣﯿﻠﯿﻮن ﻫﮑﺘﺎر از زﻣﯿﻦ ﻫﺎی ﮐﺸﺎورزی ﭼﯿﻦ را از ﺑﯿﻦ ﻣﯽ ﺑﺮد. ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ از ﺳﺎل ۱۹۹۶ ﺗﺎ ﺳﺎل ۲۰۰۸، ۴ و ۸ ﻣﯿﻠﯿﻮن ﻫﮑﺘﺎر از زﻣﯿﻦ ﻫﺎی ﮐﺸﺎورزی در ﻃﻮل دوره ﺑﺎزﺳﺎزی و زﯾﺮﺳﺎﺧﺖ ﺳﺎزی و ﺑﻪ دﻻﯾﻞ ﻣﺸﺎﺑﻪ از ﺑﯿﻦ رﻓﺘﻨﺪ (ﺧﺎﻧﻪ ﺳﺎزی، ﺟﺎده ﺳﺎزی و ﺑﺰرﮔﺮاه ﺳﺎزی). در ﺳﺎل ۲۰۰۸ ﺑﻪ ﺗﻨﻬﺎﯾﯽ ﺑﺎزﺳﺎزی و زﯾﺮﺳﺎﺧﺖ ﺳﺎزی ﺣﺪود ۳۱۴ ﻫﺰار ﻫﮑﺘﺎر از زﻣﯿﻨﻬﺎی ﮐﺸﺎورزی را ﻧﺎﺑﻮد ﮐﺮد.
(۶-۲-۱-۱-۵ﺗﺎﺛﯿﺮ ﭼﺎﻟﺸﻬﺎی زﯾﺴﺖ ﻣﺤﯿﻄﯽ ﺑﺮ زﻧﺪﮔﯽ ﻣﺮدم ﭼﯿﻦ و دﯾﮕﺮ ﻣﺮدم دﻧﯿﺎ
ﭼﺎﻟﺸﻬﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ زﯾﺴﺖ ﻣﺤﯿﻄﯽ ﺗﺎﺛﯿﺮات زﯾﺎد و ﻋﻤﺪﺗﺎً ﻣﻨﻔﯽ ﺑﺮ زﻧﺪﮔﯽ و ﺳﻼﻣﺘﯽ ﻣﺮدم ﭼﯿﻦ دارﻧﺪ ﺗﺎﺛﯿﺮات آﻟﻮدﮔﯽ ﺑﺴﯿﺎر ﻣﻀﺮ و ﺧﻄﺮﻧﺎک اﺳﺖ. ﯾﮏ ﺳﻮم ﺟﻤﻌﯿﺖ ۱/۳ ﻣﯿﻠﯿﺎردﻧﻔﺮی ﭼﯿﻦ ﻫﻮای آﻟﻮده اﯾﻦ ﮐﺸﻮر را اﺳﺘﻨﺸﺎق ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﺎﻋﺚ اﻓﺰاﯾﺶ ﻣﺮگ و ﻣﯿﺮ در ﻣﺮدم آﺳﯿﺐ ﭘﺬﯾﺮ ﺑﻮﯾﮋه ﮐﻮدﮐﺎن و ﺑﺰرﮔﺴﺎﻻن ﻣﯽ ﺷﻮد. ﺗﻌﺪاد ﻣﺮگ و
Kahn and Yardle, 2007) . )ﻣﯿﺮﻫﺎی ﻧﺎﺷﯽ از آﻟﻮدﮔﯽ ﻫﻮا ﺑﻪ ۶۵۰ ﺗﺎ ۷۰۰ ﻫﺰار ﻧﻔﺮ در ﺳﺎل رﺳﯿﺪه اﺳﺖ ﺑﺴﯿﺎری از اﯾﻦ ﻣﺮگ و ﻣﯿﺮﻫﺎ ﻧﺎﺷﯽ از ذرات ﺳﺎﻃﻊ ﺷﺪه از ﻧﯿﺮوﮔﺎهﻫﺎی ذﻏﺎل ﺳﻮز ﭼﯿﻦ اﺳﺖ. ﺳﺮﻃﺎن ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﻬﻢ ﺗﺮﯾﻦ ﻋﺎﻣﻞ ﻣﺮگ و ﻣﯿﺮ ﻣﺮدم ﭼﯿﻦ ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﻣﯽ ﺷﻮد. در ﻃﻮل ۳۰ ﺳﺎل ﮔﺬﺷﺘﻪ اﺑﺘﻼ ﺑﻪ ﺳﺮﻃﺎن رﯾﻪ ﺑﯿﺶ از ۴۶۵ درﺻﺪ اﻓﺰاﯾﺶ ﯾﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ. در ﺳﺎل ،۲۰۰۶ دو ﺳﻮم ﻣﺮ گ و ﻣﯿﺮﻫﺎی ﻧﺎﺷﯽ از ﺳﺮﻃﺎن در ﭼﯿﻦ (دو ﻣﯿﻠﯿﻮن
.ﮐﯿﻔﯿﺖ آب اﺷﺎﻣﯿﺪﻧﯽ ﺑﺮای ﺑﯿﺶ The Economist, 2008) )ﻣﻮرد) ﻧﺎﺷﯽ از آﻟﻮدﮔﯽ زﯾﺴﺖ ﻣﺤﯿﻄﯽ ﺑﻮده اﺳﺖ از ۳۰۰ ﻣﯿﻠﯿﻮن روﺳﺘﺎﯾﯽ ﭼﯿﻨﯽ، ﭘﺎﯾﯿﻦ ﺗﺮ از اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی دوﻟﺘﯽ اﺳﺖ. ﺻﺪﻫﺎ ﻣﯿﻠﯿﻮن ﭼﯿﻨﯽ آب آﺷﺎﻣﯿﺪﻧﯽ آﻟﻮده ﻋﻼوه ﺑﺮ OECD , 2007)(. ﺑﻪ آﻻﯾﻨﺪه ﻫﺎی ﻣﻌﺪﻧﯽ ﮐﻪ ﺣﺎوی ﺳﻤﻮم ﺑﺴﯿﺎر ﺧﻄﺮﻧﺎﮐﯽ اﺳﺖ را اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ. اﯾﻦ ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎی ﺗﺨﺮﯾﺐ ﻣﺤﯿﻂ زﯾﺴﺖ ﭼﺎﻟﺶ ﺑﺰرﮔﯽ ﺑﺮای ﭼﯿﻦ اﺳﺖ. ﺗﻨﻬﺎ در ﺳﺎل ۲۰۰۷، ﺑﯿﺶ از ۶۰ ﻫﺰار اﻋﺘﺮاض و راﻫﭙﯿﻤﺎﯾﯽ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ آﻟﻮدﮔﯽ ﻫﻮا ﮔﺰارش ﺷﺪه اﺳﺖ. ﻫﺰﯾﻨﻪ ﺗﺨﺮﯾﺐ ﻣﺤﯿﻂ زﯾﺴﺖ ﺑﯿﻦ ۸ ﺗﺎ ۱۳ درﺻﺪ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻧﺎﺧﺎﻟﺺ ﻣﻠﯽ ﺗﺨﻤﯿﻦ زده ﺷﺪه اﺳﺖ. ﮐﻪ ﺗﻘﺮﯾﺒﺎ ﺑﺮاﺑﺮ ﮐﻞ ﻧﺮخ رﺷﺪ اﻋﻼم ﺷﺪه ۳ دﻫﻪ اﺧﯿﺮ اﺳﺖ. ﺗﻘﺮﯾﺒﺎ ۴۰۰
ﻣﯿﻠﯿﻮن ﻧﻔﺮ از ﻣﺮدم در ﻣﻌﺮض ﺗﻬﺪﯾﺪ ﺑﯿﺎﺑﺎن زاﯾﯽ ﻫﺴﺘﻨﺪ و ﻫﺰﯾﻨﻪ ﺑﯿﺎﺑﺎن زاﯾﯽ ﺑﯿﺶ از ۵۰ ﺑﯿﻠﯿﻮن ﯾﻮآن در ﺳﺎل اﺳﺖ. روﻧﻖ اﻗﺘﺼﺎدی ﭼﯿﻦ آﺷﮑﺎرا ﺗﻬﺪﯾﺪات ﺑﯿﻮﻟﻮژﯾﮏ ﻧﺎﺷﯽ از آﻓﺎت و ﺑﯿﻤﺎری ﻫﺎی ﻧﺎﺷﻨﺎﺧﺘﻪ را ﺷﺘﺎب ﺑﺨﺸﯿﺪه اﺳﺖ. در اﯾﻦ راﺑﻄﻪ ﺗﺨﻤﯿﻦ زده ﻣﯽ ﺷﻮد ﮐﻪ ﺣﺪاﻗﻞ ۲۸۳ ﺗﻬﺪﯾﺪ ﺑﯿﻮﻟﻮژﯾﮏ ﺑﺎﻋﺚ زﯾﺎن اﻗﺘﺼﺎدی ﺳﺎﻻﻧﻪ ﺑﯿﺶ از ۲۰۰(Ren & Huang. 2008, 317-324) ﻣﯿﻠﯿﺎرد ﯾﻮآن ﻣﯽ ﺷﻮد.
(۳-۱-۱-۵ﭼﺎﻟﺶ ﺗﻀﺎد ﻃﺒﻘﺎﺗﯽ و اﺧﺘﻼف در ﺳﻄﺢ درآﻣﺪ
ﺟﻤﻌﯿﺖ ﭼﯿﻦ از ﻧﻈﺮ ﺗﻮزﯾﻊ ﺛﺮوت و درآﻣﺪ در وﺿﻌﯿﺖ ﯾﮑﺴﺎﻧﯽ ﻧﯿﺴﺖ. ﺑﺴﯿﺎری ﻣﻌﺘﻘﺪﻧﺪ ﮐﻪ در زﻣﺎن ﻣﺎﺋﻮ اﯾﻦ اﺧﺘﻼف درآﻣﺪ و ﻃﺒﻘﺎﺗﯽ ﺑﺴﯿﺎر ﮐﻢ ﺑﻮد وﻟﯽ ﺑﻌﺪ از روی ﮐﺎر آﻣﺪن دﻧﮓ ﺷﯿﺎﺋﻮﭘﯿﻨﮓ اوﺿﺎع ﺗﻐﯿﯿﺮ ﮐﺮده و اﺧﺘﻼف ﻃﺒﻘﺎﺗﯽ ﺗﺸﺪﯾﺪ ﺷﺪ. در اﯾﻦ ﺑﯿﻦ اﺻﻼﺣﺎت اﻗﺘﺼﺎدی اﯾﻦ ﺗﻮزﯾﻊ ﻧﺎﻣﺘﻨﺎﺳﺐ درآﻣﺪ را ﺗﺸﺪﯾﺪ ﮐﺮد. ﺷﻬﺮﻫﺎی ﺷﺮﻗﯽ اﯾﻦ ﮐﺸﻮر از درآﻣﺪ ﺑﯿﺸﺘﺮی ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺷﻬﺮﻫﺎی ﻏﺮﺑﯽ ﺑﺮﺧﻮردارﻧﺪ. ﻣﺘﻮﺳﻂ درآﻣﺪ در ﺷﺎﻧﮕﻬﺎی ﺑﯿﺶ از ۵ ﺑﺮاﺑﺮ ﻣﺘﻮﺳﻂ درآﻣﺪ در ﮔﺎﻧﺴﻮ اﺳﺖ. ﺟﻤﻌﯿﺖ روﺳﺘﺎﯾﯽ ۷۰ درﺻﺪ ﺟﻤﻌﯿﺖ ﮐﺸﻮر را ﺗﺸﮑﯿﻞ ﻣﯽ دﻫﻨﺪ، اﻣﺎ ﺗﻨﻬﺎ ۱۷ درﺻﺪ از درآﻣﺪ ﻣﻠﯽ را ﺑﻪ ﺧﻮد اﺧﺘﺼﺎص ﻣﯽ دﻫﻨﺪ. ﺑﺮ ﻃﺒﻖ ﺑﺮﺧﯽ آﻣﺎر دوﻟﺘﯽ، ﺷﮑﺎف ﺑﯿﻦ درآﻣﺪﻫﺎی ﺷﻬﺮی و
۸۰ . درﺻﺪ ﭘﻮل ﻣﻮﺟﻮد در ﺣﺴﺎب ﻫﺎی Xiaohua, 2002) )روﺳﺘﺎﯾﯽ ﻧﺴﺒﺖ ۵ ﺑﻪ ۱ و ﯾﺎ ﺣﺘﯽ ۶ ﺑﻪ ۱ را دارد ذﺧﯿﺮه روﺳﺘﺎﺋﯿﺎن ﺑﻪ ۲۰ درﺻﺪ دﻫﻘﺎﻧﺎن ﺗﻌﻠﻖ دارد. ۵۰ درﺻﺪ از دﻫﻘﺎﻧﺎن ﻫﯿﭻ ذﺧﯿﺮه ﭘﻮﻟﯽ ﻧﺪارﻧﺪ. ﺳﺎﮐﻨﺎن ﺷﻬﺮی در ﺷﺎﻧﮕﻬﺎی و ﮔﻮاﻧﮓ ژو درآﻣﺪ ﺑﻪ ﻣﺮاﺗﺐ ﺑﯿﺸﺘﺮی ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺷﻬﺮﻫﺎی ﺣﺎﺷﯿﻪ ای ﻫﻤﭽﻮن ﻟﯿﺎﺋﻮ ﻧﯿﻨﮓ و ﻫﯿﻠﻮﻧﮕﺠﯿﺎﻧﮓ دارﻧﺪ. ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻣﯿﺎن ﺻﻨﻌﺖ ﻫﺎ و ﻣﺸﺎﻏﻞ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻧﯿﺰ ﺷﮑﺎف ﻫﺎﯾﯽ وﺟﻮد دارد. دﺳﺘﻤﺰدﻫﺎ ﺑﻪ ﻧﺤﻮ ﺷﺪﯾﺪی در ﺑﺨﺶ ﻫﺎی ﺗﻮﻟﯿﺪ اﻧﺮژی، اﻣﻼک و ﻣﺴﺘﻐﻼت در ﺣﺎل اﻓﺰاﯾﺶ اﺳﺖ، در ﺣﺎﻟﯽ ﮐﻪ در ﻣﻮرد ﻣﺸﺎﻏﻠﯽ ﻫﻤﭽﻮن ﮐﺸﺎورزی، ﺟﻨﮕﻠﺪاری و ﻣﺎﻫﯿﮕﯿﺮی، دﺳﺘﻤﺰدﻫﺎ ﭘﺎﺋﯿﻦ ﺑﻮده و ﯾﺎ ﺛﺎﺑﺖ ﻣﺎﻧﺪه اﺳﺖ. ﺧﻮد اﺷﺘﻐﺎﻻن و ﺻﺎﺣﺒﺎن Dreyer, 2004: )ﺷﺮﮐﺖ ﻫﺎی ﺧﺼﻮﺻﯽ دﺳﺘﻤﺰدﻫﺎی ﺑﺎﻻﺗﺮی را ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﮐﺎرﮔﺮان دوﻟﺘﯽ درﯾﺎﻓﺖ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ
. ﺗﻔﺎوتﻫﺎی ﺑﯿﻦ ﻓﻘﯿﺮ و ﻏﻨﯽ ﻫﻤﭽﻨﺎن در ﺣﺎل اﻓﺰاﯾﺶ اﺳﺖ. ﺿﺮﯾﺐ ﺟﯿﻨﯽ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﯾﮏ ﻣﻌﯿﺎر ﻣﻌﺘﺒﺮ ﺑﯿﻦ ۲۳۶) اﻟﻤﻠﻠﯽ در زﻣﯿﻨﻪ ﺗﻮزﯾﻊ درآﻣﺪ ﮐﻪ در آن ﺻﻔﺮ ﻧﺸﺎن دﻫﻨﺪه ﺑﺮاﺑﺮی ﮐﺎﻣﻞ و ۱ ﻧﺸﺎن دﻫﻨﺪه ﻧﺎﺑﺮاﺑﺮی ﮐﺎﻣﻞ اﺳﺖ، ﺑﻪ ۰/۵ در ﺳﺎل ۲۰۰۲ اﻓﺰاﯾﺶ ﯾﺎﻓﺖ، در ﺣﺎﻟﯽ ﮐﻪ در اواﺧﺮ دوران ﻣﺎﺋﻮ ﺣﺪود ۰/۳ ﺑﻮد. ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺧﻄﺮﻧﺎک در ﺿﺮﯾﺐ ﺟﯿﻨﯽ ۰/۴ اﺳﺖ. ﺑﺎﻧﮏ ﺟﻬﺎﻧﯽ ﺗﺨﻤﯿﻦ زده اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﯿﺶ از ﯾﮑﺼﺪ ﻣﯿﻠﯿﻮن ﻧﻔﺮ در ﭼﯿﻦ زﯾﺮ ﺧﻂ ﻓﻘﺮ زﻧﺪﮔﯽ
ﻣﯿﮑﻨﻨﺪ. ﻓﻘﺮ ﺑﺴﯿﺎر در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻏﺮﺑﯽ ﻣﻮﺟﺐ ﺷﺪه ﮐﻪ ﺣﺘﯽ دوﻟﺖ ﻣﺒﺎدرت ﺑﻪ راه اﻧﺪازی ﮐﻤﭙﯿﻦ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ ﮔﺰاری در
( ibid) .ﻏﺮب ﮐﻨﺪ ﮐﻪ اﻟﺒﺘﻪ ﻣﻮﺛﺮ واﻗﻊ ﻧﺸﺪ
(۴-۱-۱-۵ﻣﺸﮑﻼت ﺳﯿﺴﺘﻢ ﻣﺎﻟﯽ
ﺑﺨﺶ ﻋﻤﺪه ای از ﮐﺴﺮی ﺑﻮدﺟﮥ ﺳﺎﻻﻧﻪ ﭼﯿﻦ، ﻧﺸﺎﻧﮕﺮ ﺧﺴﺎرات و ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎی زﯾﺎد ﺷﺮﮐﺖ ﻫﺎی دوﻟﺘﯽ اﺳﺖ. زوروﻧﮕﺠﯽ ﻧﺨﺴﺖ وزﯾﺮ ﺳﺎل ﻫﺎی ۱۹۹۸ ﺗﺎ ۲۰۰۳ ﺑﺴﺘﻪ ﻣﺤﺮک ﻋﻈﯿﻢ ﻣﺎﻟﯽ را ﺑﻪ اﻗﺘﺼﺎد ﭼﯿﻦ ﺗﺰرﯾﻖ ﻧﻤﻮد ﮐﻪ ﺑﻪ ﮔﻔﺘﻪ او ﺑﺪون اﯾﻦ ﺑﺴﺘﻪ، اﻗﺘﺼﺎد ﭼﯿﻦ ﻓﺮو ﻣﯽ ﭘﺎﺷﯿﺪ. ﺑﺮای ﺟﻠﻮﮔﯿﺮی از رﮐﻮد اﻗﺘﺼﺎدی و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ اﺟﺘﻨﺎب از ﺗﺸﺪﯾﺪ ﻧﺮخ ﺑﯿﮑﺎری، ﺑﺎﻧﮏ ﻫﺎی ﭼﯿﻦ ﻣﻘﺎدﯾﺮ اﻋﻈﻤﯽ از وام ﻫﺎی اﺿﻄﺮاری را در ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺗﻮزﯾﻊ ﻧﻤﻮدﻧﺪ. در ﺑﺴﯿﺎری از ﻣﻮارد ﺿﺎﺑﻄﻪﻫﺎی ﭘﺮداﺧﺖ وام ﺑﯿﺸﺘﺮ، ارﺗﺒﺎﻃﺎت ﺷﺨﺼﯽ ﺑﻮده و ﺿﻮاﺑﻂ ﻗﺎﻧﻮﻧﯽ رﻋﺎﯾﺖ ﻧﻤﯽ ﺷﻮد. دوﻟﺖ و ﺷﺮﮐﺖ ﻫﺎی واﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ آن اﻏﻠﺐ ﻗﺎدر ﺑﻪ ﺑﺎزﭘﺮداﺧﺖ وام ﻫﺎ ﻧﯿﺴﺘﻨﺪ، ﺑﺮﺧﯽ از ﻣﺪﯾﺮان ﺷﺮﮐﺖ ﻫﺎ ﺟﺪﯾﺖ ﻣﺸﮑﻼت را درک ﻧﻤﯽ ﮐﻨﻨﺪ و اﺳﺘﺪﻻل ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ ﮐﻪ ﭼﻮن ﺷﺮﮐﺖ ﻫﺎی دوﻟﺘﯽ از ﺑﻮدﺟﻪ ﻋﻤﻮﻣﯽ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ، در ﻧﺘﯿﺠﻪ ﺿﺮر
