زراعت، عباس، در مقاله ای تحت عنوان توبه، عذر معاف کننده یا عامل سقوط مجازات نوشته است که توبه، یکی از عوامل بازگشت به خدا است که آثار دنیوی نیز دارد و در مواردی حد را ساقط می‌کند؛ اما بسیاری احکام آن مشخص نیست. در این مقاله سعی شده به مباحثی درباره توبه بپردازیم که مورد بحث قرار نگرفته یا کمتر ‌در مورد آن بحث شده است؛ از جمله اینکه توبه اختصاص به حد خاصی ندارد بلکه می توان آن را به همه حدود و حتی تعزیرات تسری داد و مقررات شکلی حدود تابع قواعد عمومی است و در موارد مسکوت عنه باید به منابع شرعی مراجعه کرد و اینکه نهاد توبه در معنای عام آن اختصاص به حقوق ما ندارد، بلکه در سایر نظامهای حقوقی هم از آن استفاده می شود و وسیله ای برای احراز اصلاح مجرم و بازدارندگی وی از تکرار جرم؛ و اماره فقدان حالت خطرناک در مجرم می‌باشد.^[۲]

 

عباسی در مطالعه ای تحت عنوان توبه و نقش آن در سقوط مجازات از نظر قانون و فقه اسلامی که به صورت پایان نامه انجام گردیده است، توبه را از دیدگاه قانون و فقه مورد توجه قرار داده است، در این پژوهش هدف تبیین نقش توبه در سقوط مجازات می‌باشد. روش نمونه گیری به روش کتابخانه ای بوده که از منابع مستند برداشت شده است. طرح پژوهش بر اساس استنباط شخصی که توبه می‌تواند در خیلی از موارد موجب سقوط مجازات گردد، این پژوهش شکل گرفته است. نتیجه کلی آن طوری که باید این موضوع فقهی، حقوقی و اخلاقی در قوانین جزایی مورد توجه قرار نگرفته است.^[۳]

 

مصباح مقاله ای تحت عنوان توبه، جایگاه و فرایند تحقق آن نوشته و آورده است که توبه به معنای بازگشت و ترک گناه است؛

 

بنده ای که به وسیله گناه و جسارت در حق مولی از خدا دور شده، اینک قصد بازگشت و تقرب به معبود خویش دارد. انسان برای انجام توبه، نیازمنده داشتن انگیزه است. توجه به ضررهای گناه و نقشی که توبه در صیانت انسان دارد؛ انگیزه خوبی برای توبه است. گناه علاوه بر ضررهای جسمی، ضررهای بی شمار روحی و روانی برای انسان در پی دارد. متاسفانه برخی افراد به آفات و ضررهای جسمانی بیماری توجه دارند و در صدد رفع آنند، اما کمترین توجهی به آفات روحی گناهان ندارند، آفاتی که به مراتب از بیماری‌های جسمی سهمگین تر است. گناهان علاوه بر آفات فردی، آفات و ضررهای اجتماعی نیز برای انسان دارد؛ کسی در اجتماع به فرد دروغگو اعتماد نمی کند، همچنین عذاب های شدید اخروی برای گناهکاران مهیا است.

توجه به ضررها و زیان های دنیوی، اخروی، جسمی، روحی، فردی و اجتماعی گناه، انگیزه خوبی برای بازگشت عبد به سوی معبود خویش است.^[۴]

 

موسوی بجنودی و سلطانیان در مقاله ای تحت عنوان تاثیر توبه بر سقوط مسئولیت کیفری حدود با رویکردی بر دیدگاه حضرت امام خمینی می نویسد: در منابع نظام کیفری اسلام، با استناد به آیات قرآن و روایات ائمه اطهار (ع) تحقق توبه مجرم در شرایط خاص ، به عنوان رادع مجازات برخی جرایم ذکر گردیده است. این خود بیان گر آن است که سیاست های کیفری اسلام نه مبنی بر انتقام جویی؛ که حاکی از بزرگداشت کرامت انسانی است. در این پژوهش تلاش شده با محور قرار دادن دیدگاه های حضرت امام خمینی، ضمن بیان آرای دیگر فقها و مواد قانونی مرتبط با موضوع، میزان تاثیر گذاری توبه در سقوط مجازات جرایم منجر به((حد)) مورد بررسی قرارگیرد. اما از آنجا که فقها و قانون گذار، در بحث توبه در باب حدود، صرفاً از اقرار و بینه به عنوان مجرای اثبات جرم نام برده اند، حجیت علم قاضی، به عنوان یکی از راه های اثبات جرم ، و میزان تاثیر توبه مرتبط با علم قاضی در سقوط مجازات نیز مورد بررسی قرار گرفته است.^[۵]

 

و- فرضیه های تحقیق

 

۱- در نظام کیفری اسلام، توبه یکی از مهم ترین عوامل سقوط مجازات مربوط به حق الله می‌باشد و در جرایم مربوط به حق الناس فاقد اثر در بعد سقوط مجازات است.

 

۲- از لحاظ دادرسی تحقق و صحت توبه برای نفوذ در کیفر تابع شرایط خاص روحی، عملیاتی و حقوقی است.

 

۳- در حقوق جزایی جدید ایران شرایط سقوط مجازات از طریق توبه با رویکرد علمی مورد توجه قرار گرفته است.

 

۴- توبه در قرآن کریم، روایات و سنت دارای جایگاهی ویژه ای است.

 

ه- اهداف پژوهش:

 

۱- بررسی نقش توبه و جایگاه آن در امور کیفری مربوط به جرایم حدی، قصاص و دیات.

