بانک ملی از جمله سازمان هایی است که برای ارائه خدمات خود نیازمند ایفای نقش فعال ارباب رجوع است. به طوری که گاهی در صورت عدم همکاری ارباب رجوع این سازمان در ارائه خدمات مالی و دستیابی به بانکداری الکتریکی و توسعه و پیشرفت در این زمینه دچار  اختلال می­شود. چنانکه مطالعات قبلی نشان دادند با اینکه همزمان با بسیاری از کشورها به بانکداری الکتریکی مجهز شد ولی سیستم بانک ها به دلیل عدم آگاهی و عدم اطمینان مردم استقبال چندانی نشد اما پس از بستر سازی و تبلیغات روابط عمومی بانک ها مردم از این سیستم بیشتر استفاده کرده اند با توجه به سابقه درخشان بانک ملی و استقبال مشتریان قدیمی و عودت دادن دفترچه بانکی به کارت های اعتباری و گسترش آسان پردازهای بانکی در اقصی نقاط و پیوستن بیشتر بانک ها به شتاب منجر به افزایش استفاده مردم از بانکداری الکترونیکی شد و بانکداری الکترونیکی با توجه به امکانات و خدمات ارائه شده در مکانیزیم اجرایی آن ، حداقل کار روابط عمومی را در حوزه نظر سنجی و اطلاع تسریع بخشیده است. روابط عمومی از طریق میزان و نوع استفاده از خدمات بانکداری الکترونیکی در هر زمان و مکان به طور کامل بر نیازهای بانکی مشتریان خویش آگاهی می یابد و از این طریق می تواند با مرتفع ساختن نیازهای آنان عملکرد خویش را نیز بهبود بخشد البته تأثیر  بانکداری الکترونیکی تنها به این حوزه محدود نمی شود بلکه روابط عمومی از امکانات فناوری اطلاعات و ارتباطات با دستیابی سریع به اطلاعات شخصی مشتریان مثلا َتاریخ تولد مشتری را به صورت الکترونیکی به او تبریک گوید و با اعمال اینچنینی اعتماد و وفاداری به سیستم بانکی افزایش دهد همه بر حقیقت اذعان دارند که  تداوم حیات و ادامه روند فعالیت های هر سازمان به مشتریان آن سازمان وابسته است و رضایت مشتری ضامن موفقیت سازمان ها در محیط های رقابتی است مشتریان زمانی رضایت خواهند داشت كه سازمان نیازهای آنها را بشناسد، خود را متعهد بداندكه؛ نقطه نظرهای آنها را بداند وکاركنانی داشته باشد كه رضایت مشتری را در زمره ی اهداف اصلی خود قرار دهند. این حركتی است كه در آن نحوه ارایه خدمات شفاف تر و بهینه تر می‎شود. رابطه بین مردم و مسئولان و دست اندركاران و كارگزاران نظام را مستحكم تر و پایدارتر كرده و ابزاری قوی و محكم در جهت ایجاد و حفظ انسجام ملی خواهد بود. این پژوهش درصدد بررسی  نقش فناوری های نوین ارتباطی(بانکداری الکترونیک) در افزایش بهره وری روابط عمومی بانک ملی ایران از دیدگاه مشتریان می باشد. در این تحقیق سعی می شود با بررسی نظرات مشتریان تهران شمال از بانک در حوزه اثربخشی و کارایی بانک ملی در زمینه بانکداری الکترونیکی از یک سو میزان استفاده و نوع استفاده از بانکداری الکترونیکی را مشخص کنیم و نقش بانکداری الکترونیکی را در زمینه اطلاع رسانی و خدمات و مشتری مداری(رضایت آنها) بسنجیم.

 

1-3-     اهمیت وضرورت پژوهش :

 

فناوری اطلاعات و ابزارهایی ارتباطی از راه دور، ابزارهایی هستند که داده ها، تجهیزات، پرسنل، روش های حل مشکل در مدیریت، برنامه ریزی، کنترل فعالیت های سازمان ها را تلفیق کرده و با یکدیگر ترکیب می کنند. به عبارت دیگر فناوری اطلاعات همه سخت افزارها، نرم افزارها و داده های به کاربرده شده برای تولید، ذخیره سازی، پردازش و انتقال اطلاعات به صورت الکترونیکی و نیز خدمات مربوط به حفظ این منابع به صورت فعال و آماده بهره برداری را در برمی گیرد. بدون تردید مهمترین نقش فناوری اطلاعات در سازمان ها از میان بردن موانع از طریق آسان، فوری، ارزان، بالا بردن اهمیت ارتباط است. فناوری های اطلاعاتی و ارتباطی، موانع درون و برون سازمانی و محیطش را رفع کرده و سازمان را در عمل کارآمدتر، اثربخش تر و رقابتی تر قرار می دهد. در داخل سازمان نیز استفاده از فناوری اطلاعات به این معنا است که افراد و تیمهای که در بخش ها، سطوح و مکان های مختلف کار می کنند می توانند به آسانی ارتباط برقرار کرده به صورت الکترونیکی با یکدیگر اطلاعات مبادله کنند(محمد زاده چمازکتی، 1393: 5).  توسعه ارتباطات و فناوری اطلاعات نقش مهمی در توسعه بانکداری الکترونیکی، کاربرد اینترنت و شبکه ملی اطلاعات و بانکداری همراه دارد. استفاده از فناوری های پیشرفته در کلیه صنایع کمک قابل توجهی به کاهش هزینه ها و بالا بردن کیفیت خدمات و محصولات کرده است. با توجه به پیشرفت در فناوری های ارتباطات سیار و همچنین به دلیل مزین امکان استفاده هر لحظه و هر کجا از این فناوری، بانک ها، موسسات مالی و همچنین اپراتورهای تلفن همراه توجه زیادی به بانکداری از طریق تلفن همراه فرایندی است که طی آن عملیات بانکی از جمله مبادله ارزش مالی یک محصول یا خدمت با استفاده از دستگاه تلفن همراه انجام می شود و با توجه به نیازمندی ها به شدت در حال تحول است(واعظی، 1392: 12).