.دوﻟﺖ اذﻋﺎن ﮐﺮده اﺳﺖ ﮐﻪ ﻧﺮخ وام ﻫﺎی اﺿﻄﺮاری Dreyer, 2004: 241) 27 )ﺧﺎﺻﯽ ﻣﺘﻮﺟﻪ دوﻟﺖ ﻧﯿﺴﺖ درﺻﺪ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﯿﺸﺘﺮ از دو ﺑﺮاﺑﺮ ﺳﻄﺢ ﻣﺠﺎز و اﻣﻨﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﺑﺎﻧﮏ ﺑﯿﻦ اﻟﻤﻠﻠﯽ در ﺑﺎزل ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺷﺪه اﺳﺖ. ﺑﻪ اﯾﻦ دﻟﯿﻞ ﮐﻪ ﺳﯿﺴﺘﻢ ﺑﺎﻧﮑﺪاری ﭼﯿﻦ ﻓﺎﻗﺪ ﺷﻔﺎﻓﯿﺖ ﻻزم اﺳﺖ، ﺑﺴﯿﺎر دﺷﻮار اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﻘﺪار و ﺗﻌﺪاد وام ﻫﺎی اﺿﻄﺮاری را ﻣﺸﺨﺺ ﻧﻤﻮد. اﻟﺒﺘﻪ ﮐﺎرﺷﻨﺎﺳﺎن ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺗﺨﻤﯿﻦ زده اﻧﺪ ﮐﻪ درﺻﺪ وام ﻫﺎی ﻣﺬﮐﻮر ﻣﺬﮐﻮر ﺑﯿﻦ ۳۷ ﺗﺎ
. ﺗﺤﻠﯿﻞﮔﺮان ﻣﺎﻟﯽ ﭼﻨﺪﯾﻦ ﺳﺎل اﺳﺖ ﮐﻪ اﺑﺮاز ﻧﮕﺮاﻧﯽ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ ﮐﻪ ﺳﯿﺴﺘﻢ ﺑﺎﻧﮑﯽ ﻣﻤﮑﻦ ۵۰(ibid) درﺻﺪ ﺑﺎﺷﺪ اﺳﺖ در آﺳﺘﺎﻧﻪ ﻓﺮوﭘﺎﺷﯽ ﺑﺎﺷﺪ. اﯾﻦ ﺗﺮس ﺑﻪ وﯾﮋه ﻫﻨﮕﺎﻣﯽ ﺷﺪﯾﺪﺗﺮ ﻣﯽ ﺷﻮد ﮐﻪ ﺑﺪاﻧﯿﻢ ﺑﺎﻧﮏ ﻫﺎی ﭼﯿﻨﯽ در ﻫﻔﺖ
(Keith,ﻣﺎﻫﻪ اول ﺳﺎل ۲۰۰۳ وام ﻫﺎی ﺑﯿﺸﺘﺮ و ﺟﺪﯾﺪﺗﺮی اراﺋﻪ دادﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﯿﺸﺘﺮ از ﮐﻞ ﻣﻘﺪار وام ﻫﺎی ﻗﺒﻠﯽ ﺑﻮد
. در ﺳﺎل ۱۹۹۹ ﭘﺲ از ﯾﮏ ﺳﺮی ﺧﻄﺎﻫﺎ و اﺷﺘﺒﺎﻫﺎت ﺑﺰرگ، دوﻟﺖ ﺷﺮﮐﺖ ﻫﺎی ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ داراﯾﯽ ﭼﻬﺎرﮔﺎﻧﻪ- ۲۰۰۳) ای را راه اﻧﺪازی ﮐﺮد ﮐﻪ از ﻫﺮ ﮔﻮﻧﻪ ﺧﻄﺎ و اﺷﺘﺒﺎه در اﻋﻄﺎی وام ﺟﻠﻮﮔﯿﺮی ﮐﻨﺪ. اﯾﻦ ﺷﺮﮐﺖ در اﻫﺪاف ﺧﻮد ﻧﺎﮐﺎم ﻣﺎﻧﺪه و در ﭘﯿﺪا ﮐﺮدن ﺣﺘﯽ اﻓﺮاد ﮐﻤﯽ ﮐﻪ ﺣﺎﺿﺮ ﺑﺎﺷﻨﺪ وام ﻫﺎی ﭘﺮ ﻣﺨﺎﻃﺮه ذﮐﺮ ﺷﺪه را ﺧﺮﯾﺪاری ﮐﻨﻨﺪ ﻧﺎﮐﺎم ﻣﺎﻧﺪ. از اﯾﻦ رو ﺑﺴﯿﺎری از وام ﻫﺎ، ﺑﻪ ﺟﺎی اﯾﻨﮑﻪ ﺑﻪ ﺟﺎی ﭘﻮل ﻧﻘﺪ ﺑﻪ ﻓﺮوش ﺑﺮﺳﺪ، ﺗﺒﺪﯾﻞ ﺑﻪ ﺳﻬﺎم در ﺷﺮﮐﺖ ﻫﺎی ورﺷﮑﺴﺘﻪ ﺷﺪ ﮐﻪ اﮐﻨﻮن ﺗﺤﺖ ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ دوﻟﺖ اداره ﻣﯽ ﺷﺪﻧﺪ. ﺑﺪﯾﻦ ﺷﮑﻞ اوﻻ ﺳﻼﻣﺖ ﺑﺎﻧﮑﯽ ﮐﻪ دوﻟﺖ ﺑﻪ دﻧﺒﺎل
)اﺣﯿﺎی آن ﺑﻮد ﺑﻪ وﺟﻮد ﻧﯿﺎﻣﺪ و دوﻣﺎ ﺳﺎز و ﮐﺎرﻫﺎی ﻣﺎﻟﯽ ﺟﺪﯾﺪ ﺧﻮد ﮔﺮﻓﺘﺎر ﺑﺮﺧﯽ ﺳﻮء ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ ﻫﺎ ﺷﺪﻧﺪ
Lague , 2002).
(۵-۱-۱-۵ﺑﯿﮑﺎری
ﺗﻼﺷﻬﺎی ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺘﻪ در ﭼﻨﺪ ﺳﺎﻟﮥ اﺧﯿﺮ ﺑﺮای ﺑﺎزﺳﺎزی اﻗﺘﺼﺎد ﭼﯿﻦ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر اﯾﻨﮑﻪ ﺗﺒﺪﯾﻞ ﺑﻪ ﯾﮏ اﻗﺘﺼﺎد رﻗﺎﺑﺘﯽ ﺷﻮد، ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ اﯾﻦ ﺷﺪ ﮐﻪ ﺣﺪود ۶۰ ﻣﯿﻠﯿﻮن ﻧﻔﺮ از ﮐﺎرﮔﺮان ﺷﻐﻞ ﺧﻮد را از دﺳﺖ ﺑﺪﻫﻨﺪ. ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ رﺷﺪ اﻗﺘﺼﺎدی ﻫﻤﭽﻨﺎن اداﻣﻪ ﯾﺎﺑﺪ، اﻗﺘﺼﺎد ﻣﯽ ﺑﺎﯾﺴﺖ ﺑﻪ ﻃﻮر اﺳﺎﺳﯽ و ﺑﻨﯿﺎدی ﺑﺎزﺳﺎزی ﺷﻮد. اﯾﻦ اﻣﺮ ﻣﻨﺠﺮﺑﻪ ﮐﺎﻫﺶ ﺗﻘﺎﺿﺎی ﻣﺤﺼﻮﻻت در ﺑﺎزار داﺧﻠﯽ ﻣﯽﺷﻮد .آﮔﺎﻫﯽ از اﯾﻦ ﺧﻄﺮات ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ اﯾﺠﺎد ﻣﺮاﮐﺰ ﺑﺎزآﻣﻮزی و ﮐﺎرﯾﺎﺑﯽ ﺷﺪ. ﺑﺴﯿﺎری از اﻓﺮاد ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﮐﺮده و ﻣﺸﺎﻏﻞ ﺟﺪﯾﺪی ﺑﻪ دﺳﺖ آوردﻧﺪ. اﻣﺎ اﯾﻦ روﻧﺪ داﺋﻤﯽ ﻧﺒﻮد. ﻧﺮخ اﺷﺘﻐﺎل ﻣﺠﺪدا (Dreyer,ﺳﻘﻮط ﮐﺮد و از ۵ درﺻﺪ در ﺳﺎل ۱۹۹۸ ﺑﻪ ۷/۵ درﺻﺪ در ۲۰۰۰ و ﺣﺪود ۹ درﺻﺪ در ۲۰۰۱ رﺳﯿﺪ
.در ﺑﯿﺎﻧﯿﻪای در ﺳﺎل ۲۰۰۳، دوﻟﺖ اﻋﻼم ﮐﺮد ﮐﻪ ﭘﯿﺸﺮﻓﺖ ﮐﻤﯽ در ﺣﻞ ﻣﺸﮑﻞ ﺑﯿﮑﺎری ﺻﻮرت ۲۰۰۴ : ۲۳۹) ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ.. ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻧﺮخ وﺳﯿﻊ ﺑﯿﮑﺎری و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺑﯿﮑﺎری ﺑﺴﯿﺎر ﻋﻈﯿﻢ ﻣﻬﺎﺟﺮان روﺳﺘﺎﯾﯽ ﮐﻪ وارد ﺷﻬﺮﻫﺎ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ، دوﻟﺖ ﻋﻤﻼ ﻧﺘﻮاﻧﺴﺘﻪ اﯾﻦ ﻣﺸﮑﻞ را ﺣﻞ ﮐﻨﺪ.در اﯾﻦ ﻣﯿﺎن ﺗﻈﺎﻫﺮات و اﻋﺘﺮاﺿﺎﺗﯽ ﺻﻮرت ﻣﯽ ﮔﯿﺮد ﮐﻪ ﮔﺎﻫﯽ ﺷﺎﻣﻞ دﻫﻬﺎ ﻫﺰار ﻧﻔﺮ ﻧﯿﺰ ﻣﯽ ﺷﻮد اﻣﺎ رﺳﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﺣﻖ اﻧﻌﮑﺎس ﻫﯿﭻ ﮐﺪام از اﯾﻦ ﺗﻈﺎﻫﺮات را ﻧﺪارﻧﺪ و ﻣﻌﺘﺮﺿﺎن ﻇﺮف ﻣﺪت ﮐﻮﺗﺎﻫﯽ و در ﮐﻤﺘﺮ از ﭼﻨﺪ روز ﺳﺮﮐﻮب ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ.
(۲-۱-۵ﻣﻌﻀﻼت ﻧﺎﺷﯽ از ﺳﺎﺧﺘﺎر ﺳﯿﺎﺳﯽ
ﺳﺎﺧﺘﺎر ﺳﯿﺎﺳﯽ ﭼﯿﻦ ﻋﻠﯽرﻏﻢ ﭘﯿﭽﯿﺪﮔﯽ ﺑﺴﯿﺎر و ﺑﺮﺧﻮرداری از ﺳﺎﺧﺘﺎر در ﻫﻢ ﺗﻨﯿﺪه ﺑﻮروﮐﺮاﺳﯽ ﺣﺰب ﮐﻤﻮﻧﯿﺴﺖ و ﺿﻤﺎﻧﺖ ﻫﺎی اﺟﺮاﯾﯽ آن، ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﺑﺴﺘﻪ و ﻣﺤﺪود ﺑﻮدن و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻋﺪم ﮔﺮدش ﻧﺨﺒﮕﺎن در ﺣﻮزه ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ، دارای ﻣﻌﻀﻼت اﺳﺎﺳﯽ ﺑﻮده و از ﻧﻘﻄﻪ ﻧﻈﺮ دﯾﺪﮔﺎه ﻫﺎ و ﻧﮕﺮش ﻫﺎی ﺑﯿﻦ اﻟﻤﻠﻠﯽ ﻧﻘﻄﻪ ﺿﻌﻒ اﺳﺎﺳﯽ اﯾﻦ ﮐﺸﻮر ﺑﻪ ﺣﺴﺎب ﻣﯽ آﯾﺪ. ﺣﺰب ﮐﻤﻮﻧﯿﺴﺖ ﭼﯿﻦ از ﺳﺎل ۱۹۴۹ ﺑﺮ اﯾﻦ ﮐﺸﻮر ﺣﮑﻮﻣﺖ ﮐﺮده اﺳﺖ. اﯾﻦ ﺣﺰب ﻫﯿﭽﮕﻮﻧﻪ اﻣﺮوزه درواﻗﻊ ﻧﻪ ﻧﻔﺮ در .ﻣﺨﺎﻟﻔﯽ را ﺗﺤﻤﻞ ﻧﮑﺮده و ﻏﺎﻟﺒﺎ ﺑﺎ ﻧﺎراﺿﯿﺎن ﺑﺮﺧﻮردی ﺑﺴﯿﺎر ﺧﺸﻮﻧﺖ آﻣﯿﺰ داﺷﺘﻪ اﺳﺖ ﻗﺎﻟﺐ ﯾﮏ ﺳﺎﺧﺘﺎر ﻫﺮﻣﯽ ﻗﺪرت ﮐﻪ داﻣﻨﻪ آن ﺑﻪ ﺷﻬﺮﻫﺎ و روﺳﺘﺎﻫﺎ و ﻣﺤﻞ اﺷﺘﻐﺎل ﻣﺮدم ﻧﯿﺰ ﻣﯽ رﺳﺪ ﺑﺮ ﭼﯿﻦ اﯾﻦ ﻧﻪ ﻧﻔﺮ ﻫﺮﮔﺰ در ﻫﯿﭻ اﻧﺘﺨﺎﺑﺎﺗﯽ ﮐﻪ رﻗﺎﺑﺘﯽ در آن وﺟﻮد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﺷﺮﮐﺖ ﻧﺪاﺷﺘﻪ اﻧﺪ و .ﺣﮑﻮﻣﺖ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ
ﻣﯿﺰان ﻗﺪرت آﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﻣﻮﻗﻌﯿﺘﺸﺎن در .ﺑﻪ ﯾﻤﻦ ﭘﺸﺘﯿﺒﺎﻧﺎن ﺧﻮد، ﺗﻮاﻧﺎﯾﯽﻫﺎﯾﺸﺎن ﺑﻪ درﺟﺎت ﺑﺎﻻی ﻗﺪرت رﺳﯿﺪه اﻧﺪ
. رواﺑﻂ ﺷﺨﺼﯽ در ﭼﯿﻦ ﺑﯿﺶ از Belkin, 2000) )دﻓﺘﺮ ﺳﯿﺎﺳﯽ ﺣﺰب ک ﮐﻤﯿﺘﮥ داﺋﻤﯽ آن، ﺑﺴﺘﮕﯽ دارد ﻋﻨﻮان و ﻣﻘﺎم اﻫﻤﯿﺖ و ﮐﺎراﯾﯽ دارد. ﻣﯿﺰان ﻧﻔﻮذ و ﻗﺪرت ﻫﺮ ﺳﯿﺎﺳﺘﻤﺪار در اﯾﻦ ﮐﺸﻮر ﺑﺴﺘﮕﯽ ﺑﻪ ﻣﯿﺰان وﻓﺎداری او ﺑﻪ ﻫﻤﯿﻦ دﻟﯿﻞ ﺑﻮد ﮐﻪ دﻧﮓ ﺷﯿﺎﺋﻮﭘﯿﻨﮓ ﻣﺪﺗﻬﺎ .ﺑﻪ رﻫﺒﺮان ﺑﺎﻻﺗﺮ از ﺧﻮد و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ اﻓﺮاد ﺗﺤﺖ اﻟﺤﻤﺎﯾﻪ اش دارد ﭘﺲ از اﺳﺘﻌﻔﺎ، ﻫﻨﻮز رﻫﺒﺮ ﺑﺰرگ ﭼﯿﻦ ﻣﺤﺴﻮب ﻣﯽ ﺷﺪ و اﮐﻨﻮن ﻧﯿﺰ ﺳﯿﺎﺳﺘﻤﺪاران ﻗﺪﯾﻤﯽ ﺣﺰب ﮐﻤﻮﻧﯿﺴﺖ ﭼﯿﻦ ﺑﺨﺸﻬﺎی اﺻﻠﯽ ﺳﺎﺧﺘﺎر ﺣﮑﻮﻣﺘﯽ ﭼﯿﻦ ﮐﻪ ﻫﻤﮕﯽ . در ﺗﺼﻤﯿﻢ ﮔﯿﺮی ﻫﺎی ﺑﺰرگ ﻧﻘﺶ اﺳﺎﺳﯽ اﯾﻔﺎ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ دارای ﺳﺎﺧﺘﺎر ﺑﺴﺘﻪ و ﻏﯿﺮ ﻣﻨﻌﻄﻔﯽ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از:
: ﺣﺰب ﮐﻤﻮﻧﯿﺴﺖ ﭼﯿﻦ ﺑﺎ ۶۶ ﻣﯿﻠﯿﻮن ﻋﻀﻮ، ﺑﺰرﮔﺘﺮﯾﻦ ﺣﺰب ﺳﯿﺎﺳﯽ در ﺟﻬﺎن ﺑﻪ ﺷﻤﺎر ﻣﯽ ﺣﺰب ﮐﻤﻮﻧﯿﺴﺖ اﯾﻦ ﺣﺰب ﺑﺮ ﺑﺴﯿﺎری از ﺟﻨﺒﻪ ﻫﺎی زﻧﺪﮔﯽ ﻣﺮدم از ﺟﻤﻠﻪ ﻣﻮاد درﺳﯽ ﻣﺪارس، ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﺗﻠﻮﯾﺰﯾﻮن، ﻣﺴﮑﻦ .رود اﻋﻀﺎی ﺣﺰب را ﻋﻤﺪﺗﺎ ﻣﻘﺎﻣﺎت دوﻟﺘﯽ، اﻓﺴﺮان ارﺗﺶ و .و اﺷﺘﻐﺎل و ﺣﺘﯽ ﺗﻌﺪاد ﻓﺮزﻧﺪ، ﻧﻈﺎرت و ﻧﻔﻮذ دارد از اﯾﻦ رو اﯾﻦ ﺣﺰب ﻧﻤﺎﯾﻨﺪه واﻗﻌﯽ ﮐﺸﻮر ﭼﯿﻦ ﻧﯿﺴﺖ. ﺗﻨﻬﺎ ﻫﻔﺪه درﺻﺪ از .ﮐﺎرﮔﺮان ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺗﺸﮑﯿﻞ ﻣﯽ دﻫﻨﺪ