 

۲- بررسی دادرسی، تحقق و صحت توبه برای نفوذ در روند حقوقی و کیفری.

 

۳- بررسی جایگاه توبه در قرآن کریم، روایات و سنت.

 

۴- بررسی رویکرد حقوق جزایی جدید ایران در رابطه با شرایط و نقش توبه در روند احکام قضایی.

 

۷- جنبه نوآوری یا هر ویژگی جدید تحقیق فعلی نسبت به تحقیقات قبلی

 

با در نظر گرفتن تغییرات جدید قانون مجازات اسلامی و تدوین قانون آیین دادرسی کیفری جدید موضوع پایان نامه حاضر واجد جنبه نوآوری می‌باشد. به خاطر اینکه تمامی مقالات و کتابها و پایان نامه هایی که در رابطه با موضوع این پایان نامه تا به حال نوشته شده است بر طبق قوانین سابق بوده، در حالی که پایان نامه حاضر با توجه به قوانین مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ و آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ تأثیر توبه را بر سقوط جرایم مختلف مورد بررسی قرار داده است.

 

ی- روش تحقیق:

 

تحقیق حاضر از نوع مطالعات کتابخانه ای و اسنادی است.

 

روش گرد آوری اطلاعات با مراجعه به منابع و ماخذ علمی شامل کتاب، مجله ها و نشریات ادواری موجود در کتابخانه ها و همچنین سایت های اینترنتی حاوی تحقیقات و مقالات علمی معتبر اطلاعات مورد نیاز خواهد بود.

 

بر اساس روش تحقیق کتابخانه ای، برای جمع‌ آوری اطلاعات بعد از ماخذ شناسی و گردآوری منابع، از ابزارهای فیش و فرم های مربوط به نکته برداری استفاده شد. بدین صورت که بعد از ماخذ یابی کتب، مجلات و اسناد مربوط به موضوع، فهرست موقت ازمطالب مورد نیاز را تهیه و سپس با آماده سازی فیش ها، مرحله فیش برداری شروع و مطالب با بهره گرفتن از تکنیک مأخذ گذاری به روش علمی تنظیم شد.

 

بعد از جمع‌ آوری اطلاعات و تنظیم از طریق فیش برداری و فرم های مربوطه، فیش ها با توجه به عنوان، موضوع جزئی و فصل بندی تحقیق طبقه بندی شده و اطلاعات و مطالب در بخش های مختلف آورده خواهد شد و تجزیه و تحلیل اطلاعات به صورت توصیفی- تحلیلی انجام خواهد گرفت.

 

ز- ساماندهی تحقیق

 

پایان نامه حاضر در یک مقدمه و سه فصل تنظیم شده است که مقدمه شامل بیان مسئله، بیان اهداف تحقیق، سئوالات و فرضیه های تحقیق، پیشینه تحقیق و روش تحقیق می‌باشد.

 

 

۳-۷٫شیوه اجرا

 

پس از گرفتن رضایت از شرکت کنندگان در پژوهش، شرکت کنندگان اولین بار در تاریخ۲۵/۰۳/۱۳۹۳ پرسشنامه‌های ولع مصرف هروئین (HCQ-45) و پرسشنامه افسردگی بک (BDI) را پر کردند، دومین بار همین پرسشنامه‌ها در تاریخ۰۵/۰۴/۱۳۹۳توسط شرکت کنندگان پر شد و در مرحله آخر(خط پایه) در تاریخ ۱۵/۰۴/۱۳۹۳پرسشنامه‌ها پر شدند و خط پایه ای با ثبات از شرکت کنندگان به دست آمد و اولین روز مداخله با جلسه ای ۴۰دقیقه ای با حضور شرکت کننده ها و ۲درمانگر (خود محقق و نوروتراپیست مرکز مشاوره معین کرج) در تاریخ ۲۱/۰۴/۱۳۹۳ آغاز شد و تا تاریخ ۲۴/۰۵/۱۳۹۳ تعداد جلسات درمانی که برای هر شرکت کننده ۲۰جلسه بود، انجام شد و در تاریخ ۲۵/۰۵/۱۳۹۳ مرحله B انجام شد و پرسشنامه‌های ولع مصرف هروئین (HCQ-45) و پرسشنامه افسردگی بک (BDI) 4بار، توسط شرکت کنندگان پر شد و مرحله پی گیری شروع شد تا تاریخ ۰۶/۰۷/۱۳۹۳ شرکت کننده ها در مرحله پی گیری به سر بردند و در این تاریخ پرسشنامه‌های ولع مصرف هروئین (HCQ-45) و پرسشنامه افسردگی بک (BDI) مجددا برای انجام مرحله پی گیری توسط شرکت کننده ها پر شد. ۲ بار دیگر هم در تاریخ ۱۶/۰۷/۱۳۹۳ و ۲۶/۰۷/۱۳۹۳ پرسشنامه‌ها توسط شرکت کنندگان پر شد. پروتکل درمانی که در این پژوهش به کار رفت، پروتکل (SMR) و پروتکل آلفا- تتا پنیستون است که آموزش ریتم -حرکتی (SMR) در ناحیه Cz (واقع در نوار مرکزی قشر مخ) و آلفا-تتا در ناحیه Pz (واقع در ناحیه آهیانه ای قشر مخ)، هر کدام به مدت ۲۰دقیقه است، و کل تعداد جلسات درمانی برای هر بیمار ۲۰ جلسه در نظر گرفته شد.