 

در این فضا بانک ها مشاوران امینی در تمام ابعاد نیازهای بانکی یک فرد خواهند شد که برای تبلور این موضوع، اعتماد مشتریان، تنظیم قوانین و مقررات مناسب تغییر در ساختار رقابت و مدیریت تجربیات مشتریان از اهمیت بسزایی برخوردار خواهد بود. حضور فناوری های نوین اطلاعاتی و ارتباطی در نظام بانکی(حقوق نوین بانکی) را برای مشتریان ایجاد کرده است. از منظر این  حقوق نوین مشتریان علاوه بر ارائه نظراتی درباره نقش بانک ها، درباره چگونگی سازمان دهی و مدیریت نظام بانکی نیز به اظهار نظر خواهد پرداخت(نجفی، 1392: 13) و بانکداری امروزه شیوه های نو، مشتری مداری موثر، ارائه تکنولوژی های نو، سرویس دهی و خدمات مورد نظر مشتری را می طلبد که هر بانکی در این امور موفق تر عمل کند در بازار رقابتی موفق به جذب منابع بیشتر و در نتیجه دوام و بقای دائمی آن بانک با بهره وری بالا خواهد شد و بانکداری الکترونیک تنها گزینه فرا روی این بانک ها جهت تحقق این اهداف است(زری باف و همکاران، 1390: 56). ارائه ی خدمات الکترونیکی باعث می شود که بانک ها از قید زمان و مکان آزاد شوند و خدمات خود را شبانه روزی در اختیار مشتریان قرار دهند. به عبارتی مشتریان دیگر مجبور نیستند تا در یک زمان محدودی از روز و در محلی خاص به نام شعب جهت انجام عملیات بانکی حاضر شوند. به این ترتیب مشتری می تواند با مراجعه به سیستم خودپرداز یا دستگاه کارت خوان و یا دیگر درگاه های الکترونیکی به حساب خود دسترسی داشته باشد و به صورت راحت اقدام به برداشت یا دریافت وجه از حساب خود، خرید از فروشگاه های مختلف و پرداخت وجه خرید از طریق کارت و یا دستور انتقال پول از حساب خود به حساب دیگران بدهد. از این رو خدمات بانکداری الکترونیک باعث می شوند مشتریان و بانک ها رابطه نزدیک تری با هم داشته باشند.

 

امروزه صنعت بانکداری به مثابه قلب تپنده به نقطه ثقل اقتصاد تبدیل شده است. بانک ها با جمع آوری، طبقه بندی و تحلیل داده های حاصل از تراکنش مشتریان، خلق محصولات ترکیبی، ایجاد برند متمایز و توسعه خدمات مالی توانسته اند بهبود و درآمد شایانی کسب نمایند. تغییرات سریع فناوری اطلاعات تأثیر قابل توجهی بر ابعاد مختلف کارکرد بانک ها داشته است. بانک ها در محیط چالشی ناشی از تغییرات مشتریان فعالیت می کنند که در چنین محیطی بانک های غیر پویا به سرعت حذف خواهند شد. متناسب سازی خواسته های مشتریان(نیازسنجی مشتریان) با خدمات نوین بانکداری، توسعه محصول و کانال دسترسی را می توان سه راس مثلث ارائه خدمات مالی توسط بانک ها برشمرد(دیواندری ، 1392: 52). اطلاع یابی و اطلاع رسانی در دنیای امروز عنصر قوی در اجرای برنامه های سازمانی است و دستیابی به تمام زوایای عمومی و تخصصی این مهم در دنیای کنونی بر عهده کارشناسان روابط عمومی گذاشته شده است. به عبارت دیگر کارشناسان روابط عمومی می کوشند تا با تسلط و نفوذ در افکار عمومی نقش تخصصی خود را به عنوان آگاهان در صف اول مواجهه با نظام اطلاع رسانی و مردم ایفا کنند. این موضوع برای ما از این نظر حائز اهمیت است که به عنوان یک سازمان اقتصادی و انتفاعی، ذی نفعان مختلفی را داریم که انتظار دریافت اطلاعات شفاف، سریع و به موقع را دارند و تعلل در برآورده کردن نیاز اطلاعاتی آنان می تواند به عدم پیش بینی آینده منجر شود و ما را با بحران مواجه کند در صورتی که اطلاع یابی از آنچه در حوزه افکار عمومی به وقوع خواهد پیوست می تواند واکنش به موقع و صحیحی را از طرف کارشناسان روابط عمومی به همراه داشته باشد به همین دلیل کارشناسان و همکاران روابط عمومی علاوه بر مهارت های مختلفی که باید در حوزه های روانشناسی، جامعه شناسی، سیاست، اقتصاد و اخلاق حرفه ای داشته باشند باید تزبینی و تیزهوشی ویژه ای در برقراری ارتباطات درون سازمانی و برون سازمانی داشته باشند تا بتوانند افکار عمومی سازمان و بیرون سازمان را با اهداف و برنامه های سازمان هم سو کنند. بنابراین نقش کارشناسان روابط عمومی در بانک، اعم از مرکز و مدیریت های استان، نقش بسیار برجسته پویا و بی نظیر است و می تواند کمک بسیار موثر و بی بدیلی برای مدیران در پیشبرد اهداف آنان باشد همچنین آنان می توانند راه را برای تعامل دو سویه هموار کنند و با اعتماد به نفس نقش صبورانه خود را در سازمان ایفا کنند(بت شکن، 1392: 1).