اﻋﻀﺎی آن زن ﻫﺴﺘﻨﺪ و ﻫﻔﺘﺎد و ﻫﺸﺖ درﺻﺪ اﻋﻀﺎ ﺑﯿﺶ از ﺳﯽ و ﭘﻨﺞ ﺳﺎل ﺳﻦ دارﻧﺪ. ﺑﺎ اﯾﻦ ﻫﻤﻪ ﺗﻼﺷﻬﺎﯾﯽ ﺑﺮای ﭘﯿﻮﺳﺘﻦ ﺑﻪ ﺣﺰب ﮐﻤﻮﻧﯿﺴﺖ ﺑﺮﺧﻮرداری از ﻣﺰاﯾﺎی ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻬﯽ را ﺑﻪ .ﺟﺬب ﺟﻮاﻧﺎن ﺑﻪ ﺣﺰب در ﺣﺎل اﻧﺠﺎم اﺳﺖ ﻫﻤﺮاه دارد ﮐﻪ دﻟﯿﻞ اﻓﺰاﯾﺶ اﻋﻀﺎی ﺣﺰب را ﺗﻮﺟﯿﻪ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ. اﻃﻼﻋﺎت ﺑﻬﺘﺮ و دﻗﯿﻖ ﺗﺮی در اﺧﺘﯿﺎر اﻋﻀﺎی ﺣﺰب ﻗﺮار ﻣﯽ ﮔﯿﺮد، ﻓﺮزﻧﺪان آﻧﻬﺎ از آﻣﻮزش ﺑﻬﺘﺮ ﺑﺮﺧﻮردار ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ و ﺑﺮای ﺑﺮﺧﯽ ﺷﻐﻠﻬﺎ ﻧﯿﺰ ﺗﻨﻬﺎ اﻋﻀﺎی ﺣﺰب از آﻧﺠﺎﯾﯽ ﮐﻪ رواﺑﻂ ﺷﺨﺼﯽ در ﭼﯿﻦ ﺑﺎﻻﺗﺮ از ﺗﻮاﻧﺎﯾﯽ اﻓﺮاد ﻗﺮار ﻣﯽ ﮔﯿﺮد، .ﮐﻤﻮﻧﯿﺴﺖ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﻨﺪ درﺧﻮاﺳﺖ ﮐﻨﻨﺪ
اﻋﻀﺎی ﺣﺰب ﺳﻌﯽ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ ﺑﺎ ﺗﺼﻤﯿﻢ ﺳﺎزاﻧﯽ ﮐﻪ ﺑﺮ ﺷﻐﻞ آﻧﻬﺎ و زﻧﺪﮔﯽ آﻧﻬﺎ ﺗﺎﺛﯿﺮ ﻣﯽ ﮔﺬارﻧﺪ ارﺗﺒﺎط و آﺷﻨﺎﯾﯽ
(ibid) .ﺑﺮﻗﺮار ﮐﻨﻨﺪ
در راس اﻫﺮم ﻗﺪرت رﺳﻤﯽ، ﮐﻨﮕﺮه ﻣﻠﯽ ﺧﻠﻖ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ ﮐﻪ ﻫﺮ ﭘﻨﺞ ﺳﺎل ﯾﮑﺒﺎر ﺑﯿﺶ از دو ﻫﺰار ﻧﻔﺮ از ﻧﻤﺎﯾﻨﺪﮔﺎن وﻇﯿﻔﻪ اﺻﻠﯽ ﮐﻨﮕﺮه “اﻧﺘﺨﺎب” ﮐﻤﯿﺘﻪ ﻣﺮﮐﺰی اﺳﺖ ﮐﻪ دوﯾﺴﺖ ﻋﻀﻮ .ﺣﺰب از ﺳﺮاﺳﺮ ﭼﯿﻦ ﮔﺮد ﻫﻢ ﻣﯽ آﯾﻨﺪ در ﻣﻘﺎﺑﻞ، ﮐﻤﯿﺘﻪ ﻣﺮﮐﺰی .اﺻﻠﯽ و ﺻﺪ و ﭘﺘﺠﺎه ﻋﻀﻮ ﭘﺎﯾﯿﻦ ﻣﺮﺗﺒﻪ دارد. اﮐﺜﺮ اﯾﻦ اﻓﺮاد از ﭘﯿﺶ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺷﺪه اﻧﺪ دﯾﮕﺮ وﻇﯿﻔﻪ اﻧﺘﺨﺎب اﻋﻀﺎی دﻓﺘﺮ ﺳﯿﺎﺳﯽ ﺟﺪﯾﺪ ﺣﺰب، ﮐﻪ ﻗﺪرت ﺗﺼﻤﯿﻢ ﮔﯿﺮی در آن ﻣﺘﻤﺮﮐﺰ ﻣﯽ ﺷﻮد را دارد ﺑﺨﺸﻬﺎی اﺻﻠﯽ ﺣﺰب ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از دﻓﺘﺮﺧﺎﻧﻪ ﺣﺰب ﮐﻪ ﺑﺨﺶ اداری آن اﺳﺖ، و ﺑﺨﺶ ﺳﺎزﻣﺎﻧﺪﻫﯽ ﮐﻪ ﺑﺮ ﻫﺰاران
ﻣﺎﻣﻮر ﺣﺰب ﻧﻈﺎرت ﻣﯽ ﮐﻨﺪ، ﭘﺮوﻧﺪه ﻫﺎی ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻋﻤﻠﮑﺮد آﻧﻬﺎ را در اﺧﺘﯿﺎر دارد و در ﻣﻮرد ارﺗﻘﺎء ﻣﻘﺎم آﻧﻬﺎ ﺗﺼﻤﯿﻢ ﻣﯽ ﮔﯿﺮد.
:ﺗﻤﺎم ﺗﺼﻤﯿﻤﺎﺗﯽ ﮐﻪ ﺑﺮ ۱٫۳ﻣﯿﻠﯿﺎرد ﻧﻔﺮ ﺳﮑﻨﻪ ﭼﯿﻦ ﺗﺎﺛﯿﺮ ﻣﯽ ﮔﺬارد در درﺟﻪ اول ﻣﻮرد ﺑﺤﺚ و دﻓﺘﺮ ﺳﯿﺎﺳﯽ ﮐﻤﯿﺘﻪ ﮔﺮوﻫﯽ ﻗﺮار ﻣﯽ ﮔﯿﺮد ﮐﻪ ﻋﻀﻮ دﻓﺘﺮ ﺳﯿﺎﺳﯽ و ﻫﺴﺘﻪ اﺻﻠﯽ ﻗﺪرت ﻫﺴﺘﻨﺪ. ۲۴ ﻋﻀﻮ آن ﺗﻮﺳﻂ ﺗﺎﯾﯿﺪ ﻣﺮﮐﺰی ﺣﺰب اﻧﺘﺨﺎب ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ اﻣﺎ ﻗﺪرت واﻗﻌﯽ در دﺳﺖ ﮐﻤﯿﺘﻪ ﺛﺎﺑﺖ ﻧﻪ ﻧﻔﺮه آن اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻣﺜﺎﺑﻪ ﯾﮏ ﮐﺎﺑﯿﻨﻪ اﻧﺘﺨﺎب اﻋﻀﺎی دﻓﺘﺮ ﺳﯿﺎﺳﯽ .داﺧﻠﯽ ﻋﻤﻞ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ و از ﻣﻬﻤﺘﺮﯾﻦ و ﺑﺎﻧﻔﻮذﺗﺮﯾﻦ رﻫﺒﺮان ﮐﺸﻮرﺗﺸﮑﯿﻞ ﻣﯽ ﺷﻮد ﭘﺲ از ﺑﺤﺚ و ﺗﺤﻘﯿﻘﺎت دﻗﯿﻖ در ﺑﺎره ﺳﺎﺑﻘﻪ آﻧﻬﺎ اﻧﺠﺎم ﻣﯽ ﮔﯿﺮد و ﯾﮑﯽ از ﺷﺮاﯾﻂ اﺻﻠﯽ آن داﺷﺘﻦ ﺳﺎﺑﻘﮥ ﮐﺎر ﻣﻮﻓﻘﯿﺖ آﻣﯿﺰ ﺑﺮای ﺣﺰب ﮐﻤﻮﻧﯿﺴﺖ اﺳﺖ. اﻋﻀﺎء ﮐﻤﯿﺘﻪ داﺋﻤﯽ ، ﺳﻤﺖ ﻫﺎی دﺑﯿﺮ ﮐﻠﯽ ﺣﺰب، ﻧﺨﺴﺖ وزﯾﺮی و اﯾﻦ ﮔﺮوه و اﻓﺮاد ﻣﻮرد ﺣﻤﺎﯾﺖ آﻧﻬﺎ .ﮐﻨﮕﺮه ﻣﻠﯽ ﺧﻠﻖ، رﯾﺎﺳﺖ ﮐﻤﯿﺴﯿﻮن اﻧﻀﺒﺎﻃﯽ و ﺑﺎزرﺳﯽ را ﺑﻌﻬﺪه ﻣﯽ ﮔﯿﺮﻧﺪ ﻗﺪرت ﻣﻄﻠﻖ ﺳﯿﺎﺳﯽ را ﺑﻪ ﻋﻬﺪه دارﻧﺪ. در ﭼﯿﻦ ﺑﺮای ﺣﻞ اﺧﺘﻼﻓﺎت ﺑﺮ ﺳﺮ ﺧﻂ ﻣﺸﯽ ﺳﯿﺎﺳﯽ اﻧﺘﺨﺎﺑﺎﺗﯽ ﺑﺮﮔﺰار
.ﻧﻤﯽ ﺷﻮد، اﯾﻦ دﻓﺘﺮ ﺳﯿﺎﺳﯽ ﺣﺰب اﺳﺖ ﮐﻪ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻫﺴﺘﻪ اﺻﻠﯽ ﻗﺪرت را در ﭼﯿﻦ ﺗﺸﮑﯿﻞ ﻣﯽ دﻫﺪ : ﻣﻘﺎﻣﺎت ﺑﻠﻨﺪ ﭘﺎﯾﻪ ﺣﺰب ﮐﻤﻮﻧﯿﺴﺖ ﺣﺘﯽ ﭘﺲ از آﻧﮑﻪ رﺳﻤﺎ از ﻗﺪرت ﮐﻨﺎره ﮔﯿﺮی ﮐﺮده اﻧﺪ ﺑﺮ ﺑﺰرﮔﺎن ﺣﺰب
ﻣﻮرد روﺷﻦ ﭼﻨﯿﻦ اﻋﻤﺎل ﻧﻔﻮذی ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ارﺗﺶ ﭼﯿﻦ ﺑﺎ ﺗﻈﺎﻫﺮات ﮐﻨﻨﺪ ﮔﺎن .ﺗﺼﻤﯿﻤﺎت و اﻧﺘﺼﺎﺑﺎت ﻧﻔﻮذ دارﻧﺪ ﻫﻮادار دﻣﮑﺮاﺳﯽ در ﻣﯿﺪان ﺗﯿﺎن آﻧﻤﻦ در ﺳﺎل ۱۹۸۹ ﺑﻪ دﺳﺘﻮر دﻧﮓ ﺷﯿﺎﺋﻮﭘﯿﻨﮓ رﻫﺒﺮ ﭘﯿﺸﯿﻦ و دﯾﮕﺮ ﺑﺰرﮔﺎن ﺑﺰرﮔﺎن ﺣﺰب از رﻓﺎه و ﻣﺰاﯾﺎی زﯾﺎدی ﺑﺮﺧﻮردارﻧﺪ. از ﺟﻤﻠﻪ ﮔﺎرد ﻣﺤﺎﻓﻆ، .ﺣﺰب اﺳﺖ و ﻧﻪ ﮐﻤﯿﺘﻪ داﺋﻤﯽ ﺣﺰب
.ﺧﺎﻧﻪ ﻣﺠﻠﻞ و دﺳﺘﺮﺳﯽ ﺑﻪ اﺳﻨﺎد و ﻣﺪارک ﻣﺤﺮﻣﺎﻧﻪ
(۱-۲-۱-۵ﺳﺎﺧﺘﺎر ﺳﯿﺎﺳﯽ و ﻓﺴﺎد
ﺳﺎﺧﺘﺎر ﺳﯿﺎﺳﯽ ﺑﺴﺘﻪ ﭼﯿﻦ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ اﯾﻦ ﺷﺪه ﮐﻪ ﻣﺸﮑﻼت ﺑﺰرﮔﯽ ﻫﻤﭽﻮن ﻓﺴﺎد ﺳﯿﺎﺳﯽ و اﻗﺘﺼﺎدی در اﯾﻦ ﮐﺸﻮر ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﮐﺸﻮرﻫﺎی دﯾﮕﺮ ﺑﻪ ﻣﺮاﺗﺐ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﺷﺪه و ﻧﻤﻮد ﺑﺎرزﺗﺮی ﺑﻪ ﺧﻮد ﺑﮕﯿﺮد. ﻓﺴﺎد ﻓﺰاﯾﻨﺪه در ﭼﯿﻦ ﺑﻪ ﻧﺤﻮی ﮐﻪ اﯾﻦ ﮐﺸﻮر را ﺑﻪ ﯾﮑﯽ از اوﻟﯿﻦ ﮐﺸﻮرﻫﺎی دارﻧﺪه ﻓﺴﺎد ﺳﺎﺧﺘﺎری ﺗﺒﺪﯾﻞ ﮐﺮده اﺳﺖ، ﯾﮑﯽ از ﻣﻬﻢ ﺗﺮﯾﻦ ﻣﻌﻀﻼت اﯾﻦ ﮐﺸﻮر ﺑﻪ ﺷﻤﺎر ﻣﯽ رود. اﯾﻦ ﻣﺴﺎﻟﻪ از ﭼﻨﺪ ﻣﻨﺒﻊ ﻧﺎﺷﯽ ﻣﯽ ﺷﻮد. ﻓﺮﺻﺖ ﻫﺎ و اﺑﺰارﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ در ﻧﺘﯿﺠﻪ رﺷﺪ ﺑﺎﻻی اﻗﺘﺼﺎدی و ﻫﺮ ﭼﻪ ﺑﺎز ﺗﺮ ﺷﺪن اﻗﺘﺼﺎد ﭼﯿﻦ ﺑﺮای ﻣﻔﺴﺪان اﯾﺠﺎد ﻣﯽ ﺷﻮد، ﻣﺎﻫﯿﺖ ﻧﺎﻗﺺ و ﮐﺎرﺑﺮد ﻣﺘﻨﺎﻗﺾ اﺻﻼﺣﺎت اﻗﺘﺼﺎدی و ﺟﻨﺒﻪ ﻫﺎﯾﯽ از ﺳﻨﺖ ﻫﺎی ﭼﯿﻨﯽ و ﻫﻨﺠﺎرﻫﺎی ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﮐﻪ رﯾﺸﻪ در آﯾﯿﻦ ﮐﻨﻔﺴﯿﻮس دارد، از
ﺳﺎﺧﺘﺎر (Dreyer, 2004: 257) .ﺟﻤﻠﻪ ﻣﻬﻢ ﺗﺮﯾﻦ ﻋﻮاﻣﻞ اﯾﺠﺎد ﻓﺴﺎد ﺳﯿﺎﺳﯽ در اﯾﻦ ﮐﺸﻮر ﺑﻪ ﺷﻤﺎر ﻣﯽ روﻧﺪ ﺳﯿﺎﺳﯽ ﭘﯿﭽﯿﺪه ﻣﺘﻤﺮﮐﺰ، ﺑﺮﺧﯽ از ﺗﺴﻬﯿﻼت و زﻣﯿﻨﻪ ﻫﺎی اﯾﺠﺎد ﺷﺪه از ﺳﻮی ﺳﺎزﻣﺎن ﻫﺎی دوﻟﺘﯽ ﭼﯿﻨﯽ ﮐﻪ ﺷﺎﻣﻞ ﺑﺮﺧﯽ واﺳﻄﻪ ﻫﺎ و ﻫﻤﭽﻨﺎن ارﺗﺒﺎﻃﺎت ﺷﺨﺼﯽ ﻣﯽ ﺷﻮد، ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﮔﺴﺘﺮش ﻓﺴﺎد در ﺳﻄﻮح ﻣﺨﺘﻠﻒ ﮐﻤﮏ ﮐﻨﺪ. ﻓﺴﺎد ﻣﻌﻤﻮﻻ در ﻫﻤﻪ ﺑﺨﺶ ﻫﺎ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻣﯽ ﺷﻮد اﻣﺎ در ﺑﺮﺧﯽ ﻗﺴﻤﺖ ﻫﺎ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﺑﻪ ﭼﺸﻢ ﻣﯽ آﯾﺪ. ﻓﺴﺎد در ﺑﺨﺶ ﻗﻀﺎﯾﯽ ﺑﺴﯿﺎر ﺷﺎﯾﻊ اﺳﺖ و ﻣﻮارد ﺑﺴﯿﺎری از رﺷﻮه ﮔﯿﺮی ﻣﻘﺎﻣﺎت رﺳﻤﯽ و ﻗﻀﺎت ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺗﺎﺛﯿﺮ ﮔﺬاﺷﺘﻦ در ﻓﺮآﯾﻨﺪ ﻫﺎ و اﺣﮑﺎم ﻗﻀﺎﯾﯽ ﮔﺰارش ﻣﯽ ﺷﻮد. ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ در زﻣﯿﻨﻪ اﺧﺬ ﺑﺮﺧﯽ ﻣﺠﻮزﻫﺎی دوﻟﺘﯽ و ﭘﺮواﻧﻪ ﻫﺎی ﻣﻌﺎﻣﻼﺗﯽ و ﺗﺠﺎرﺗﯽ ﻓﺴﺎد ﮔﺴﺘﺮده ای وﺟﻮد دارد و اﯾﻦ ﻣﺴﺎﻟﻪ ﺑﻪ ﺧﺼﻮص در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻓﻘﯿﺮ ﻧﺸﯿﻦ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان راه
. ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻓﺴﺎد در ﭘﺮوژه ﻫﺎی ﺳﺎﺧﺖ و ﺳﺎز ﻫﻢ ﻓﺮاﮔﯿﺮ و ﻫﻢ ﺗﺎ ﺣﺪی ﻧﻬﺎدﯾﻨﻪ (ibid)ﮐﺴﺐ در اﻣﺪ ﻣﻄﺮح اﺳﺖ ﺷﺪه اﺳﺖ. ﻣﻘﺪار زﯾﺎدی از ﺑﻮدﺟﻪ ﻫﺎ و وﺟﻮه ﭘﺮوژه ﻫﺎ ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﻓﺴﺎد رﻓﺘﺎری و ﺷﺨﺼﯽ از دﺳﺖ ﻣﯽ رود. اﯾﻦ اﻣﺮ در ﻣﻮارد ﺑﺴﯿﺎری ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﺳﺎﺧﺖ و ﺳﺎز ﻫﺎی ﻧﺎاﻣﻨﯽ ﺷﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ در ان ﮐﯿﻔﯿﺖ و اﺻﻮل زﯾﺮ ﺑﻨﺎﯾﯽ رﻋﺎﯾﺖ ﻧﺸﺪه اﺳﺖ. ﻋﻼوه ﺑﺮ اﯾﻦ ﻣﺸﮑﻼت ﮔﺴﺘﺮده ای در ﺑﺨﺶ ﻣﻌﺪن، ﺑﺎﻧﮑﺪاری، ﻣﺎﻟﯿﺎﺗﯽ و ادارات ﮔﻤﺮک و ﺑﺨﺶ ﺣﻤﻞ و ﻧﻘﻞ وﺟﻮد دارد ﮐﻪ ﺗﺤﺖ ﺗﺎﺛﯿﺮ ﻧﻔﻮذ و ﻓﺴﺎد ﺑﺮﺧﯽ ﻣﻔﺴﺪان ﻋﻤﻠﮑﺮد ﻧﺎﻣﻄﻠﻮﺑﯽ داﺷﺘﻪ اﺳﺖ.
