بر طبق اصل حاکمیت اراده، قصد و اراده منبع هر حق و تکلیف میباشد. در زمینههای اقتصادی و حقوقی نیز، بشر هنگامی میتواند ابتکار، خلاقیت و شایستگی خود را در فعالیتهای اقتصادی نشان دهد که آزادانه قرارداد ببندد و فعالیتهای خویش را به دلخواه تنظیم کند. در زمینه حقوقی بالاخص قراردادها و تعهدات، اصل حاکمیت اراده مبنای نظریه تعهدات محسوب میشود. میل به آزاد زیستن و کشش به سوی برابری و استقلال، انسان را به ایستادگی در مقابل الزامهای خارجی وامیدارد. مقاومت طبیعی انسان در برابر الزامات خارجی در حقوق خصوصی «قراردادها و شروط آنها» را نهادی محترم میکند و اصل آزادی را بر پا میدارد تا مردم به شیوه دلخواه زندگی کنند و عدالتی را که خود میپسندند حاکم بر روابط اجتماعی و حقوقی خود بسازند. اصل آزادی قراردادها به عنوان یک وسیله مفید اجتماعی، قالبهای سنتی و محدود را شکسته و بر توافق طرفین قطع نظر از صورت آن حاکمیت بخشید.
از طرفی هدف و بنای عقلا و قانونگذار از انعقاد قرارداد، حفظ و پایبندی به شرایط، مفاد و آثار آن است. لازمه شئون تجاری و مبادلات اقتصادی، پایبندی و احترام به عهد و پیمان میباشد. اصل لزوم در برقراری ثبات و امنیت و حفظ نظم در روابط حقوقی طرفین نقش مؤثر و غیر قابل اجتنابی دارد. هیچ فرد و مقامی حتی قانونگذار منکر اصل لزوم و احترام و پایبندی به روابط قراردادی و خصوصی و یا قادر به دخالت و تغییر آن نیست و برای احترام به آزادی اراده افراد در قراردادها رعایت آن الزامی میباشد.
از طرفی انصاف و عدالت در معاملات و قراردادها حکم میکند که طرفین از حقوق و تکالیف مساوی و برابر برخوردار باشند و تعادل بین ارزش کالاها و خدمات ارائه شده حفظ شود. واقع بینی ایجاب میکند که نقش انصاف و عدالت را به عنوان آرمانی الهامبخش قلمداد کنیم. در روابط حقوقی بهویژه تعهدات و قراردادها، انصاف نقش بسزایی دارد و ما در این تحقیق به دنبال بیان نقش انصاف در قراردادها، علیالخصوص در مورد شروط قراردادی غیرمنصفانه و بیان شرایط و آثار آن و بررسی تطبیقی آن در حقوق کامنلا (انگلیس و استرالیا) و حقوق ایران هستیم.
2- سوالات اصلی
الف ـ آیا نظریه منصفانه بودن نسبت به شروط اساسی و فرعی بهویژه شروطی که مسئولیت فروشنده و عرضهکننده حرفهای را در برابر طرف ضعیف و مصرفکننده سلب و محدود مینماید، تأثیرگذار میباشد؟
ب ـ ضمانت اجرای غیرمنصفانه بودن شروط قراردادی چیست؟
3- فرضیات
الف ـ با توجه به سیستم قضائی انگلیس، دادگاههای آن کشور ابتدائاً جایی که مسأله شروط غیرمنصفانه عدم مسئولیت مطرح میشد با دستاویز استناد به اصل آزادی قراردادی و لزوم آن به حمایت از این شروط میپرداختند. با وجود این با گذشت زمان و ظهور انقلاب صنعتی و نیاز به اعمال حقوقی جدید (قراردادها) و تحمیل آن به قشر ضعیف و مصرفکننده این ناخوشایند مینمود. چرا که پشتیبانی از این شروط به نام آزادی قراردادی، در حقیقت نه یک دفاع بلکه نیرنگ بود. انصاف و عدالت و وجدان هر انسانی این سلطه و استثمار را نکوهش و سعی در ممانعت از اثرات و عواقب آن داشت. بعداً قانونگذار با الهام از انصاف و عدالت و پذیرش نظریه غیرمنصفانه بودن شروط قراردادی، قوانین چندی از جمله قانون شروط قراردادی غیرمنصفانه 1977 و مقررات شروط غیرمنصفانه در قراردادهای مصرفکننده 1994 را تصویب نمود. در حقوق ایران بحث نظریه غیرمنصفانه بودن شروط قراردادی با ابهامها و اجمالهای زیاد در خصوص اعتبار و نفوذ و آثار آن همراه است. بهطوریکه هیچ مقرره قانونی و خاصی همانند قوانین انگلیس نسبت به این شروط وجود ندارد و از این عدم شفافیت قانونی رنج میبرد.