 

روابط عمومی مرکز ارتباطات بیرونی یک دستگاه با دیگر گروه های انجمن و اقشار مردم تلقی می شود که سازمان ها موفقیت خود را مرهون همیاری و همکاری آنها هستند. نگاهی به عملکرد واحدهای روابط عمومی درامروزه یکی از اساسی ترین جهت گیری ها در علم مدیریت، توجه به اصل مشتری مداری و جلب رضایت خدمت گیرندگان است به طوری که در نظام اداری و اجرایی کشور رضایت مردم از خدمات دستگاه های دولتی یکی از شاخص های اصلی سنجش کارآمدی و رشد و توسعه سازمان تلقی می شود. ضرورت تحول در نظام اداری کشور به عنوان یکی از دغدغه های مسئولان مطرح شده و مورد پیگیری قرار گرفته است. هر سازمان برای رسیدن به اهداف و حفظ پویایی و حیات خود نیازمند تعامل با مخاطبین در درون و بیرون سازمان است. درک متقابل و تفاهم با مخاطبین نقش موثری در بهبود رویه ها، رفع نقاط ضعف و تقویت ارکان موثر آن مجموعه دارد. یک برنامه روابط عمومی موثر باید مبتنی بر اهداف روشن و دقیق باشد. مخاطب خاص خود را به درستی بشناسد و به شیوه ای دقیق ارائه شود که توجه مخاطب را جلب کند که امروزه  فناوری ارتباطات و اطلاعات در بانک ها روابط عمومی را در این حوزه کمک شایانی می کند. اهمیت بررسی این موضوع زمانی دوچندان می گردد که می توان از یک سو تصویر کلی از ذهنیات و نیازهای مشتریان دست یافت و از راه تبادل اطلاعات می توان به طور مستقیم با تقاط ضعف و قوت بانک ملی آشنا شد که شاید در بانک ها به شیوه سنتی آنچنان امکان پذیر نبود و از سوی می توان از طریق ارائه خدمات در هر زمان و مکان و تبلیغات درست بتوان به ارزش آفرینی و اعتماد سازی و اصلاح دیدگاه مردم در مورد بانک ها پرداخت. در اقتصاد جهانی، مشتریان  ومیزان عملیات بانکی آنها بقای بانک را رقم می زنند، دیگر بانک ها  نمی توانند به انتظارات و خواسته های مشتریان بی تفاوت باشند و آنها باید همه ی فعالیت ها و توانمندی های خود را متوجه ی رضایت مشتری کنند، چرا که تنها منبع برگشت سرمایه مشتریان هستند. بنابراین نخستین اصل در دنیای کسب و کار امروزی ایجاد ارزش های مشتری پسند است به همین برای بهبود هم عملکرد بانک ملی و روابط عمومی باید نحوه رفتار و ارائه خدمات به مشتریان بانکی را بازبینی و اصلاح گردد که بانکداری الکترونیکی و فناوری ارتباطات و اطلاعات و ابزارهای آن می تواند در این زمینه کمک شایانی کند.

 

1-4-اهداف تحقیق:

 

1-4-1- هدف کلی:

 

بررسی نقش فن آوری های نوین ارتباطی (بانکداری الکترونیک) در افزایش بهره وری روابط عمومی بانک ملی ایران در میان مشتریان شعب شمال تهران

 

1-4-2- اهداف  جزیی:

 

1.بررسی تأثیر استفاده از اینترنت بانک بر میزان بهره وری روابط عمومی بانک ملی ایران در میان مشتریان شعب شمال تهران

 

2.بررسی تأثیر استفاده از همراه بانک بر میزان بهره وری روابط عمومی بانک ملی ایران در میان مشتریان شعب شمال تهران

 

3.بررسی تأثیر استفاده از خودپرداز بر میزان بهره وری روابط عمومی بانک ملی ایران در میان مشتریان شعب شمال تهران

 

4.بررسی تأثیر استفاده از پایانه فروش (کارتخوان) بر میزان بهره وری روابط عمومی بانک ملی ایران در میان مشتریان شعب شمال تهران

 

5.بررسی تأثیر استفاده از پیامک های تبلیغاتی بر میزان بهره وری روابط عمومی بانک ملی ایران در میان مشتریان شعب شمال تهران                                                                                                  

 

6.بررسی تأثیر استفاده از پست الكترونیك بر میزان بهره وری روابط عمومی بانک ملی ایران در میان مشتریان شعب شمال تهران