 

۳-۸٫نحوه تحلیل داده ها

 

داده های این پژوهش به روش تحلیل دیداری تحلیل شد. بر خلاف تحلیل آماری، تحلیل دیداری پرکاربردترین راهبرد تحلیل داده های پژوهش مورد منفرد است. این تحلیل چندین مزیت دارد. اول آن که روش تحلیل دیداری را می توان برای ارزیابی داده های افراد یا ‌گروه‌های کوچک استفاده کرد. دوم،

 

1. 1. ۱٫Marvin ↑

 

1. 1. ۲٫Alper ↑

 

1. 1. ۳٫Sterman ↑

 

1. 1. ۴٫Richard ↑

 

1. 1. ۵٫Montoya ↑

 

1. 1. ۶٫Nelson ↑

 

1. 1. ۷٫Spence ↑

 

1. 1. Human Immunodeficiency Virus 1. ↑

 

1. 1. ۲٫phobia ↑

 

1. 1. ۳٫Brain Waves ↑

 

1. 1. ۴٫Wadhwani ↑

 

1. 1. ۵٫Sabo ↑

 

1. 1. ۶٫Neuropsychology ↑

 

1. 1. ۱٫Lern Institut Basel ↑

 

1. 1. ۲٫Sensory Motor Rythm ↑

 

1. 1. Alpha-Theta 3. ↑

 

1. 1. ۴٫National Institute on Drug Abuse ↑

 

1. 1. ۱٫Heroin craving questionnaire ↑

 

1. 1. ۲٫ Beck Depression Inventory ↑

 

1. 1. ۱٫Brogly ↑

 

1. 1. ۲٫Millson ↑

 

1. 1. ۳٫Galanter ↑

 

1. 1. ۴٫Kleber ↑

 

1. 1. ۱٫Addiction ↑

 

1. 1. ۲٫Drug dependence ↑

 

1. 1. ۱٫Opioids or Opiates ↑

 

1. 1. ۲٫Opium ↑

 

1. 1. ۳٫methadone ↑

 

1. 1. ۴٫heroine ↑

 

1. 1. ۱٫endorphin ↑

 

1. 1. ۲٫shewan ↑

 

1. 1. ۱٫Tolerance ↑

 

1. 1. ۲٫Kaplan & Sadocks ↑

 

1. 1. ۱٫ Reinforcement ↑

 

1. 1. ۲٫ National institute on drug abuse ↑

 

1. 1. ۱٫Heroin ↑

 

1. 1. ۲٫Nicotine ↑

 

1. 1. ۳٫Tetrahydrocannabinol ↑

 

1. 1. ۱٫Staci ↑

 

1. 1. ۲٫Gruber ↑

 

1. 1. ۳٫Deborah ↑

 

1. 1. ۴٫Hubbard ↑

 

1. 1. ۵٫Martin ↑

 

1. 1. ۶٫Sunift ↑

 

1. 1. ۷٫Mueller ↑

 

1. 1. ۸٫Lehmann ↑

 

1. 1. ۹٫Zarate ↑

 

1. 1. ۱۰٫Tohen ↑

 

1. 1. ۱۱٫Lee ↑

 

1. 1. ۱۲٫Meltzer ↑

 

1. 1. ۱۳٫Ottomanelli ↑

 

1. 1. ۱۴٫Adinoff ↑

 

1. 1. ۱۵٫Clark ↑

 

1. 1. ۱۶٫Scheid ↑

 

1. 1. ۱۷٫Albanese ↑

 

1. 1. ۱۸٫Haren ↑

 

1. 1. ۱۹٫Wyatt ↑

 

1. 1. ۲۰٫Schottenfeld ↑

 

1. 1. ۲۱٫Workman ↑

 

1. 1. ۲۲٫Weinstein ↑

 

1. 1. ۱٫Bruce ↑

 

1. 1. ۲٫Frances ↑

 

1. 1. ۳٫Mack ↑

 

1. 1. ۴٫Borg ↑

 

1. 1. ۵٫Franklin ↑

 

1. 1. ۶٫Galanter ↑

 

1. 1. ۱٫Bernstein ↑

 

1. 1. ۲٫Carroll ↑

 

1. 1. ۳٫Ball ↑

 

1. 1. ۴٫Martino ↑

 

1. 1. ۵٫Khantzian ↑

 

1. 1. ۶٫Golden ↑

 

1. 1. ۷٫Schulman ↑

 

1. 1. ۸٫McAuliffe ↑

 

1. 1. ۹٫Goldberg ↑

 

1. 1. ۱٫loperamide ↑

 

1. 1. ۲٫Lofexidine ↑

 

1. 1. ۳٫Buprenorphine ↑

 

1. 1. ۱٫Electroencephalography ↑

 

1. 1. ۲٫Duffy ↑

 

1. 1. ۳٫Johnstone ↑

 

1. 1. ۱٫ International 20-10 system ↑

 

1. 1. ۱٫Hertz ↑

 

1. 1. ۱٫Silver ↑

 

1. 1. ۲٫Edmonton ↑

 

1. 1. ۳٫Alberta ↑

 

1. 1. ۴٫Canada ↑

 

1. 1. ۵٫Larsen ↑

 

1. 1. ۶٫Nuwer ↑

 

1. 1. ۱٫Fast Fourier transform ↑

 

1. 1. ۲٫subjective experience ↑

 

1. 1. ۳٫Drummond ↑

 

1. 1. ۱٫Major depression disorder ↑

 

1. 1. ۲٫Dysthymia ↑

 

1. 1. ۳٫Premenstrual dysphoric disorder ↑

 

1. 1. ۴٫Substance or drug-induced depression ↑

 

1. 1. ۵٫Depression due to other medical conditions ↑

 