(۳-۱-۵ﻣﺸﮑﻼت ﺳﺎﺧﺘﺎر اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ
(۱-۳-۱-۵ﭼﺎﻟﺶ ﻫﺎی ﻧﺎﺷﯽ از ﺷﮑﺎف ﺷﻬﺮ و روﺳﺘﺎ و ﺷﮑﺎف ﻃﺒﻘﺎﺗﯽ
ﭘﺲ از اﺻﻼﺣﺎت اﻗﺘﺼﺎدی ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺘﻪ، ﺷﮑﺎف اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﺑﯿﻦ ﻃﺒﻘﺎت ﺑﺮﺧﻮردار و ﻓﻘﯿﺮ در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺷﻬﺮی در ﺣﺎل ﮔﺴﺘﺮش ﺑﻮد و اﺧﺘﻼف درآﻣﺪ ﺑﯿﻦ ﻣﻨﺎﻃﻖ روﺳﺘﺎﯾﯽ ﺑﺎ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺷﻬﺮی ﻧﯿﺰ اﻓﺰون ﺗﺮ ﻣﯽ ﺷﺪ. ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻧﻮاﺣﯽ ﻏﺮﺑﯽ، ﻣﺮﮐﺰی و ﻣﺤﺼﻮر در ﺧﺸﮑﯽ ﮐﺸﻮر از ﻧﻈﺮ ﺗﻮﺳﻌﻪ و ﭘﯿﺸﺮﻓﺖ ﭼﻨﺪان ﻗﺎﺑﻞ ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ ﺑﺎ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺳﺎﺣﻠﯽ و ﺷﺮﻗﯽ ﻧﺒﻮدﻧﺪ. و ﺑﻪ واﻗﻊ ﻟﻮﮐﻮﻣﻮﺗﯿﻮﻫﺎی ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ دﻧﮓ ﭼﻨﺪان در ﮐﺸﯿﺪن اﯾﻦ واﮔﻦ ﻫﺎ ﺑﻪ دﻧﺒﺎل ﺧﻮد ﻣﻮﻓﻖ ﻧﺒﻮد. اﮔﺮ ﭼﻪ ﺷﻬﺮﺳﺎزی ﺟﺪﯾﺪ ﭼﯿﻦ ﺑﺮ اﺳﺎس ﺗﺌﻮری رﯾﺰش ﺛﺮوت از ﻧﻮاﺣﯽ ﺛﺮوﺗﻤﻨﺪ ﺑﻪ ﻧﻮاﺣﯽ ﻓﻘﯿﺮ ﺷﮑﻞ ﮔﺮﻓﺖ و ﮐﻤﺘﺮ ﻣﯽ ﺷﺪ، در آن ﺑﺎﻻ ﺷﻬﺮ و ﭘﺎﯾﯿﻦ ﺷﻬﺮ ﯾﺎﻓﺖ، اﻣﺎ در ﭘﺎی ﺑﺮج ﻫﺎی ﺳﺮ ﺑﻪ ﻓﻠﮏ ﮐﺸﯿﺪه ﮐﻪ ﺷﻬﺮوﻧﺪان ﺛﺮوﺗﻤﻨﺪی را در ﺧﻮد ﺟﺎی ﻣﯿﺪاد ﮐﻪ ﻋﻼوه ﺑﺮ ﻣﻨﺰﻟﯽ ﮐﻪ در آن ﺳﺎﮐﻦ ﺑﻮدﻧﺪ ﭼﻨﺪ واﺣﺪ دﯾﮕﺮ را ﻧﯿﺰ ﺑﻪ اﺟﺎره داده ﺑﻮدﻧﺪ، زاﻏﻪ ﻫﺎی ﮐﺜﯿﻒ و ﻣﺤﻘﺮ ﺑﺴﯿﺎری را ﻣﯽ ﺷﺪ ﯾﺎﻓﺖ ﮐﻪ ﺗﻮده ﻫﺎی ﻓﻘﯿﺮی را در ﺧﻮد ﺟﺎی داده ﺑﻮد ﮐﻪ ﻫﺮ ﺻﺒﺢ ﻧﻈﺎره ﮔﺮ ﺗﺮدد ﻣﺎﺷﯿﻦ ﻫﺎی ﺑﻮدﻧﺪ ﮐﻪ از ﭘﺎرﮐﯿﻨﮓ ﻫﺎی ﻣﺠﺘﻤﻊ ﻣﺴﮑﻮﻧﯽ ﺳﺮ ﺑﻪ ﻓﻠﮏ ﮐﺸﯿﺪه ﺧﺎرج ﻣﯽ ﺷﺪﻧﺪ
و ﺑﯿﺸﺘﺮ ﺑﻪ اﻧﺎن ﮔﻞ و ﻻی ﻣﯽ ﭘﺎﺷﯿﺪ ﺗﺎ ﺑﺬل ﺛﺮوت. ﺣﺎل ﻣﯽ ﺷﺪ در ﻟﯿﺴﺖ ﺛﺮوﺗﻤﻨﺪ ﺗﺮﯾﻦ ﻣﺮدان ﺟﻬﺎن ﭼﻨﺪ اﺳﻤﯽ ﻫﻢ از ﮐﺸﻮر ﭼﯿﻦ ﯾﺎﻓﺖ ﮐﻪ از ﻫﺮ ﻓﺮﺻﺘﯽ ﺑﺮای ﺑﻪ رخ ﮐﺸﯿﺪن ﺛﺮوت ﺧﻮد ﺳﻮد ﻣﯽ ﺟﺴﺘﻨﺪ. در ﺣﺎﻟﯽ ﮐﻪ ﺑﺴﯿﺎری از ﻣﺮدم ﻫﻨﻮز در ﻓﻘﺮ زﻧﺪﮔﯽ ﻣﯽ ﮐﺮدﻧﺪ. در ﺷﻬﺮﻫﺎی ﺑﺰرگ ﮐﻢ ﻧﺒﻮد ﺻﺤﻨﻪ ﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﻣﯿﺸﺪ ﻓﻘﺮاﯾﯽ را ﻣﺸﺎﻫﺪه ﮐﺮد ﮐﻪ در ﺳﻄﻞ ﻫﺎی زﺑﺎﻟﻪ ﺑﻪ دﻧﺒﺎل ﻟﻘﻤﻪ ﻏﺬاﯾﯽ ﻣﯽ ﮔﺸﺘﻨﺪ، در ﺣﺎﻟﯽ ﮐﻪ ﺑﺎ ﭘﺲ ﻣﺎﻧﺪه ﻏﺬای ﺑﺮﺧﯽ دﯾﮕﺮ ﻣﯽ ﺷﺪ ﭼﻨﺪ ﺻﺪ ﻧﻔﺮ را ﺳﯿﺮ ﮐﺮد(وردی ﻧﮋاد و دﯾﮕﺮان، .(۳۴۲ :۱۳۸۹ﺑﺮ اﺳﺎس ﮔﺰارش ﮐﻤﯿﺴﯿﻮن ﻣﻠﯽ ﺗﻮﺳﻌﻪ و اﺻﻼﺣﺎت ﭼﯿﻦ در ﺳﺎل ۲۰۰۶ اﺧﺘﻼف ﻃﺒﻘﺎﺗﯽ ﻫﻤﭽﻨﺎن در ﭼﯿﻦ رو ﺑﻪ اﻓﺰاﯾﺶ ﺑﻮد و ﯾﮏ ﭘﻨﺠﻢ از ﺟﻤﻌﯿﺖ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺷﻬﺮی در آﻣﺪی ﮐﻤﺘﺮ از ۲/۷۵ از ﻣﺠﻤﻮع درآﻣﺪ ﻫﺎی ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺷﻬﺮی ﺑﺮﺧﻮردار ﺑﻮدﻧﺪ ﮐﻪ اﯾﻦ ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎی آن ﺑﻮد ﮐﻪ ﮐﻢ درآﻣﺪ ﺗﺮﯾﻦ اﻗﺸﺎر ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺷﻬﺮی ﺗﻨﻬﺎ درآﻣﺪی در ﺣﺪود ۴/۶ درﺻﺪ درآﻣﺪ ﻣﺮﻓﻪ ﺗﺮﯾﻦ ﻗﺸﺮ اﯾﻦ ﻧﻮاﺣﯽ ﺑﺮﺧﻮردار ﺑﻮدﻧﺪ و ﺗﻘﺮﯾﺒﺎ ﻧﯿﻤﯽ از ﺛﺮوت ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺷﻬﺮی در دﺳﺖ ﮐﻤﺘﺮ از ۳ درﺻﺪ ﺟﻤﻌﯿﺖ اﯾﻦ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺑﻮد. ﺑﻪ اﯾﻦ ﺗﺮﺗﯿﺐ ﻫﻤﭽﻨﺎن ﻓﺎﺻﻠﻪ درآﻣﺪی ﺑﯿﻦ ﻃﺒﻘﺎت ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺷﻬﺮی اﻓﺰاﯾﺶ ﯾﺎﻓﺘﻪ و ﻣﯿﺰان درآﻣﺪ ﻣﺪﯾﺮان و ﮐﺎرﮔﺮان ﻣﻌﻤﻮﻟﯽ ﻧﯿﺰ ﺣﺘﯽ در ﮐﺎرﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎی دوﻟﺘﯽ ﺑﺎ ﯾﮑﺪﯾﮕﺮ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﺴﯿﺎر داﺷﺖ. ﺷﮑﺎف دﯾﮕﺮی ﮐﻪ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺴﺘﻤﺮ در ﺣﺎل اﻓﺰوده ﺷﺪن ﺑﻮد و ﺟﺎﻣﻌﻪ ﭼﯿﻦ را ﺗﻬﺪﯾﺪ ﻣﯽ ﮐﺮد اﺧﺘﻼف ﺳﻄﺢ در آﻣﺪ در ﻣﻨﺎﻃﻖ روﺳﺘﺎﯾﯽ و ﺷﻬﺮی ﺑﻮد ﮐﻪ ﺑﻪ رﻏﻢ ﺗﻼش دوﻟﺖ ﺑﺮای ﮐﺎﻫﺶ آن از ﻃﺮﯾﻖ ﺑﺨﺸﻮدﮔﯽ ﻣﺎﻟﯿﺎﺗﯽ و ﭘﺮداﺧﺖ وام ﻫﻤﭽﻨﺎن در ﺣﺎل ﻋﻤﯿﻖﺗﺮ ﺷﺪن اﺳﺖ و رﺷﺪ درآﻣﺪ روﺳﺘﺎﺋﯿﺎن ﺑﺴﯿﺎر ﮐﻨﺪﺗﺮ از ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺷﻬﺮی ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ. ﭼﻨﺎﻧﮑﻪ ﺑﻨﺎ ﺑﻪ ﮔﺰارش وزارت ﮐﺸﺎورزی ﭼﯿﻦ ﻧﺮخ رﺷﺪ درآﻣﺪ ﺷﻬﺮی،در ﺳﺎل ۲۰۰۸ در ﻣﺠﻤﻮع ۳/۳۶ ﺑﺮاﺑﺮﻧﺮخ رﺷﺪ دراﻣﺪ ﺳﺎﮐﻨﺎن ﻣﻨﺎﻃﻖ روﺳﺘﺎﯾﯽ ﺑﻮد و اﮔﺮ ﻣﯿﺰان در اﻣﺪ ﺷﺮﮐﺖ ﻫﺎ و ﮐﺎرﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ را ﺑﻪ درآﻣﺪ ﺷﻬﺮی اﺿﺎﻓﻪ ﻣﯽ ﮐﺮدﯾﻢ ﻣﯿﺰان درآﻣﺪ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺷﻬﺮی ۴ ﺗﺎ ۶ ﺑﺮاﺑﺮ ﻣﻨﺎﻃﻖ روﺳﺘﺎﯾﯽ ﺑﻮد ﮐﻪ در ﺻﻮرت اداﻣﻪ اﯾﻦ اﺧﺘﻼف درآﻣﺪ، ﻃﯽ ﯾﮏ دوره زﻣﺎﻧﯽ ﻋﻤﻼ ﺷﻬﺮﻫﺎ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺟﺰاﯾﺮی ﺛﺮوﺗﻤﻨﺪ در ﻣﯽ آﻣﺪﻧﺪ ﮐﻪ ﻣﻨﺎﻃﻖ روﺳﺘﺎﯾﯽ آﻧﻬﺎ را در ﻣﯿﺎن ﺧﻮد ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮدﻧﺪ. ﺑﺪﯾﻦ ﺗﺮﺗﯿﺐ روﻧﺪ ﺳﺮﯾﻊ ﺻﻨﻌﺘﯽ ﺷﺪن ﺳﺒﺐ ﺗﺤﻮﻻت اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﻧﺎ ﺑﻪ ﻫﻨﮕﺎﻣﯽ ﺷﺪه ﺑﻮد ﮐﻪ ﺧﻮد ﺑﺮ داﻣﻨﻪ ﻣﻌﻀﻼت اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ و ﺧﺎﻧﻮادﮔﯽ ﻣﯽ اﻓﺰود.(ﻫﻤﺎن) در ﺑﺮﺧﯽ ﻧﻘﺎط ﻧﻈﯿﺮ ﺳﻮﺟﻮ در ﻇﺮف ﻣﺪت ﮐﻮﺗﺎﻫﯽ ﺻﺪﻫﺎ ﮐﯿﻠﻮﻣﺘﺮ ﻣﺮﺑﻊ زﻣﯿﻦ ﮐﺸﺎورزی ﺑﻪ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺻﻨﻌﺘﯽ ﺗﺒﺪﯾﻞ ﺷﺪه ﺑﻮد. ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺻﻨﻌﺘﯽ ﺷﺪن ﺳﺮﯾﻊ ﻣﻮﺟﺐ ﻣﻬﺎﺟﺮت ﺧﯿﻞ روﺳﺘﺎﺋﯿﺎن ﺑﻪ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺷﻬﺮی ﺷﺪه ﺑﻮد ﮐﻪ ﻋﻤﺪﺗﺎ ﻓﺎﻗﺪ ﺗﺨﺼﺺ ﻻزم ﺑﺮای ﯾﺎﻓﺘﻦ ﺷﻐﻞ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﻮدﻧﺪ، اﯾﻦ اﻣﺮ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ اﻓﺰودن ﺑﺮ ﺷﻤﺎر ﺑﺰﻫﮑﺎران ﮔﺸﺖ. ﻣﯿﺰان اﻋﺘﺮاﺿﺎت ﺟﻤﻌﯽ ﮐﻪ ﻋﻤﺪﺗﺎ در واﮐﻨﺶ ﺑﻪ ﺳﺮﮐﻮب ﻫﺎ و اﺳﺘﺜﻤﺎر ﮐﺎرﮔﺮان ﺻﻮرت ﻣﯽ ﮔﺮﻓﺖ ﺑﻪ ﺳﺮﻋﺖ اﻓﺰاﯾﺶ ﯾﺎﻓﺘﻪ ﺑﻮد ﭼﻨﺎﻧﮑﻪ ﺗﺠﻤﻌﺎﺗﯽ از اﯾﻦ دﺳﺖ از ده ﻫﺰار ﻣﻮرد ﮐﻪ ﺗﻨﻬﺎ
۷۳۰ ﻫﺰار ﻧﻔﺮ در اﻧﻬﺎ ﺣﻀﻮر داﺷﺘﻨﺪ در ﺳﺎل ۱۹۹۳ ﺑﻪ ﺳﺮﻋﺖ اﻓﺰاﯾﺶ ﯾﺎﻓﺖ و در ﺳﺎل ۲۰۰۴ اﯾﻦ ﺗﺠﻤﻌﺎت ﺑﻪ ۷۴ ﻫﺰار ﻣﻮرد رﺳﯿﺪ ﮐﻪ ﺑﯿﺶ از ۳/۶ ﻣﯿﻠﯿﻮن ﻧﻔﺮ در اﻧﻬﺎ درﮔﯿﺮ ﺑﻮدﻧﺪ و ﺟﺎﻟﺐ ان ﺑﻮد ﮐﻪ ﺑﯿﺶ از ۳۰ درﺻﺪ از اﯾﻦ اﻓﺮاد ﻧﯿﺰ از ﻃﺒﻘﻪ ﮐﺸﺎورز ﺑﻮدﻧﺪ. اﻋﻤﺎل ﺳﯿﺎﺳﺖ ﺗﮏ ﻓﺮزﻧﺪی ﻫﺮ ﭼﻨﺪ در ﻣﻬﺎر رﺷﺪ ﺟﻤﻌﯿﺖ ﺗﺎ ﺣﺪودی ﻣﻮﻓﻖ ﺷﺪه ﺑﻮد، اﻣﺎ ﮐﻢ ﻧﺒﻮد ﻣﻮاردی ﮐﻪ ﺧﺎﻧﻮاده ﻫﺎ اﯾﻦ ﻗﺎﻧﻮن را دور ﻣﯽ زدﻧﺪ. از ﺳﻮی دﯾﮕﺮ اﻋﻤﺎل اﯾﻦ ﺳﯿﺎﺳﺖ در دراز ﻣﺪت ﺿﻤﻦ آﻧﮑﻪ ﮐﺎﻫﺶ ﻧﺴﻞ ﺟﻮان را در ﭘﯽ داﺷﺖ ﺑﻪ وﯾﮋه در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺷﻬﺮی ﺳﺒﺐ ﺷﺪه ﺑﻮد
(۲-۵ ﻣﻌﻀﻼت و ﻣﺸﮑﻼت ﺑﯿﻦ اﻟﻤﻠﻠﯽ