 

1-5- سوالات تحقیق:

 

1-5-1- سوال اصلی:

 

آیا فن آوری های نوین ارتباطی (بانکداری الکترونیک) بر افزایش بهره وری روابط عمومی بانک ملی در میان مشتریان شعب شمال تهران تأثیردارد؟

 

1-5-2- سوالات فرعی:

 

 

1. استفاده از اینترنت بانک چه تأثیری بر بهره وری روابط عمومی بانک ملی در میان مشتریان شعب شمال تهران دارد؟

 

1. استفاده از همراه بانک چه تأثیری بر بهره وری روابط عمومی بانک ملی در میان مشتریان شعب شمال تهران دارد؟

 

1. استفاده از خودپرداز چه تأثیری بر میزان بهره وری روابط عمومی بانک ملی در میان مشتریان شعب شمال تهران دارد؟

 

1. استفاده از پایانه فروش (کارتخوان) چه تأثیری بر میزان بهره وری روابط عمومی بانک ملی در میان مشتریان شعب شمال تهران دارد؟

 

1. استفاده از پیامک های تبلیغاتی چه تأثیری بر میزان بهره وری روابط عمومی بانک ملی در میان مشتریان شعب شمال تهران دارد؟

    

   • فرضیات تحقیق:

 

 

1. استفاده از همراه بانک بر میزان بهره وری روابط عمومی بانک ملی در میان مشتریان شعب شمال تهران  تأثیر دارد.

 

1. استفاده از خودپرداز بر میزان بهره وری روابط عمومی بانک ملی در میان مشتریان شعب شمال تهران تأثیر دارد.

 

1. استفاده از پایانه فروش (کارتخوان) بر میزان بهره وری روابط عمومی بانک ملی در میان مشتریان شعب شمال تهران  تأثیر دارد.

 

1. استفاده از پیامک های تبلیغاتی بر میزان بهره وری روابط عمومی بانک ملی در میان مشتریان شعب شمال تهران  تأثیر دارد.

 

1. استفاده از پست الكترونیك بر میزان بهره وری روابط عمومی بانک ملی در میان مشتریان شعب شمال تهران  تأثیر دارد.

 

1. استفاده از اینترنت بانک بر میزان بهره وری روابط عمومی بانک ملی در میان مشتریان شعب شمال تهران تأثیر دارد.

 

1-7-تعاریف مفهومی و عملیاتی متغیر های پژوهش:

 

1-7-1-تعریف مفهومی بهره وری روابط عمومی:

مطابق نتایج حاصل از یک مطالعه در اقتصاد ایران، یک ارتباط قوی و مثبت بین بودجه دستگاه­های دولتی و فساد اداری وجود دارد به طوری که یک درصد افزایش در بودجه دولت به قیمت ثابت باعث 82 صدم درصد افزایش در پرونده­های اختلاس، ارتشاء و جعل می­گردد. درسال 1381، مسئول تکریم و رضایت ارباب رجوع در کشور اعلام کرد که 90درصد از مراجعه کنندگان به ادارات کشور ابراز کرده اند علاوه بر تعرفه­های مقرر، رشوه پرداخت کرده­اند و براساس نظرسنجی­های به عمل آمده شکایت 90درصد از شاکیان نسبت به روند انجام کار نیز مورد بررسی قرار نگرفته است. از سوی دیگر براساس نظرسنجی مرکز افکار سنجی دانشجویان ایران، بیش از­­80 درصد مردم معتقدند که در اجرای قانون پارتی بازی می­شود (نقل از عباس زادگان، 143:1383).

 

در شهر یاسوج آماری در مورد میزان واقعی فساد اداری وجود ندارد، اما مواردی از فساد اداری که گاهی در شهر یاسوج آشکار می­شوند، نشان می­دهد که نمودهایی از  فساد اداری در ادارات شهر یاسوج وجود دارد. بر اساس تجربیات میدانی نگارنده مسئله فساد اداری در شهر یاسوج رو به افزایش است، به گونه ای که بیشتر کارهای اداری بر حسب روابط، که یکی از مظاهر فساد اداری است، انجام می­گیرد، به طوری که بیشترین آمار شکایات نسبت به فساد اداری در ارتباط با شهرداری­ها و شورای شهر، بهداشت و درمان و زیر مجموعه مربوطه نظیر دانشگاه علوم­پزشکی، منابع طبیعی و آبخیزداری و امور آبفای شهری و روستایی درشهر یاسوج می باشد. این آمار و شکایات نسبت به فساد ادارات در شهر یاسوج، خود می تواند به شناخت نگرش مردم به وضعیت فساد اداری در شهر یاسوج کمک کند، و مراجعین و کارکنان ادارات را به این سمت سوق دهد که کمتر از مسیرهای غیر قانونی در ادارت استفاده کنند. با توجه به اینکه رواج مسیرهای غیر قانونی در ادارات علاوه بر اینکه اعتقادات و باورهای مردم را ضعیف کرده و چهره ادارات و دستگاههای اجرایی را زشت­تر می­کند، منجر به افزایش دائمی فساد در ادارات خواهد شد. در این زمینه شناخت نگرش مردم در مورد وضعیت فساد اداری در شهر یاسوج، می تواند سیمای این پدیده را بهتر نمایان سازد.