1. 1. ۶٫Other depression not otherwise specified ↑

 

1. 1. ۷٫Major depression episode ↑

 

1. 1. ۱٫Biofeedback ↑

 

1. 1. ۱٫Autonomic Nervous System ↑

 

1. 1. ۲٫Cybernetics ↑

 

1. 1. ۳٫Feedback ↑

 

1. 1. ۱٫Schwartz ↑

 

1. 1. ۲٫Andrasik ↑

 

1. 1. ۱٫Galvanic Skin Response ↑

 

1. 1. ۲٫Electromyography ↑

 

1. 1. ۳٫Skin temperature biofeedback ↑

 

1. 1. ۴٫Demos ↑

 

1. 1. ۵٫Kaiser ↑

 

1. 1. ۶٫Othmer ↑

 

1. 1. ۷٫Beta ↑

 

1. 1. ۸٫Delta ↑

 

1. 1. ۱٫Zaidel ↑

 

1. 1. ۲٫Barnea ↑

 

1. 1. ۳٫Electrode ↑

 

1. 1. ۱٫Frederick ↑

 

1. 1. ۲٫Hamond ↑

 

1. 1. ۱٫Raymond ↑

 

1. 1. ۲٫Egner ↑

 

1. 1. ۳٫Strawson ↑

 

1. 1. ۴٫Gruzelier ↑

 

1. 1. ۵٫Peniston ↑

 

 

۲-۲-۲-۳- تحقیقات انجام شده در سطح دانشگاه آزاد اسلامی

 

سامانیان (۱۳۸۲) در پژوهشی وضعیّت کمّی تولید اطلاعات علمی اعضای هیئت علمی دانشگاه های آزاد اسلامی سراسر کشور در سال‏های ۱۳۷۷ – ۱۳۷۵ را مورد بررسی قرار داد. نتایج پژوهش وی نشان داد روند تولید مقالات علمی، اجرای طرح‏های پژوهشی و تألیف کتاب در بین ‌گروه‌های آموزشی در طول سال‏های مورد تحقیق صعودی بوده است. بیش‏ترین تولید اطلاعات علمی از نظر موضوعی به گروه آموزشی علوم انسانی و کمترین آن به گروه آموزشی هنر تعلق داشته است. همچنین از میان مناطق دهگانه دانشگاه آزاد اسلامی منطقه ۸ که در برگیرنده واحدهای دانشگاهی مستقر در شهر تهران و شهرهای مجاور آن می‌باشد از تولیدات علمی بالاتری برخوردار بوده است.

 

زارعی و فامیل‏روحانی (۱۳۸۸) پژوهشی با عنوان علم‏سنجی: بررسی وضعیّت تحقیقات اعضای هیئت علمی دانشگاه های آزاد اسلامی منطقه پنج و شناسایی مشکلات آن ها در تولید اطلاعات علمی انجام دادند. یافته های پژوهش نشان داد که بین سابقه کار آموزشی- پژوهشی و تولیدات علمی رابطه معنی‏داری وجود دارد. بیش‏ترین تولیدات علمی در حوزه علوم انسانی و در قالب مقاله انجام شده است. ۴/۱۰ درصد از جامعه پژوهش، تولیدات علمی خود را در مجلات خارجی به چاپ رسانده‏اند. مشکلات اعضای هیئت علمی در مجموع به سه مقوله کلّی تقسیم شده است: مشکلات پژوهشی، مشکلات آموزشی و مشکلات منابع و تجهیزات کتابخانه.

 

۲-۲-۳- مطالعات انجام شده در خارج از کشور

 

مرور پژوهش‌های انجام یافته در خارج کشور نشان می‌دهد تا کنون پژوهشی که تولیدات علمی دانشگاه آزاد اسلامی را در پایگاه وب‌آوساینس بررسی نماید انجام نگرفته است. با وجود این، تحقیقات کلیدی بسیاری در خارج از کشور برای سنجش وضعیّت علم در سطح دانشگاهی و مؤسسه‌ای انجام شده است که به تعدادی از آن‌ ها اشاره می‌شود.

 

روشتن^[۳۱] و ملتزر^[۳۲] (۱۹۸۱) پژوهشی با عنوان تولیدات پژوهشی، درآمد دانشگاهی و تأثیرات علمی (استنادات) ۱۶۹ دانشگاه بریتانیا، کانادا و آمریکا (۱۹۷۷) انجام دادند. در این پژوهش ۱۶۹ دانشگاه بریتانیا، کانادا و آمریکا بر اساس تولیداتشان در همه رشته‏ها مورد ارزیابی قرار گرفتند. همچنین ‌داده‌هایی ‌در مورد درآمد دانشگاه، سال تأسیس دانشگاه، تعداد مجلات مشترک سال جاری، تعداد دانشجویان، تعداد کل اعضای هیئت علمی، و نیز تعداد انتشارات، میزان اعتبار و استنادات اعضای هیئت علمی بخش روانشناسی گردآوری شد. رتبه بندی ۱۰۰ دانشگاه برتر سه کشور بریتانیا، کانادا و آمریکا در نمایه استنادی علوم، علوم اجتماعی و هنر و علوم انسانی نشان داد که دانشگاه‏ هاروارد؛ دانشگاه تگزاس؛ دانشگاه کالیفرنیا در لس‏آنجلس‏؛ دانشگاه لندن در انگلیس؛ دانشگاه ویسکانسین؛ دانشگاه ایلینوی؛ دانشگاه مینسوتا؛ دانشگاه کالیفرنیا در برکلی؛ دانشگاه استنفورد و دانشگاه واشنگتن ده دانشگاه پرتولید هستند. یافته ها نشان داد از ۱۰۰ دانشگاه پرتولید، ۵۰ دانشگاه از بریتانیا می‏ باشد، در حالی که ۱۱ دانشگاه از کانادا است.