- Hitchens ,R, Multiple marriage : A Study of poly gamy in light of the bible, doulos, elkton , mary land , 1997-17-19.
۲-۲۵- مبانی و چهارچوب نظری تحقیق :
تحقیق درباره تعدد زوجات و چند همسری در میان مردان بلوچ شهرستان خاش که بیشتر به صورت طایفه ای زندگی می کنند و چند همسری نیز در میان طوایف آنها کارکردهایی چون تحکیم روابط بین قبایل ،آشتی و پایان دادن به جنگهای قبیله ای و ایجاد دوستی و به فراموشی سپردن کینه ها و دشمنی ها ، نزدیک شدن سران طوایف به همدیگر، ایجاد نظم و همکاری و امنیت اجتماعی و …… می باشد تحقیقی است که در چهارچوب نظری آن از کارکرد گرایی استفاده شده است که علاوه بر توضیح این مکتب کارکرد گرایی به ارتباط آن با موضوع مورد تحقیق نیز پرداخته می شود ، در ابتدا اندیشه ی مالینوفسکی و بعد اندیشه ی پارسونز به میان خواهد آمد .
مالینوفسکی در برسی واقعیتهای اجتماعی در مقایسه سیستم های گوناگون با توجه به کارکرد هر کدام از آنها به بررسی پرداخت او از انواع سیستم های زیستی ، روان شناختی ، اجتماعی و نمادی یاد کرده است و مالینوفسکی در بررسی سیستم ها به چند نکته اساسی که هر کدام در شکل دهی کارکرد گرایی ساختی موثر بوده اند توجه کرد . چرا که :
الف ) هر سیستم می تواند بطور مستقل مطالعه شود و در این مطالعه به لحاظ تفاوت در ماهیت هر سیستم باید از دانش خاصی بهره جست ، ب ) درهر سیستم باید به کار کرد آن توجه کرد و ج ) به رابطه بین سیستم ها در مقایسه با علوم دیگر ؛ که همان مطالعه کارکرد هاست باید مورد توجه قرار گیرد . از نظر مالینوفسکی سیستم ها می توانند بر اساس نیازهایشان تعبیر و تفسیر شوند . زیرا هر سیستم دارای کارکرد یا کارکردهای خاصی است که آنها را ازدیگرسیستم ها متمایز می سازند ( تقی آزاد ارمکی ۳۰:۱۳۸۱)
با توجه گفته ی مالینوفسکی می توان چنین برداشت کرد که تعدد زوجات وچند همسری نیز در قبایل به عنوان یک سیستم اجتماعی از طریق گرفتن دختر فلان رییس قبیله هر چند که زن نیز داشته باشد باعث تحکیم سیستم خویشاوندی و ایجاد نظم و جلوگیری از زد و خوردهای احتمالی در آینده می شود .همچنین کارکردهای دیگری چون :استفاده ازنیروی کار زن ،بالا بردن آمارجمعیتی خود،بالا نشان دادن پایگاه وموقعیت اجتماعی خوددر جامعه و…دارد
کارکرد گرایی پارسونز
پاسونز بر اثر آشنایی با آرای مالینوفسکی و زمینه علمی زیست شناختی و آشنایی بابحث اقتصادی از نیازهای انسانی – اجتماعی متوجه مطالعه سازمان اجتماعی و فرهنگی و نحوه پیدایش و حیات آن گردید .
عمده ترین عناصر و ویژگی های نظریه کارکردی پارسونز عبارتند از :
نظریه کنش اداری که شامل:
الف ) کنشگر ب ) هدف و غایت ج ) کنشگر در دستیابی به هدف در مقابل ابزار بسیاری قرار گرفته است .
د ) کنشگر در مقابل شرایط متنوعی از قبیل زیستی و محیطی قرار دارد که محدودیتهایی را برای او ایجاد می کند .