 

بنابراین تحقیق حاضر به بررسی نگرش کارکنان و مراجعین به ادارات نسبت به فساد اداری و عوامل اقتصادی اجتماعی مرتبط با آن در شهر یاسوج می پردازد.

 

1-3-اهداف تحقیق

 

الف) هدف کلی

 

شناخت  نگرش به فساد اداری و عوامل اقتصادی اجتماعی مرتبط با آن در شهر یاسوج.

 

ب) اهداف جزئی

 

 1- شناخت میزان ارتباط وضعیت امکانات با نگرش نسبت به فساد اداری در شهر یاسوج.

 

 2- شناخت میزان ارتباط درآمد با نگرش نسبت به فساد اداری در شهر یاسوج.

 

3- شناخت میزان ارتباط پایگاه اقتصادی اجتماعی با نگرش نسبت به فساد اداری در شهر یاسوج.

 

4- شناخت میزان ارتباط تحصیلات  با نگرش نسبت به فساد اداری در شهر یاسوج.

 

5- شناخت میزان تفاوت جنسیت با نگرش نسبت به فساد اداری در شهر یاسوج.

 

6- شناخت میزان ارتباط سن با نگرش نسبت به فساد اداری در شهر یاسوج.

 

7- شناخت میزان ارتباط  استفاده از رسانه های جمعی با نگرش نسبت به فساد اداری در شهر یاسوج.

 

1-4-اهمیت و ضرورت تحقیق

 

فساد اداری یکی از بیماری­های مزمن و در واقع کهنه­ترین جراحت نظام اداری تلقی می­شود، چرا که پدیده­ای همزاد دولت است یعنی از هنگامی که فعالیت­های بشر شکل سازمان یافته به خود گرفتند فساد اداری نیز در نتیجه تعاملات درونی و تعامل با محیط از متن سازمان ظهور کرد. آثار به دست آمده از اولین دولت­هایی که در چین و هند تشکیل شدند، بیانگر نگرانی چندین هزار ساله دولت­ها نسبت به سوء استفاده افراد از امکانات و موقعیت دولتی است. این نگرانی همچنان ادامه دارد و به ویژه امروزه به موازات گسترش فعالیت­های دولت در اداره جوامع و از سویی لزوم پاسخگویی بیشتر نزد دولت­ها از اهمیت و حساسیت ویژه­ای برخوردار شده و آنان را بر آن داشته تا به شکل جدی تر به این مسأله بیندیشند (حسینی و فرهادی نژاد،37:1380).

 

فساد موجب انحطاط و هدر رفتن منافع ملی می­گردد و به کاهش اثر بخشی دولت می­انجامد. رواج فساد اعتقاد و ارزش­های اخلاقی را متزلزل می­کند، هزینه انجام کارها را افزایش می­دهد و بی­انگیزگی و بدبینی ایجاد می­کند و زمینه تضعیف روحیه افراد درستکار را فراهم می­آورد. فساد اداری مانع سرمایه­گذاری می­شود و مسیر رشد و توسعه اقتصادی را تخریب می­کند. آمارهای نگران کننده از وجود فساد در اداره­ها ممکن است تصویر نامطلوبی از جامعه اسلامی در اذهان مردم ایجاد نماید. اگر مردم روزانه با مراجعه به اداره­های دولتی که به منزله نماینده حکومت شناخته می­شوند شاهد بروز فساد باشند این وضع موجب کاهش اعتماد آنان به نظام خواهدشد و پیامدهای نگران کننده­ای را در پی خواهد داشت(سلیمی و پورعزت، 132:1389).

 

فساد پدیده­ای است که کمابیش در کلیه جوامع جهان وجود دارد. اما نوع، شکل، میزان و سطح توسعه­یافتگی آن تفاوت دارد. امروزه بسیاری از جوامع دریافته­اند که فساد و تخلف اداری یکی از مهمترین تهدیدها در جهت ثبات اقتصادی، توسعه و پیشرفت است. نظام اداری جامعه­ی ایران نیز مدت­هاست از بیماری فساد و تخلفات اداری رنج می­برد. برای حذف یا کاهش این پدیده شوم در نظام اداری کشور نیازمند برنامه­هایی است تا بدین وسیله به تجزیه و تحلیل مسائل پرداخته و ضمن ارزیابی راه­های گوناگون راهبرد بهینه انتخاب و به مرحله اجرا درآید (زاهدی و همکاران، 31:1388).

 

حساسیت موضوع برای جامعه ایران که در آن نظام براساس ارزش­ها است و مشروعیت آن بر پایه باورهای مذهبی پی­ریزی شده طبیعتاً دو چندان است. علاقه به حل مسأله فساد اداری ناشی از علاقه به بهبود کیفیت زندگی انسان­ها در جوامع گوناگون و پاسخگویی به مسائل مربوط به نابرابری­های اجتماعی است. نگاهی به تعداد مقاله­ها، کتاب­ها، همایش­ها و نشست­های مرتبط با مقوله فساد اداری در چند سال اخیر خود به تنهایی گواهی بر اهمیت روزافزون این پدیده در کشور است.