 

کیم^[۳۳] (۲۰۰۰) طی پژوهشی با عنوان تحلیل کتابسنجی تولیدات علمی گروه شیمی دانشگاه ملّی سئول طی سال‎های ۱۹۹۸- ۱۹۹۲ بر اساس داده های مؤسسه اطلاعات علمی، تعداد مقالات منتشر شده در مجلات و دفعات استناد ‌به این مقالات را مورد بررسی قرار داد. نتایج این تحقیق نشان داد ۶۵۱ مقاله توسط ۲۹ عضو هیئت علمی سئول منتشر شده و در نمایه استنادی علوم نمایه شده است. ۳۳/۸۸ درصد از این مقالات در نشریات معتبر داخلی و ۶۷/۱۱ درصد مقالات در نشریات خارجی به چاپ رسیده است. علاوه بر این، از مجموع مقالات یاد شده ۳/۵۹ درصد توسط یک یا بیش از یک عضو از گروه شیمی این دانشگاه تولید شده است. ۳/۲۹ درصد با همکاری اساتید این گروه و سایر اساتید کره‏ای تولید شده است. نیمی از مقالات در مجلاتی منتشر شده که عامل اثرگذاری یک یا بالاتر داشته‏اند. مقالات منتشر شده در مجلات آلمان، ایالات متحده و انگلستان استنادات بیشتری دریافت نموده ‏اند.

 

اوزن^[۳۴] (۲۰۰۲) در پژوهشی با عنوان رتبه‏ بندی تولیدات علمی مؤسسات بر اساس انتشارات آن ها در زمینه علم‏سنجی، اطلاع‏سنجی و کتاب‏سنجی طی سال‏های ۱۹۸۱ تا ۲۰۰۰، به رتبه‏ بندی مؤسسات پرداخت. در این پژوهش، ده مجله علمی که مقالات اصلی را در زمینه علم‏سنجی، اطلاع‏سنجی و کتاب‏سنجی منتشر می‏ نماید مورد بررسی قرار گرفت. وابستگی سازمانی نویسندگان در تمام شماره‏ها بررسی شد و رتبه‏ بندی از طریق دادن اعتبار به نویسندگان مؤسسات بر اساس تألیفات آن ها انجام گرفت. یافته ها نشان داد که دانشگاه شفلید انگلستان، دانشگاه کارولینای شمالی آمریکا، دانشگاه لیدن هلند، دانشگاه شهری لندن انگلستان، مؤسسه ملّی علوم، فن‌آوری و مطالعات توسعه هندوستان، دانشگاه ساکس انگلستان، دانشگاه ایلینوی آمریکا، دانشگاه میشیگان آمریکا، آکادمی علوم مجارستان و دانشگاه ایندیانای آمریکا به ترتیب بیشترین توسعه را در زمینه علم‏سنجی، اطلاع‏سنجی و کتاب‏سنجی در طی سال‏های ۱۹۸۱ تا ۲۰۰۰ داشته‏اند.

 

لی^[۳۵] (۲۰۰۳) در تحقیقی به بررسی تولیدات علمی مؤسسه زیست‏شناسی سلولی و مولکولی سنگاپور طی ده سال از بدو تأسیس این مؤسسه پرداخت. در این تحقیق درون‏دادهای تحقیقاتی و همچنین برون‏دادها (انتشارات، دانشجویان فارغ‏التحصیل و اختراعات ثبت شده) مورد بررسی قرار گرفته‏اند. یافته های وی نشان می‏ دهد مؤسسه زیست‏شناسی سلولی و مولکولی سنگاپور طی ده سال، ۳۹۵ مقاله تحقیقی، ۳۳ جلد کتاب، ۲۴ مقاله کنفرانس، ۴ رساله، ۴۶ فارغ‏التحصیل دکترا و ۱۴ فارغ‏التحصیل فوق لیسانس و ۱۰ پروانه ثبت اختراع داشته است. از نظر ارزش جهانی، مقالات ۶/۹۵ درصد از پژوهشگران این مؤسسه در مجلات آی‏اس‏آی منتشر شده است. میزان متوسط استناد به مقالات ۲۵ تا ۳۰ می‏ باشد.

 

ولازو^[۳۶]، لنز^[۳۷] و دیمیس^[۳۸] (۲۰۰۴) در پژوهشی با عنوان تمرکز علوم در دانشگاه های دولتی برزیل ارتباط بین نوع دانشگاه، تعداد درجه‏های ارائه شده، تعداد اعضای هیئت علمی و تعداد مقالات منتشر شده را بررسی کردند. یافته های آن ها نشان داد که طی ۲۰ سال گذشته رشد علم در دانشگاه های برزیل سرعت زیادی داشته است. علی‌رغم وجود دانشگاه‏ هایی که توسط بخش خصوصی اداره می ‏شوند، پایه و اساس بیشتر تحقیقات و انتشارات فنی دانشگاه های مورد حمایت دولت هستند. تفاوت عمده دانشگاه های دولتی و خصوصی در سرمایه‏گذاری برای دوره های بالاتر از لیسانس می‏ باشد. همچنین نتایج نشان داد که ارتباط قوی بین تحقیقات انجام شده با همکاران خارجی و میزان استناد به انتشارات وجود دارد که این گرایش از ویژگی بسیاری از کشورهای در حال توسعه و کشورهای کمتر توسعه یافته می‏ باشد.