ب ـ در حقوق ایران راجع به این مسأله ماده یا مواد صریحی وجود ندارد ولی منصفانه بودن شروط قراردادی در تجارت بینالمللی و اسناد مرتبط به آن، بسیار با اهمیت است تا آنجا که عدم رعایت آن، از سوی طرف یا طرفهای قرارداد ممکن است به ابطال آن منجر شود؛ برای مثال، مادّة 10 فصل سوم اصول قراردادهای تجاری بینالمللی به موضوع «اختلاف فاحش» تعهّدات طرفهای قراردادها میپردازد و بیان میکند: «اگر در زمان انعقاد قرارداد، قرارداد یا شرطی از آن، به طور غیر قابل توجیه، مزیّت بیش از حدّی به طرف دیگر واگذار کند، طرف اوّل میتواند قرارداد یا شرط منفرد مزبور را ابطال کند….»
4- روش تحقیق
ابزار تحقیق در این پایاننامه، همانند روش مرسوم رشتههای علوم انسانی، مطالعه کتابخانهای است و در این راه مقالات و کتب انگلیسی متعددی مورد مطالعه قرار گرفته است. نگارنده با استفاده از منابع کتابخانهای به صورت فیشبرداری از مطالب مربوطه اقدام به جمعآوری، جرح و تعدیل آن نموده است. همچنین نگارنده سعی و تلاش وافر خود را جهت دسترسی به منابع انگلیسی مورد نظر بکار برده است. روش تحقیق در این پایاننامه، بیشتر روش توصیفی است گرچه در پارهای موضوعات روش تحلیلی نیز بکار خواهد رفت و آراء وحدت رویه و موضوعات مطروحه در دادگاههای انگلیس و استرالیا و همچنین در سیستم قضایی ایران (در صورت وجود) و اسناد داخلی و بینالمللی مرتبط استفاده فراوان خواهد شد.
5- مشکلات و موانع
از آنجائی که مجموعه حاضر اولین پایاننامه و نوشتهای است که به زبان فارسی به این موضوع میپردازد، و از کمبود منابع کتابخانهای غنی متأثر است، لذا از دانشپژوهان، اساتید و دانشجویان استدعا دارم که با دید بزرگوارانه و سعه صدر به این رساله بنگرند و از تذکر خطاها و کاستیها دریغ نورزند.
6- ادبیات تحقیق و پژوهش های مرتبط
آنچه در این تحقیق مورد بررسی قرار خواهد گرفت، شروط غیرمنصفانه قراردادی و شرایط و آثار آن است، این موضوع سابقاً مطرح نشده و در قالب هیچ پایاننامه یا کتاب فارسی مورد بررسی قرار نگرفته و به آن پرداخته نشده است تنها یک مقاله از استاد معظم جناب آقای دکتر شیروی تحت عنوان «نظریه غیرمنصفانه و خلاف وجدان بودن شروط قراردادی در حقوق کامنلا» در مجله مجتمع آموزش عالی قم به چاپ رسیده است؛ فلذا انجام این تحقیق ضروری بنظر میرسد.
7- اهداف تحقیق
اهداف این تحقیق عبارتند از:
ـ بیان ماهیت و مبانی شروط غیرمنصفانه در قراردادها و تعیین دقیق مصادیق آن
– استفاده دانشپژوهان دانشگاه، قوه قضائیه و دیگر طالبان علم
8- ساختار تحقیق
هدف ما در این پایاننامه بررسی شروط غیرمنصفانه در قراردادها است. بنابراین در راستای تحقق این هدف در این پایاننامه به مسائلی که ذیلاً اشاره میشود میپردازیم:
در فصل اول به ارائه کلیاتی راجع به مفهوم انصاف در قراردادها و تعریف شروط قراردادی غیرمنصفانه میپردازیم. این قسمت ضمن ارائه کلیاتی راجع به انصاف در قراردادها به تعریف شروط غیرمنصفانه و ارکان آن میپردازد.
در فصل دوم به بررسی مبانی نظریه غیرمنصفانه بودن شروط قراردادی میپردازیم.
فصل سوم نیز به بیان مصادیق شروط غیرمنصفانه قراردادی و راهحلهای مقابله با آن در نظامهای حقوقی مورد بحث میپردازیم.
اذعان داریم که این مباحث نمیتواند مدعی جامعیت باشد، اما مطالب و مباحث نگاشته شده، عمدتاً مباحثی هستند که بررسی آنها جزء ضروریات و لازمه شناخت راهکارهای ارائه شده است.
***ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل و با فرمت ورد موجود است***
متن کامل را می توانید دانلود نمائید
چون فقط تکه هایی از متن پایان نامه در این صفحه درج شده (به طور نمونه)
ولی در فایل دانلودی متن کامل پایان نامه
با فرمت ورد word که قابل ویرایش و کپی کردن می باشند