 

در ساختار اداری سنتی شهر یاسوج، نظارت بر رفتار افراد در سازمان کمتر و قوانین و مقررات ضعیف تری وجود داشته است و حتی شناختی مردم نسبت به فساد در ادارات نداشته اند. اما با تغییر شکل دادن بافت سنتی شهر به بافتی مدرن، نظارت بر رفتار افراد در ادارات بیشتر و قوانین و مقررات پیچیده تر، زمینه فساد در ادارات را افزون تر، نگرش مراجعین و کارکنان را نسبت به فساد در ادارات  متوجه خود ساخته است.

 

لذا با عنایت به این­که تاکنون هیچ­گونه پژوهشی در ارتباط با فساد اداری در استان کهگیلویه وبویراحمد و شهر یاسوج  انجام نگرفته است، بررسی مسئله نگرش نسبت به فساد اداری و یافتن عوامل اقتصادی اجتماعی مؤثر بر آن از اهمّیت شایان توجهی برخوردار است.

 

1-5-کاربرد نتایج تحقیق

 

فساد اداری به عنوان شکلی از انحرافات اجتماعی در زمره یکی از مهم ترین موانع پیشرفت اقتصادی و اجتماعی جوامع است. از این روی،در خصوص هشدار از خیانت به بیت المال می توان به نامه شماره بیستم حضرت علی( ع)  به «­زیادبن ابیه» جانشین فرماندار بصره اشاره کرد که حضرت فرمود« همانا من، به راستی به خدا سوگند می­خورم، اگر به من گزارش کنند که در اموال عمومی خیانت کردی، کم یا زیاد، چنان بر تو سخت می­گیرم که کم بهره شده و در هزینه عیال، درمانده و خوار و سرگردان شوی». بنابراین حفظ بیت المال و سوء استفاده از امکانات دولتی تحت هر شرایطی در حکومت حضرت علی ( ع) مورد تاکید فراوان بوده است (نقل از محنت فر، 5:1389).

 

فواید این بررسی را می توان از دو جنبه مورد تجزیه و تحلیل قرار داد:

 

الف) جنبه نظری: از آنجا که پژوهشی در رابطه با این موضوع در شهر یاسوج صورت نگرفته است و با کمبود منابع تحلیل عمیق و دقیق در این رابطه مواجه هستیم، در نتیجه نتایج چنین پژوهشی، منبع مفیدی برای پژوهش های بعدی خواهد بود.

 

ب) جنبه کاربردی: از آن رو که فساد اداری بر اساس تحقیق­ها و گزارش­های موجود در تمام ادوار گریبانگیر سازمان ها و ادارات بوده و به دلیل بافت و ساختار سنتی و نیمه سنتی شهر یاسوج زمنیه شکل­گیری و تداوم این مسئله همچنان وجود دارد. و همچنین با توجه به پیامدهای آن در عرصه های اجتماعی، فرهنگی، سیاسی، اقتصادی و تحلیل و تبیین آن از منظر جامعه شناختی راهی سودمند برای شناخت زمینه­ها و همچنین راه های کنترل آن خواهد بود. شناخت زمینه­های شکل­گیری فساد اداری می­تواند، تمامی مسئولان ادارات و نهادها را برای برنامه ریزی و سیاست گذاری در راستای حل مسئله فساد اداری در سطح استانی و شهرستانی یاری رساند.

 

2-1-پیشینه تحقیق

 

ادبیات پژوهشی مرتبط با فساد اداری شامل پژوهش های زیادی است که در زیر به برخی از آن ها اشاره می شود:

 

2-1-1-مطالعات داخلی

 

حسینی و فرهادی نژاد در تحقیقی دیگر به عنوان«بررسی فساد اداری و روش­های کنترل آن» به بررسی موضوع فساد اداری پرداخته اند. نتایج تحقیق نشان داد که موقعیت اقتصادی، فرهنگ، ویژگی های فردی و سازمانی و کیفیت و کمیت قوانین و مقررات به ترتیب به عنوان مهمترین عوامل در فساداداری تأثیر دارند. همچنین نتایج این بررسی نشان داد که عوامل متعددی شامل افزایش حقوق بخش دولتی، وضع قوانین و مقررات موثر، مطبوعات، آگاهی عمومی نسبت به قوانین، اصلاح ساختار اداری، عدم سیاسی کردن و خصوصی سازی می تواند در کنترل و جلوگیری از فساد اداری موثر باشند. (حسینی و فرهادی نژاد، 1380).

 

فرخ سرشت«عوامل مؤثر بر بروز فساد اداری به منظور ارائه الگویی جهت کاهش اثرات آن در روند توسعه جمهوری اسلامی ایران» را مورد بررسی قرار داد. با توجه به یافته های تحقیق عوامل مؤثر بر فساد اداری عبارت بودنداز: فساد دخالت­های دولت در امور اقتصادی، وضعیت اقتصادی کارکنان دولت و جامعه، عدم حساسیت جامعه نسبت به ترویج معیارهای اخلاقی، عدم اصلاح و تغییر قوانین مالیاتی، افراط در وضع قوانین و محدود نمودن بخش خصوصی، پاسخگویی کم و ناکافی بخش دولتی، ارتباط مستقیم ارباب رجوع و کارمندان، روابط خویشاوندی کارکنان با ارباب رجوع، محدودیت­های تجاری واردات کالا، یارانه های دولتی(فرخ سرشت، 1383).