 

استاندارد ISO 9004

 

این استاندارد یک راهنمای بهینه سازی برای توسعه مزایای ISO 9001 در یک محدوده وسیعتر از بخش‌های مرتبط جامعه است.

 

اصلاحات دوره ای ISO 9001

 

مطابق قوانین سازمان جهانی استاندارد، استاندارد ایزو ۹۰۰۱ هر ۸-۶ سال توسط کار گروه ISO/TC 176 مورد بازنگری و اصلاح قرار می‌گیرد.

 

در ابتدا ‌در سال‌ ۱۹۹۴، استاندارد ایزو ۹۰۰۱ بازنگری و اصلاح شد، آنگاه اصلاحات کلی در سال ۲۰۰۰ اعمال گردید در نوامبر سال ۲۰۰۸ نسخه فعلی ایزو منتشر شد که ISO 9001 : 2008 نام گرفت.آخرین ورژن ، نسخه قبلی را توضیح داده و سازگاری آن با ایزو ISO 14001 : 2004 را بیان می‌کند(سیدجعفری،۱۳۸۰).

 

-تمرکز بر سیستم مدیریت کیفیت^[۵] ISO 9001

 

“کیفیت” عبارت است از همه ی ویژگی‌های یک محصول یا خدمت که مورد نیاز مشتری است.

 

” مدیریت کیفیت” به معنی اقداماتی است که سازمان‌ها باید انجام دهند تا اطمینان حاصل نمایند که محصولات یا خدماتشان نیازهای کیفیتی مشتریان را برآورده نموده و همه ی قوانین و مقررات مرتبط با آن محصول یا خدمت را رعایت می‌کند، منجر به ارتقاء رضایت مشتریان و بهبود مستمر عملکرد می شود.

 

۲-۲-۵ .مدل فرایندی سیستم مدیریت کیفیت

 

 

 

شکل ۲-۳- مدل فرآیندی سیستم مدیریت کیفیت(آلبریش و سینگل،۱۳۷۵)

 

شکل فرآیندی سیستم مدیریت کیفیت نشان می‌دهد که مشتری نقش مهمی را در تعریف الزامات به عنوان ورودی‌ها ایفاء می کند.پایش میزان رضایت مشتری بستگی به ارزیابی اطلاعات مربوط به درک مشتری از اینکه آیا سازمان خواسته های مشتری را برآورده ‌کرده‌است یا خیر، دارد.در الگوی نمایش داده شده تمامی الزامات این استاندارد بین‌المللی نمایش داده شده اند اما به جزئیات فرآیندها پرداخته نشده است.

 

۲-۲-۶ . تاریخچه سیستم های کیفیت در ایران

 

حرکت رسمی کشور در زمینه سیستم های کیفیت به اقدامات مؤسسه استاندارد در برگزاری سمینارها و دوره های توجیه بخصوص سمینار ISO 9000 که در سال ۱۳۶۹ در رشت برگزار شد برمی گردد . متعاقب این حرکت و به موازات تلاش‌های ملی، انواع برنامه های آموزشی و توجیه در زمینه استانداردهای ISO 900 آغز شد که پیامد آن ترجمه ویرایش سال ۱۹۸۷ این استاندارد می‌باشد .

 

۲-۲-۷ . مروری بر تعاریف اساسی در استاندارد ۲۰۰۰: ISO 9001

 

برخی تعاریف اساسی در ویرایش سوم استانداردهای ISO 9000 از اهمیت خاصی برخوردارند که در این قسمت به آن ها اشاره می‌کنیم(پرویز فتاحی، ۱۳۸۸) :

 

نگرش فرآیندی ( Process Approach) :

 

در جمله “نگرش فرآیندی” تعاریف زیر صادق است :

 

نگرش: رویکرد و زاویه ای که آدمی از روزنه آن و یا از طریق آن به تحلیل پدیده‌های پیرامون خود می پردازد و آن ها را تحلیل کرده و ارتباطات بین خود و آن ها را تعیین و برقرار می‌سازند .

 

فرایند : مجموعه فعالیت‌های که داده ها را به ستانده ها تبدیل می‌کند .

 

نگرش فرآیندی : توجه به پدیده‌های اطراف و پیرامون و نگاه به آن ها در قالب شناسایی مجموعه فعالیت‌های که داده ها را تبدیل بع ستانده ها می کند . این رویکرد هم در پی تبیین ارتباط داخلی موجود بین فرآیندهای فرعی و هم تعیین ارتباطات بین فرآیندهای اصلی است .

 

بندهای استاندارد ۲۰۰۰: iso9001

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

بند استاندارد

 

 

عنوان استاندارد

 

 

بند ‌استاندارد

 

 

عنوان بند استاندارد

 

 

۴

 

 

سیستم مدیریت کیفیت

 

 

۷-۲-۳

 

 

ارتباط با مشتری

 

 

۴-۱

 

 

الزامات کلی

 

 

۷-۳

 

 

طراحی و تکوین

 

 

۴-۳

 

 

الزامات مسند سازی

 

 

۷-۳-۱

 

 

طرحریزی طراحی و تکوین

 

 

۴-۲-۱

 

 

کلیات

 

 

۷-۳-۲

 

 

درون داده ها طراحی و تکوین

 

 

۴-۲-۲

 

 

نظامنامه کیفیت

 

 

۷-۳-۳

 

 

برون داده های طراحی و تکوین

 

 

۴-۲-۳

 

 

کنترل مدارک

 

 

۷-۳-۴

 

 