ه ) رفتار کنشگر به واسطه ارزشها ، نرم ها ، و دیگر باور ها در انتخاب هدف و ابزار شکل داده می شود.
و ) تصور ذهنی کنشگر او را در انتخاب ابزار جهت دستیابی به هدف هدایت می کند.
موقعیت فردی در سیستم اجتماعی :
سیستم اجتماعی با دو عنصر تخصیص (ALLOCATION) و انسجام ( INTEGRATION) به جریانهای تخصیص امکانات و پاداشها مرتبط است . تخصیص با تولید و ابزار مرتبط است در حالی که انسجام با اهدف همراه است و راه عمده انجام کنترل اجتماعی از طریق مبادله چون پول ، قدرت و پاداش است .
۳-انواع کارکردها :
تالکوت پارسونز در کتاب سیستم اجتماعی (۱۹۵۱ ) متمایل به تحلیل کارکردی شد و چهار نوع کارکرد در جامعه در سطوح گوناگون مطرح کردکه از نظر او حیات هر سیستم بستگی به وجود چهار نوع کارکرد دارد که عبارتند از :سازگاری ، دستیابی به هدف ، انسجام و پایداری
۴- چهارنوع خرده سیستم
پارسونز چهارنوع خرده سیستم مرتبط با یکدیگر را مطرح کرد که عبارتنداز : ۱- سیستم زیستی که کارکرد سازگاری و تطابق دارد ۲- سیستم شخصیتی که کارکرد دستیابی به هدف دارد ۳ – سیستم اجتماعی که کارکرد انسجام را بر عهده دارد ۴ – سیستم فرهنگی که کارکرد پایداری را برعهده دارد .
۵-سطوح تحلیل :از نظر پارسونز خرده سیستم ها در یک رابطه عمودی از بالا به پایین که مبتنی بر کنترل اطلاعات است و از پایین به بالا که بر اساس انرژی می باشد هستند
۶- سیستم اجتماعی: تلاش او برای روشن ساختن چگونگی پیدایش سیستم از طریق کنش فردی و جمعی است . همان طور که گفته شد پارسونز برای هر سیستم کارکرد خاصی قائل است و بر اساس تفاوت در کارکردها انواع چهارگانه ساخت را مطرح کرد که عبارتند از : ۱- ساخت اقتصادی ۲ – ساخت سیاسی ۳ – ساخت فرهنگی ۴- ساخت اجتماعی که از طریق قوانین و عرف و عادات به انسجام بین عناصر اجتماعی می انجامد (همان منبع صفحه ۴۶-۴۲)
بهر حال پارسونز با بهره گیری از آثار بروان و مالینوفسکی نظریه کارکرد گرایی را پایه گذاری کرد و معتقد است که هر عنصر در یک سیستم قبیله ای برای حفظ نظم و پرهیز از جنگ و خونریزی دادن زن یا گرفتن آن به طوایف مختلف هر چند که به عنوان زن دوم یا سوم نیز باشد ضروری است و کارکرد های بسیار مثبت برای سیستم خویشاوندی و قبیله ای دارد . که در فصل چهارم کاملاً توضیح داده می شود .
فصل سوم
روش تحقیق
۳-۱- روش تحقیق :
تحقیق درباره موضوع خاص (چند همسری در میان مردان بلوچ شهرستان خاش )از طوایف مختلف جزبازندگی در میان آنها میسر نمی شود یعنی باید در میان طایفه ها زندگی کنی همانند آنها سخن بگویی همانند آنها بپوشی و همانند آنها باشی و گرنه هیچ گاه تحقیقی کامل و جامع و برگرفته از واقعیت نخواهی داشت یعنی همان کارهایی که مالینوفسکی انجام داد این جانب حقیر نیز به مدت۷ سال در میان طوایف مختلف و در قسمتهای مختلف این شهرستان زندگی کردم و چون دورگه سیستانی و بلوچ هستم و مسلط به زبان بلوچی و سایر آداب و عقاید این مردمان شریف بودم در مدت این ۷ سال در تمامی مراسم شادی و غم آنها شرکت کردم و مسائل و مشکلات قبایل را تحلیل کردیم و آداب و رسوم آنها را انجام دادم لذا با من بهتر کنار می آمدند و مسائل را باز گومی کردند تا یک شخصیت دیگر که فارس باشد به نوعی قجر باشد چون مردمان این خطه از قجرها (فارسها ) زیاد راضی نیستند به همین دلیل تحقیق من میدانی و کاملا مشارکتی و از طریق مشاهده مشارکتی و مصاحبه و گفتگو می باشد و صرفا پرسش خالی نیست که هر چیزی آنها بگویند یاداشت کرده باشم بلکه با ۷ سال زندگی صحت و سقم سخنان آنان را می دانم و تاحدودی زیاد بر آداب و رسوم آنها مسلط هستم .
۳-۲- ابزارهای جمع آوری تحقیق:
مصاحبه و گفتگو
دوربین عکاسی و فیلم برداری
پرسشنامه
دستگاه ضبط صدا
کتابهایی که در این زمینه نوشته شده بودند
و سایر ابزارهایی چون فیش ، قلم ، کاغذ ، گوشی موبایل برای عکس ………….
۳-۳- جامعه آماری:
از آنجایی که در شهرستان خاش طوایف بسیار زیادی زندگی می کنند و امکان مطالعه دقیق همه آنها نیز نیست لذا به مطالعه طوایفی پرداختیم که مساله چند زنی در بین آنها بیشتر است و یا احیانا بزرگتر و سرشناس ترند مانند طوایف ریگی وطایفه های وابسته به آن، طایفه یاراحمدزهی (شهنوازی)وطایفه های وابسته به آن،طوایف میربلوچ زهی ،کرد،سهرابزهی،براهویی،شالی بر،قلندرزهی وگمشاد زهی وایرندگانی ها پس جامعه آماری ما تمامی مردان چند زنه ای هستند که در طوایف بزرگ و سرشناس شهرستان خاش زندگی می کنند همچنین خانواده های آنها زنان و فرزندان آنها را نیز شامل می شود .درزیر طوایف مهم وسرشناس خاش راکه مابا آنها بیشتر سروکار داشتیم می آوریم .
-طایفه ریگی : این طایفه یکی از بزرگترین طوایف خاش محسوب می شود که دارای سابقه بسیار طولانی در این شهر و حتی استان می باشند و طبق کتاب مردمان ایران سعدیان قبایل ریگی در دامنه های شمال کوه تفتان تا هیرمند سکونت داشتند و برسه شعبه اند که تنها ناتوزهی ها ساکن دائمی سرحد می باشند و مالک گله ای بزرگ گوسفند و بز بوده اند . وی قلمروطایفه ریگی را شامل سرزمین وسیعی از زاهدان و میرجاوه تا خاش و سپس ایرانشهر می داند و این طایفه را شامل چندین طایفه بولاک زهی ، شه کرم زهی ، عیسی زهی و ناتوزهی می داند ( همان منبع :۶۲۸)درحال حاضراین طایفه بیش از بیست طایفه زیرمجموعه ووابسته دارد.
-یاراحمد زهی :(شهنوازی) طبق تعریف آقای سعدیان کاملا بادیه نشین و افراد خوش هیکلی هستند و محل سکونت آنها را گزو می داند که همه ساله از غرب پشتگوه به تفتان و سپس به سوی نخلستان های ماشکل برای خرما خوری کوچ می کردند
در حال حاضر یکی از بزرگترین طوایف خاش در کنار طایفه ریگی هستند و سردار آنهاحاجی خوبیار نام دارد .
-گمشادزهی : که به تیره هایی چون داد خدازهی ومرادزهی تقسیم می شوند و امروزه مراد زهی در این شهر بیشتر از خود طایفه گمشاد زهی هستند .
-میر بلوزایی ( میر بلوچ زایی ) : که زارع و مالک و از نژاد کرد بوده که در نقاط حاصل خیز سرحد زندگی می کردند .
-هاشم زایی : گروهی کوچک زارع و گله دار هستند که بیشتر آنها در نوک آباد و خاش زندگی می کنند و افرادی نرم خو و باسواد هستند .
-کردها و تمندانی ها : که اصلا پارسی هستند ودر ارتفاعات کوه تفتان ساکن بودند و مردمانی قوی و سالم می باشند این افراد نیز بسیار تحصیل کرده و نرم خوهستند .
-براهویی ها : مردمانی قوی و خوش هیکل و ساکن نزدیکی های دجینگ بودند و سابقه نژادی آنها را عده ای هندی و دراویدی می دانند و این افراد اصالتا بلوچ نبوده اند و زبان مخصوص به خود بنام کردگالی داشته اند که کم کم با بلوچ ها آمیخته اند مهمترین تیره های براهویی ۱- موسی زهی ۲- جنگی زهی ۳- عیسی زهی ۴- مستان زهی ۵- شاهی زهی ۶- یاغی زهی ۷- زرکاری هستند .
-خواشی ها : این قبیله و جمالزهی ها که آنها را نیز خواشی خوانند ظاهرا از بومیان اصلی و در دره خاش ساکن هستند ( سعدیان ۱۳۷۵ : ۶۳۹ )
-شولی بر : آقای سعدیان اصل و نسب طوایف شولی بر را از تیره سرابندی می داند که در کنار هاشم زایی ، رستم خانی و کمال خان زهی محمد حسن خانی ، سردار از طوایف سرابندی هستند و اصل و نسب خود راخود را عرب و از اعقاب مالک اشتر نخعی می دانند که در زمان خلاف خلیفه دوم به کردستان ایران آمده اند و بعد به عراق عجم و اراک امروزی مهاجرت و در کوههای سربندماندگار شده اند و علت نام گذاری آنها به خاطر محل سکونت آنها سرابندی نامیده شده در حال حاضر سردار آنها زمان خان شهلی بر است
-طایفه ایرندگانی : که دربخش ایرندگان ساکن هستند ومردمانی نرم خووعلاقمند به علم ودانش هستند
-طایفه جمشید زهی:که درشهرستانهای خاش وایرانشهر زندگی می کنند.
-طایفه قلندرزهی .
۳-۴- حجم نمونه وروش اندازه گیری:

۱۶

۵۵-۶۴

۷۹

۲۱

+۶۵

۸۶

۲۹

- تحصیلات: تحصیلات احتمالاً مهمترین عامل شکل‌دهنده زندگی فرد در جامعه پیشرفته صنعتی است سطح تحصیلات محدودیتهایی بر نوع حرفه‌ای که شخص در آن دارد می‌شود، درآمد وی و وجهه اجتماعی‌اش اعمال کرده. سعادت ذهن با تحصیلات تا حدی تغییر کرده، افراد تحصیل‌کرده‌تر از زندگیشان راضی‌تر هستند. اما تفاوت در رضایت از زندگی بین تحصیل‌کردگان و بی‌سوادان تنها بالغ بر ۶% می‌باشد.
- درآمد: در میان این پانزده کشور، بالاترین چارک به طور متوسط ۱۴ درصد راضی‌تر و ۷ درصد خوشبخت‌تر از پایین‌ترین چارک است. این اختلاف بسیار وسیعتر از اختلاف میان جنس‌ها و گروهای سنی است.
- وضعیت تأهل: افراد متأهل در مقایسه با افراد مجرد از زندگیشان راضی‌تر و خوشبخت‌تر می‌باشند. اما تفاوت اندک است (از ۳ – ۷ درصد) اما گروه های مختلفی که قبلاً متأهل بوده‌اند و یا اشخاص جدا شده ۱۰ الی ۲۰ درصد کمتر از متأهلین خوشبخت یا راضی می‌باشد.
- بهبود کوتاه‌مدت وضعیت مالی: تغییرات جدید در وضع مالی ۲۸% اختلاف در سطوح رضایت از زندگی و ۲۵ درصد اختلاف را (در سطح خوشبختی) ایجاد می‌کند.
- سنخ ارزشی مادی/فرامادی: میان مادیون و فرامادیون تفاوت چندانی مشاهده نمی‌شود. تفاوت آنها در معنایی است که از خوشبختی در ذهن دارند. فرامادیون انجام کارهای جالب، تفاهم با دوستان، داشتن اوقات فراغت کافی، مورد احترام دیگران بودن و احساس مفید بودن را بیشتر به عنوان عوامل خوشبختی عنوان نموده‌اند در حالیکه مادیون یک ازدواج موفق، تندرستی، تفاهم در محیط خانواده و داشتن پول و بچه را به عنوان عوامل خوشبختی بیان نموده‌اند.
در کل یافته‌های اینگلهارت را در زمینه به صورت زیر بیان نمود.
۱- سعادت ذهنی به ندرت در میان گروههایی که با ویژگیهای ثابتی چون جنس مشخص می‌شود تفاوت پیدا می‌کند.
۲- سعادت ذهنی در میان گروههایی که بر پایه ویژگیهای کمتر پایدار مثل درآمد، یا وضعیت تأهل قرار دارند متفاوت است، اما حتی در اینجا مقدار اختلاف به طور تعجب‌آوری کم است.
۳- سعادت ذهنی بنابر تغییرات جدید در وضعیت مالی و یا وضعیت تأهل تفاوتهای نسبتاً بزرگی نشان می‌دهد(اینگلهارت،۱۳۷۳،ص ۲۷۳).
در مورد ایران نیز می‌توان به نتایج یکسانی دست یافت. (نتایج آماری گزارش شده و جدول(۴-۷۲))- احساس خوشبختی و سنخ ارزشی:
Sig=0.121
Gamma= 0.051
- رضایت از وضع سلامت و سنخ ارزشی:
Sig=0.008
Gamma= -0.087
- رضایت از وضع خانوادگی و سنخ ارزشی:
Sig=0.003
Gamma= 0.079
- رضایت از از زندگی و سنخ ارزشی:
Sig=0.163
Gamma= 0.037
جدول ۴-۷۲: اهمیت درآمد خوب برای یک شغل بر حسب سنخهای ارزشی،پیمایش ۷۹

سنخ ارزشی

مادیون

التقاطیون

فرامادیون

درصد

درصد

درصد

درآمد خوب برای یک شغل مهمترین فاکتور است

۴۵

۲۵

۴۸

۲۹

اشرشیا

۸

۹

۸

۱۲

کلبسیلا

بنابراین بررسی میزان جذب باکتریهای بیماریزا در گیاهانی که به عنوان علوفه و یا غذای انسان مورد استفاده قرار می گیرند بسیار مهم می باشد. اسبفاده از پساب فاضلاب برای آبیاری گیاهان در بسیاری از مناطق خشک و نیمه خشک جهان بسیار معمول شده است. توسعه و مدیریت کاربرد فاضلاب در سیستمهای آبیاری توجه بسیاری از کشورها را به خود جلب کرده است (Kaushik, 2007).