 

دانایی فرد در مقاله ای با عنوان “آیا فناوری اطلاعات فساد اداری را کاهش می دهد”مطرح می شود که سازماندهی و رهبری در تولید ناب اهمیت زیادی دارد و عوامل دیگر، از قبیل تکنولوژی اطلاعات و سیستم اطلاعات مدیریت، منابع انسانی و مدیریت زنجیره تامین کنندگان، به ترتیب از دیگر عوامل مهم در دستیابی به تولید ناب هستند. با توجه به اینکه در چنین تولیدی اتلاف به حداقل می رسد و حداکثر بهره وری از تسهیلات و منابع انسانی و سرمایه به دست می آید، پس فساد اداری کاهش می یابد. در این مقاله از تکنیک های آماری ضریب همبستگی، ضریب رگرسیون چند عاملی و فاکتور آنالیز استفاده شده است(دانایی فرد، 1384).

 

در بررسی انجام شده به وسیله سازمان بازرسی کل کشور که در مجموعه 1187گزارش بازرسی را مورد مطالعه و تجمیع قرار داده است، دلایل زیر را به عنوان عمده علل بروز تخلفات در بخش دولتی ایران شناخته شده است: 1-ضعف و سوء مدیریت 2-ضعف نظام آموزش موثر 3-خودگرایی افراد 4- نظارت و کنترل ناکارآمد 5-پایین بودن درآمد افراد 6- وجود تبصره های گریز در قانون ­( سازمان بازرسی کل کشور، 1386).

 

رفیع پور در کتاب خود به عنوان«سرطان اجتماعی فساد» فساد را مانند گیاهی دانسته که ریشه های آن عمیق و کندن آن دشوار است. شرایط داخلی و زیر ساخت­های مناسب برای فساد را دارای اهمیت دانسته و به علل اجتماعی و اقتصادی آن نیز اشاره می­کند. نتیجه بخش هایی از این تحقیق نشان می­دهد 50درصد از مخالفان رأی قاضی را فصل الخطاب ندانسته­اند، به طوری که می­توان با روش­هایی نتیجه قضاوت را تغییر داد. بخش سوم از سؤال­های مربوط به قوه قضائیه که محقق آن را منتشر کرده، این واقعیت را آشکار می­کند که در سال 1385،تنها 20درصد از پاسخگویان تحقیق فوق، معتقد بوده­اند که در صورت ظلم یک سرمایه دار به یک مستمند، شخص ناتوان می­تواند حقش را بگیرد (رفیع پور، 1388).

 

رهنورد و همکاران در تحقیقی با عنوان” شناسایی عوامل موثر بر فساد مالی در بین کارکنان دستگاه های اجرایی”به بررسی این مطلب پرداخته اند که بتوانند با در نظر گرفتن علل ریشه ای شکل گیری و تداوم پدیده فساد، راهکارهای مناسبی را برای رفع یا تقلیل آن ارائه کنند. این پژوهش از نوع توصیفی و اکتشافی است که از طریق طراحی پرسش نامه در دستگاههای اجرایی مورد سنجش قرار گرفت. تحلیل عاملی اکتشافی نشان داد که پنج گروه عوامل تاثیر گذار بر فساد مالی عبارتند از: 1-قانون گریزی مدیران  2-عدم پاسخگویی و نظارت ضعیف 3-ضعف سیستم عملکرد 4-بوروکراسی زائد 5-ناکارآمدی سیستم نگهداری (رهنورد و همکاران، 1388).

 

عابدی جعفری و همکاران در مقاله­ای با عنوان«مقایسه ادراکات، تجربیات و نگرش های کارکنان زن و مرد نسبت به فساد و سلامت اداری» به این مطلب پرداخته اند که آیا نگرش­های زنان نسبت به فساد متفاوت از مردان است و آیا زنان کمتر از مردان به فساد گرایش دارند. این مطالعه با استفاده از روش پیمایش و تکنیک پرسشنامه انجام شده است. جامعه مورد مطالعه کارکنان شاغل در دستگاه­های خدمات دهنده عمومی در شهر تهران بوده است. نتایج حاصل در اکثر متغیرهای مورد مطالعه تفاوت معناداری بین ادراکات و نگرش­های زنان و مردان کارمند را نشان نمی­دهد، اما در برخی موارد مهم تفاوت­هایی به چشم می­خورد. زنان تأثیر فساد را بر عرصه­های مختلف زندگی بیش از مردان می­دانند، تجربه فساد زنان کمتر از مردان است (عابدی جعفری و همکاران، 1389).

 

گیوریان در مقاله‌ای به عنوان «نقش رسانه‌های جمعی در کنترل فساد اداری» به بررسی تأثیر رسانه‌های جمعی در سازمان‌های دولتی پرداخته است. در این تحقیق رسانه‌های جمعی در سه مقوله شفافیت، سرعت و استقلال در اخبار و گزارش‌ها مورد بررسی قرار گرفت روش پژوهش به طور غیر‌تجربی و پیمایشی بوده است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که رسانه‌های جمعی از هر نوع خاص، ‌با رصد نمودن رفتارهای سازمان‌های دولتی،‌مدیران و کارکنان آن نقش بسیار مهم و حیاتی را می‌توانند در کنترل فساداداری ایفا نمایند (گیوریان، 1391).