بازنگری طراحی و توسعه

 

 

۴-۲-۴

 

 

کنترل سوابق

 

 

۷-۳-۵

 

 

تصدیق طراحی و توسعه

 

 

۵

 

 

مسئولیت مدیریت

 

 

۷-۳-۶

 

 

صحه گذاری طراحی توسعه

 

 

۵-۱

 

 

تعهد مدیریت

 

 

۷-۳-۷

 

 

کنترل تغییرات و توسعه

 

 

۵-۲

 

 

مشتری مجوری

 

 

۷-۴

 

 

خرید

 

 

۵-۳

 

 

خط مشی کیفیت

 

 

۷-۴-۱

 

 

فرایند خرید

 

 

۵-۳

 

 

خط مشی کیفیت

 

 

۷-۴-۱

 

 

فرایند خرید

 

 

۵-۴

 

 

طرحریزی

 

 

۷-۴-۲

 

 

اطلاعات خرید

 

 

۵-۴-۱

 

 

اهداف کیفی

 

 

۷-۴-۳

 

 

تصدیق محصول خریداری شده

 

 

۵-۴-۲

 

 

طرحریزی سیستم مدیریت کیفیت

 

 

۷-۵

 

 

تولید و ارائه خدمات

 

 

۵-۵

 

 

مسئولیت‌ها –اختیارات وارتباطات

 

 

۷-۵-۱

 

 

کنترل تولید و ارائه خدمات

 

 

۵-۵-۱

 

 

مسئولیت‌ها و اختیارات

 

 

۷-۵-۳

 

 

صحه گذاری فرآیندهای تولید و ارائه خدمات

 

 

۵-۵-۲

 

 

نماینده مدیریت

 

 

۷-۵-۳

 

 

شناسائی و ردیابی

 

 

۵-۵-۳

 

 

ارتباطات داخلی

 

 

۷-۵-۴

 

 

دارایی مشتری

 

 

۵-۶

 

 

بازنگری مدیریت

 

 

۷-۵-۵

 

 

محافظت از محصول

 

 

۵-۶-۱

 

 

کلیات

 

 

۷-۶

 

 

کنترل وسایل پایش و اندازه گیری

 

 

۵-۶-۲

 

 

درون داده ها و بازنگری مدیریت

 

 

۸

 

 

اندازه گیری و تحلیل بهبود

 

 

۵-۶-۳

 

 

برون داده های بازنگری مدیریت

 

 

۸-۱

 

 

اندازه گیری و تحلیل و بهبود

 

 

۶

 

 

مدیریت منابع

 

 

۸-۲

 

 

با توجه به اینکه شخص وزیر بایستی صلاحیت لازم برای مدیریت قسمتی از قوه ی مجریه را داشته باشد لذا هنگام ارائه رأی‌ اعتماد به وی مجلس صلاحیت های فرد معرفی شده توسط رئیس جمهور را از جنبه‌های مختلف اخلاقی، سوابق اجتماعی و سیاسی بررسی می کند.

 

اصل ۸۷ قانون اساسی هم مقرر می‌دارد:”رئیس جمهور برای هیئت وزیران پس از تشکیل و پیش از هر اقدام دیگر باید از مجلس رأی‌ اعتماد بگیرد، در دوران تصدی نیز ‌در مورد مسائل مهم و مورد اختلاف می‌تواند از مجلس برای هیات وزیران تقاضای رأی‌ اعتماد کند” همچنین ماده ۱۸۸ آیین نامه داخلی بیان می‌دارد: رئیس جمهور، ظرف دو هفته پس از انجام مراسم تحلیف و یا بعد از استعفا یا سقوط دولت، کتبا اسامی هیات وزیران را به همراه شرح حال هر یک از وزیران و برنامه دولت تسلیم مجلس می کند. رئیس مجلس مکلف است در اولین فرصت در جلسه علنی وصول معرفی نامه وزیران را اعلام و پس از قرائت دستور تکثیر آن را صادر نماید.

 

بند دوم: مسائل مهم و مورد اختلاف در دولت

 

هماهنگی و انسجام اولیه ی هیات وزیران که در بدو تشکیل دولت و یا پس از تغییر بیش از نیمی از وزیران مورد تأیید مجلس قرار گرفته، ممکن است به خاطر بروز برخی اختلافات در درون دولت، جزئا یا کلا دچار تزلزل شود به نظر می‌رسد که استمرار هماهنگی در دولت کمال مطلوب و مورد نظر قانون‌گذار اساسی باشد. بدین خاطر است که قسمت دوم اصل هشتاد و هفتم مقرر می‌دارد: رئیس جمهور در دوران تصدی نیز ‌در مورد مسائل مهم و مورد اختلاف می‌تواند از مجلس برای هیات وزیران تقاضای رأی‌ اعتماد کند”تشخیص مسایل مهم و مورد اختلاف …که دولت می‌تواند در زمینه آن ها از مجلس رأی‌ اعتماد بگیرد با هیات دولت است”^[۱۲۴]

 

در صورتی که وزاء استعفاء نمایند و یا توسط رئیس جمهور عزل شوند، وی باید برای وزیر یا وزیران جدید از مجلس رأی‌ اعتماد بگیرد و در صورتی که پس از ابراز اعتماد مجلس به دولت نیمی از هیئت وزیران تغییر نماید باید مجددا از مجلس شورای اسلامی برای هیات وزیران تقاضای رأی‌ اعتماد کند.^[۱۲۵]

 