۱-۵-۷- آبیاری سورگوم با پساب فاضلاب

اثر تیمارهای مختلف آبیاری با پساب فاضلاب روی رشد و محتویات معدنی دو گونه سورگوم به نامهای Sorghum dura و S.dochna بررسی شد. محتویات فلزات سنگین در پسابها عبارت بود از: Fe>Mn>Zn>Cu>Ni افزایش زیادی در طول ساقه و تعداد برگهای گیاه و نسبت کل سطح برگ به گیاه و وزن خشک ریشه و ساقه گیاه Sorghum dura که با پساب آبیاری شده بود، نسبت به گروه کنترل مشاهده گردید. این اثرات در پساب فاضلاب خام بیشتر بود و در تیمار با پساب فاضلاب دو بار تصفیه شده کمتر بود (Nadia, 2005).
در یک بررسی مشخص شد که آبیاری سورگوم با پساب فاضلاب سبب افزایش چشمگیری در ارتفاع گیاه، ضخامت ساقه، تعداد بذر نسبت به خوشه و نیز قدرت باروری در آن شده بود (Moazzam et al., 2010). اثر آبیاری با نسبت های مختلف آب چاه و فاضلاب در ۵ سطح ( ۰%، ۲۵%، ۵۰%، ۷۵% و ۱۰۰% فاضلاب) بر چهار رقم گیاهان علوفهای مورد بررسی قرار گرفت. نسبتهای مختلف آب چاه و فاضلاب تأثیر معناداری بر میانگین درصد پروتئین خام داشت. با افزایش میزان اختلاط فاضلاب، میانگین درصد پروتئین خام افزایش یافت (بهره مند،۱۳۸۱). بیشترین عملکرد و اجزای عملکرد علوفه از تیمار آبیاری با پساب و آب معمولی به صورت یک در میان و آبیاری با پساب در کل دوره رشد به دست آمد.
در این بررسی مشاهده شد که آبیاری با پساب در کل دوره رشد و پس از آن در تیمار یک در میان، باعث تجمع بیشترین میزان عناصر سنگین در اندامهای گیاه گردید (سمیرمی،۱۳۸۴). یکی از مواردی که باید به آن توجه خاص شود وجود فلزات سنگین در فاضلاب است. فاضلاب اغلب دارای مقادیر نسبتاً زیادی فلزات سنگین نظیر کادمیوم، سرب و نیکل میباشد. کاربرد مکرر فاضلاب برای آبیاری سبب صدمه زدن به گیاهان و مسمومیت آنها می شود (جلالی، ۱۳۸۹).
در مورد بررسی گیاه سورگوم از لحاظ جذب کلی فرمهای مدفوعی و غیرمدفوعی، پس از آبیاری با پساب فاضلاب تاکنون آزمایشی انجام نگرفته است اما تحقیقات بر روی گیاه ذرت که نزدیکترین گیاه به سورگوم و از خانواده سورگوم است، نشان داده است که تلقیح دانه های ذرت با E.coli (NBRIAR3) سبب افزایش رشد و جذب مواد غذایی توسط گیاه در مقایسه با کنترل شد این در حالی است که E.coli از ساکنان طبیعی خاک نمی باشد(Chandra, 2010). پساب فاضلاب خانگی حاوی E.coli مدفوعی به میزان زیاد می باشد.

۱-۵-۸- آبیاری با پساب و تأثیر آن بر خاک

در آبیاری با پساب باید به تأثیر اجزای معدنی و آلی موجود در این آب بر روی خواص شیمیایی و فیزیکی خاک مثل انباشتگی عناصر مختلف از جمله عناصر سنگین، نیتروژن و فسفر و نیز تغییر در مقدار pH و دیگر خواص شیمیایی و همچنین بعضی خصوصیات فیزیکی مثل نفوذ پذیریری، هدایت هیدرولیکی و غیره توجه نمود.

۱-۵-۹- اثرات آبیاری با پساب بر عملکرد گیاه

در مطالعه ای که در ایالت تنسی امریکا صورت گرفت مشخص شد که بر اثر کاربرد پساب در اراضی کشاورزی جهت کشت ذرت تولید دانه ذرت به علت افزایش مقدار نیتروژن موجود در پساب افزایش یافت. اطلاعات مربوط به مقدار تولید و مقدار نیتروژن برگ این باور را به دنبال داشت که سرعت معدنی شدن نیتروژن آلی موجود در پساب در سال کاربرد آن ۵۰ درصد و در سال بعد ۳۰ درصد بود (Cripps, 1992).
همچنین در تحقیقی که بر روی تأثیر و مقایسه کاربرد آبیاری با پساب و آب چاه بر روی گیاه صورت گرفت مشخص شد که آبیاری با پساب باعث افزایش رشد گیاه در ۲ سال اول کاربرد پساب میشود ولی این افزایش بعد از ۵ سال دیده نشد. محققین این طرح به این نتیجه رسیدند که به نظر می رسد ناکافی و نامناسب بودن روی و نیتروژن باعث شده که دوره رشد این گیاه محدود شود (Neilsen, 1991).
همچنین در آبیاری با پساب در منطقه ای در فلسطین بر روی پنبه و گندم مشخص شد که کل تولید پنبه بیش از ۵۵۰۰ کیلوگرم در هکتار و گندم به بیش از ۷۵۰۰ کیلوگرم در هکتار رسیده است در حالی که مقدار مصرف پساب برای پنبه حدود ۶۵۰۰ مترمکعب در هکتار و برای گندم ۴۵۰۰ مترمکعب در هکتار بوده است. علیزاده طی تحقیقاتی که بر روی کاهو، هویج و گوجه فرنگی انجام داد به این نتیجه رسید که عملکرد محصول هنگامی که با پساب آبیاری می شود بیشتر است (Cripps, 1992).

فلزات سنگین^[۱۷] :

تعریف و رده بندی :

فلزات سنگین فلزاتی هستند که دارای چگالی بالاتر از ۵ گرم بر سانتیمتر مکعب باشد. این تعریف از نقطه نظر بیولوژیکی بسیار سودمند است زیرا تعداد زیادی از عناصر موجود در طبیعت را شامل میگردد ولی تنها تعداد اندکی از این عناصر در شرایط فیزیولوژیکی، بصورت محلول یافت میشوند و بنابراین ممکن است برای سلولهای زنده قابل دسترسی باشند. در میان آنها عناصری وجود دارد که بعنوان ریز مغذی یا عناصر کمیاب (Fe, Mo, Mn, Zn, Ni, Cu, V, Co, W, Cr) برای متابولیسم گیاهی با اهمیت هستند و عناصری نیز وجود دارد که وقتی مقدار آنها در محیط رشد گیاه زیادتر از حد نرمال باشد، برای گیاهان مسمومیت زا هستند. عناصر دیگری نیز که نقش بیولوژیکی ناشناخته و خاصیت مسمومیت زایی بالایی برای گیاهان دارند (As, Hg, Ag, Sb, Cd, Pb, and U)، وجود دارد (Khoshgoftarmanesh, 2002). بجز محیطهای طبیعی استثنایی، در حال حاضر به اثرات مخرب رهاسازی فلزات سنگین در طبیعت توجه زیادی میشود. اکثر فلزات سنگین عناصر واسطه هستند که کـاتیونهای فلزی سنگین را تشکیل میدهند این یونها به خاطر داشتن توانایی تشـکیل ترکیبـات پیچیـده، نقـش اساسی در واکنشهای بیوشیمیایی گوناگون ایفا میکنند و در غلظتهای بـالا بـرای سـلول سـمی هستند ارگانیسم های زنده به مقادیر بسیار کمی از برخی فلزات سنگین برای ادامـه رشـد و بقـاء نیـاز دارند که به اصطلاح به آنها Trace Elementsیا عناصر کمیاب مـیگوینـد مثـل آهن، کبالـت، مـس، منیزیم، مولیبدن، وانادیم، استرانسیم و روی و اگر از آن حداقل مورد نیاز و ضروری افـزایش یابنـد باعـث اختلال در رشد میگردند (Bolan, 2003).

آرسنیک

آرسنیک یکی از عناصر سمی و خطرناک برای انسان، حیوانات و گیاهان است. این عنصر به دو حالت اکسیدی موجود است که شامل آرسنات و آرسنیت میباشد. آرسنیت متحرک تر بوده و سمی تر از آرسنات است. آبشویی آرسنیک خطری برای کیفیت آبهای زیرزمینی بوده و تجمع آن در خاک نیز خطر ورود به زنجیره غذایی را در پی دارد. جذب As توسط اجزای خاک تحرک و قابلیت دسترسی زیستی آرسنیک در سیستم های خاک- آب- گیاه را کنترل میکند. رفتار شیمیایی AsO₄^-3 که فرم اکسیدی آرسنیک است در خاکها شبیه PO₄^-3 بوده و می تواند همانند فسفات بر روی ذرات خاک که عمدتاً کانی های با بار متغیر همانند اکسیدهای Mn، Fe، Al، آلوفان ها و ایموگولیت را در بر میگیرد، جذب شود (Wallsachlager, 1999)، از این رو بدیهی است که جذب آرسنات بر اکسیدها و رسهای خاک در pH کم ماکزیمم بوده و با افزایش pH این جذب کاهش پیدا می کند (Garg, 1988).

جیوه

جیوه یکی از عناصر مهم و تنها فلزی است که در حالت پایه خود مایع می باشد (هیأت مؤلفان، ۱۳۷۳). جیوه می تواند با سایر عناصر ترکیبات پایداری ایجاد نماید. دو حالت اکسیداسیون آن به نام های مرکوروس^+۲ Hg₂ و مرکوریکHg⁺² می توانند ترکیبات مختلف جیوه را ایجاد کنند ترکیبات آلی جیوه اکثراً با فرم مرکوریک جیوه ایجاد میشوند. از بین این ترکیبات، ترکیبات آلکیل جیوه بسیار سمی بوده، به خوبی در چربیها حل شده و ترکیبات پایداری ایجاد می کند (بای بوردی، ۱۳۷۲). غلظت های متوسط جیوه در خاک های سطحی ۴۰۰ میکروگرم در کیلوگرم ( در دامنه غلظت ۱۱/۱-۰۵/۰ میلی گرم در کیلوگرم) بوده و منشأ غلظت های بیش از این مقدار را بایستی در آلودگی های مختلف جستجو کرد (Frank, 1976).
مهمترین ویژگی های ژئوشیمیایی جیوه به شرح زیر می باشد:

• میل ترکیبی برای تشکیل پیوندهای قوی با گوگرد مانند سینابار ^[۱۸]HgS که کانی غالب جیوه می باشد

• تشکیل ترکیبات آلی جیوه^[۱۹]که در محیط های آبی نسبتاً پایدار هستند

• فراریت (قابل تصعید) جیوه عنصری (Kabata-Pendias, 1997).

آلودگی جیوه موضوع جذابی برای محققان بوده و این مسأله به خودی خود مورد توجه است با این حال امکان تولید مقادیر زیادی از قبیل جیوه ممکن است آنرا به یک مشکل جدی تبدیل کند زیرا قابلیت دسترسی زیستی جیوه خطر مهمی برای سلامتی محسوب می شود. به طور کلی حتی نمکهای ساده جیوه یا جیوه فلزی خطری برای گیاهان و کلاً موجودات زنده خاک ( به خاطر طبیعت سمی بخار جیوه) محسوب می شود.

سرب

سرب یکی از آلاینده های عمده محیط بوده و برای انسان بسیار سمی است. میانگین فراوانی سرب در پوسته زمین در حدود ۱۵ میلی گرم در کیلو گرم تخمین زده می شود. سرب عمدتاً به شکل ۲+ موجود بوده اما حالت اکسیداسیون ۴+ آن نیز شناخته شده است که آن تشکیل دهنده تعدادی از کانی های غیر محلول در آب است. محتوای Pb طبیعی خاکها از سنگهای مادری به ارث میرسد اگر چه امروزه آلودگی وسیع این عنصر از منابع دیگری چون احتراق بنزین سربدار، صنایع عمل آوری فلزات، کارخانه های باطری سازی، کاربرد ضایعات شهری و کاربرد لجن فاضلاب اتفاق افتاده است (Brewer, 1966).
این عنصر دارای عدد اتمی ۸۲ و عدد جرمی ۴/۲۰۷ می باشد و در گروه ۶ جدول تناوبی قرار دارد(Bert et al., 2002). سرب یکی از مهم ترین مواد آلوده کننده محیط بوده که عمدتا در اثر ۵ فعالیت انسانی تشکیل می شود: ۱٫ سوزاندن سوخت های جامدومایع ۲٫ معدن کاری ۳٫ مراحل گداختن و ریخته گری ۴٫ آبهای زیاد مملو از سرب ۵٫ مواد شیمیایی به کار برده شده برای خاک شامل کودهای شیمیایی(Lasat, 2000). مقدار سرب در خاک به طور متوسط ۱۵ میکرو گرم بر گرم گزارش شده، در حالیکه این مقدار در خاک های آلوده با سرب به ۱۰۰ میکروگرم بر گرم و یا بیشتر می رسد. البته این مقادیر بیانگر میزان سرب در حالت کل خاک است نه در حالت محلول خاک(Bert et al., 2002).
سرب یکی از فلزات غیر ضروری برای گیاهان است و هیچ عملکرد فیزیولوژیکی شناخته شدهای ندارد و یکی از فراوانترین فلزات سنگین در مناطق آلوده است (Atici et al., 2000). در گیاهان آثار سمیت با سرب معمولا در غلظت های بالاتر از ۲۰ میکروگرم بر گرم در برگ ظاهر میشود و منجر به کاهش سنتز کلروفیل و کاهش رشد رویشی میشود (Ross, 1994). معمولا در شرایط طبیعی این حالات مشاهده نمیشود، از آنجا که بسیاری از گیاهان سرب را در دیواره های سلولی ریشه های خود تجمع میدهند و در نتیجه ورود سرب به قسمت های هوایی اندک می باشد (Lasat, 2000).