به ترتیبی که ملاحظه می شود، تغییر فردی وزرا و تعیین وزرای جانشین تابع قاعده کلی رأی‌ اعتماد می‌باشد. در این صورت، رأی‌ اعتماد مجلس به وزیر یا وزیران تعیین شده، با در نظر گرفتن قابلیت های فردی و جمعی آنان خواهد بود. اگر تغییر وزیران به هر دلیل(عزل و یا استعفا) بیش از نیمی از اعضای دولت را فرا گیرد، می توان نسبت به بقای هماهنگی و انسجام دولت تردید نمود. بدین خاطر است که قانون اساسی رئیس جمهور را مکلف به کسب رأی‌ اعتماد جمعی می کند، تا مجلس با یک بررسی مجدد، پس از دولت مبادرت به اعلام رأی‌ اعتماد بنماید. در این صورت نیز، همانند زمان تشکیل دولت، رأی‌ اعتماد به هیات وزیران به صورت جدا جدا برای هر یک از وزیران انجام می شود.^[۱۲۶]

 

گفتار دوم: نظارت بر نحوه فعالیت های دولت از لحاظ اطلاعی یا استصوابی بودن

 

مجلس می‌تواند در امر کسب اطلاعات پیشقدم شود و مطالب لازم را به منظور نظارت و ارزیابی کار دولت فراهم آورد. وسایل کسب اطلاعات مذکور به دو گروه تقسیم می شود: یک گروه از این وسایل در اختیار فرد فرد نمایندگان و گروه دیگر از این وسایل در اختیار مجلس است. تفسیر شورای نگهبان در خصوص مواد قانون اساسی مربوط ‌به این بحث بدین گونه است که حدود فعالیت نمایندگان ‌در مورد کسب اطلاع محدود به موارد خاص است. در نتیجه شورای نگهبان سئوال نماینده را از وزیر و یا تحقیق و تفحص فرد فرد نمایندگان را مستقیماً یا با واسطه خاص و بدون نظر مجلس، مغایر قانون اساسی می شناسد و این دو مورد را حق مجلس می‌داند. وسائلی که در اختیار فرد فرد نمایندگان است عبارتند از تذکر، سوال و استیضاح که در ادامه به شرح هر کدام می پردازیم.

 

بند اول: سوال

 

از جمله اختیارات مجلس شورای اسلامی در مقام اعمال وظایف مربوط به قوه مقننه و به طور کلی در مقام نظارت، سوال و استیضاح وزیران و رئیس جمهور اشاره کرد. نمایندگان مجلس در مقام اعمال وظیفه نظارتی خود، می‌توانند مسائل و مطالبی را که لازم می دانند به صورت تذکر کتبی اعلام کنند. قانون اساسی اشاره ای به تذکر ندارد ولی طبق ماده ۱۹۲ آیین نامه ی داخلی مجلس:

 

در کلیه ی مواردی که نماینده یا نمایندگان مطابق مفاد اصل هشتاد و هشتم قانون اساسی، از رئیس جمهور یا وزیر درباره ی یکی از وظایف آنان حق سوال دارند، می‌توانند در خصوص موضوع مورد نظر به رئیس جمهور و وزیر مسئول کتبا تذکر دهند. این تذکرات توسط رئیس مجلس شورای اسلامی در جلسه علنی مجلس قرائت و سپس به رئیس جمهور و وزیر مربوط اعلام می شود.

 

تذکر جلوه کسب اطلاع را ندارد اما مقام یا سازمانی که مورد تذکر قرار می‌گیرد پس از دریافت تذکر، ناگزیر از ارائه پاسخ می‌باشد.^[۱۲۷]

 

قانون اساسی در اصل هشتاد و هشتم قانون اساسی ‌در مورد اختیار نمایندگان مجلس برای سوال از وزرا و رئیس جمهور مقرر می‌دارد: “در هر مورد که حداقل یک چهارم نمایندگان مجلس شورای اسلامی از رئیس جمهور و یا هر یک از نمایندگان از وزیر مسئول، درباره ی یکی از وظایف آنان سوال کنند، رئیس جمهور یا وزیر موظف است در مجلس حاضر شود و به سوال جواب دهد و این جواب نباید ‌در مورد رئیس جمهور بیش از یک ماه و ‌در مورد وزرا بیش از ده روز به تأخیر افتد مگر با عذر موجه به تشخیص مجلس شورای اسلامی”

 

بر اساس این مقررات، مجلس شورای اسلامی بر قوه ی مجریه نظارت سیاسی و عمومی دارد. نظارت سیاسی دارد ‌به این دلیل که، سوال و تذکر یاد شده می‌تواند زمینه ساز استیضاح و سلب قدرت از رئیس جمهور یا وزرا شود. نظارت عمومی دارد ‌به این سبب که با طرح سوال و ایراد تذکر موجب شفافیت عملکرد این قوه و همچنین رشد آگاهی های عمومی در این زمینه می شود. این اقدام در نهایت بر داوری سیاسی شهروندان و رأی‌ آنان به احزاب و جناح ها در رقابت های انتخاباتی برای به دست گرفتن قوه ی مجریه تاثیر می‌گذارد.

 

۱٫سوال از وزیر

 

هر یک از نمایندگان می‌تواند راجع به مسائل داخلی و خارجی کشور از وزیر درباره ی وظایف او سوال کند. سوال باید “کتبی، صریح و مختصر بوده” و می‌تواند دارای اجزای متعدد باشد که از سوی نماینده در فرمی مخصوص که هیئت رئیسه تهیه می‌کند تنظیم و به رئیس مجلس تسلیم می شود. رئیس مجلس موضوع را در اسرع وقت به کمیسیون تخصصی ارجاع می‌دهد.