 

یزدان‌پناه و همکاران در مقاله‌ای به «بررسی رابطه نگرش به فساد اداری و دینداری» در بین دانشجویان دانشگاه شهید باهنر کرمان پرداخته‌اند. در این تحقیق سعی بر آن شده است تا از یک‌سو ابتدا مسأله نگرش به فساد اداری در قشر دانشجو به عنوان گردانندگان سمت‌های سازمانی در آینده نزدیک مورد بررسی قرار گیرد و از سوی دیگر ارتباط آن با مفهوم دین‌داری به عنوان مهم‌ترین اهرم کنترل دورنی بررسی می‌گردد. نتایج این تحقیق نشان می‌دهد که از یک‌سو  بین متغیر نگرش به فساداداری دانشجویان و میزان دین‌‌داری آن‌ها رابطه‌ معنا‌داری وجود دارد و از دیگر سو، مؤلفه‌های دین‌داری به شکل مجزا با نگرش به فساد‌اداری در ارتباط است (یزدان‌پناه و همکاران، 1392).

 

2-1-2-مطالعات خارجی

 

لدرمن و همکارانش نیز با بررسی وضعیت تعداد زیادی از کشورها نشان داده­اند که بین مدت زمان ثبات دموکراسی و فساد رابطه معنی­داری وجود دارد. نتیجه تحقیق نشان می­دهد که ثبات یک حکومت به عدم فساد بستگی دارد. در سطح یک سازمان نیز فساد موجب دلسردی و بی­اعتمادی بقیه همکاران می­شود و خود موجب تکثیر متاستاز(سرطان) مانند و تخریب مجموعه می­شود(Lederman, 2001).

 

روزاکرمن در تحقیقی مطرح کرد که اگرچه درجه دموکراسی در توضیح فساد بی اهمیت است، ولی هر قدر ساختار دموکراسی در یک کشور نهادینه تر شود، فساد کاهش می یابد. یافته های تحقیقات اولیه نشان می دهد که فساد به سطح رشد اقتصادی، و همچنین سیستم قانونی و حکومتی کشور مرتبط است. در ضمن اذعان می کند که علت اصلی فساد ریشه در نفوذ تاریخی دولت در اقتصاد و امور سیاسی دارد (Rose-Ackerman, 2001).

 

تریزمن در تحقیقی«روابط میان شاخص های فساد و ویژگی­های تاریخی، فرهنگی، اقتصادی و سیاسی» را مورد بررسی قرار داد. او دریافت که در کشورهای پروتستان و مستعمره انگلیس که دارای درآمد سرانه بالاتر و سهم بالای تولید ناخالص داخلی هستند، و شکل حکومت واحد و سیستم قانونی با حقوقی عرفی دارند فساد بیشتر است، تحقیقات دیگر هم یافته­هایی مشابه دارند(Treisman, 2004).

 

نتیجه بررسی پیلی در افریقای جنوبی نشان می­دهد که در مجموع علل فساد در این کشور ریشه در سنت های بوروکراتیک، توسعه سیاسی و تاریخ اجتماعی دارد. نتایج خاص این پژوهش اشکارساخت که فسادمالی به واسطه ی ضعف های سازمانی مانند:1-کنترل های نامطلوب اجتماعی 2- قوانین متروک شده 3-فزونی تقاضا 4- سیاست مداران کارآفرین 5-دیوانسالاری حاد 6-احتیاط بیش از حد 7- ترتیبات اداری ناقص گسترش پیداکرده است. (Pillay, 2004).

 

در تحقیقی که در سال 2005 توسط بانک جهانی صورت گرفت از صاحبان صنایع خواسته شد تا درباره 14 عاملی که سبب ممانعت از توسعه کسب و کار در کشورها می­شود، نظر دهند و پنج عامل را به ترتیب اثرگذاری بر رشد اقتصادی مشخص کنند. در نتیجه، نقش فساد در ممانعت از توسعه کسب و کار در همه مناطق جهان به استثنای کشورهای تازه صنعتی شده جنوب شرق آسیا بیش از نقش مالیات­های دولتی ارزیابی شد(World Bank, 2005).

 

 مارکت در تحقیقی به عنوان«دینداری و نگرش به فساد در دنیای جهانی شده» با چهار تیم از کشورهای انگلستان، هندوستان و نیجریه(دو تیم) به بررسی تأثیر دینداری بر نگرش به فساد پرداخت. در نهایت مشخص گردید افرادی که وفاداری بیشتری به دستورات مذهبی دارند، کمتر احتمال دارد که به فساد دست بزنند. هم­چنین نقش رهبران مذهبی در این زمینه کاملاً تأیید شده است(Market, 2010).

 

2-1-3-نقد مطالعات پیشین

 

 

2-1-3-1-نقد مطالعات داخلی

2-سوالات فرعی

 

الف- پیشرفت اجتماعی در ادبیات جامعه شناسانه به چه معنا و دارای چه گرایشاتی است و چه تفاوت هایی با پیشرفت قرآن محور از نظر مفهومی و نوع تلقی دارد؟

 

ب- ظرفیت های قرآن در پرداختن به  مفهوم و بیان شاخص های پیشرفت اجتماعی چیست؟

 

ج- روش مطالعه قرآن بر اساس ترتیب نزول از قرآن در تیین مفهوم و بیان شاخص های  پیشرفت اجتماعی چیست؟

 

د- سه شاخص تحول فرهنگی ، همبستگی اجتماعی و امنیت اجتماعی چگونه از قرآن قابل تحلیل و برداشت است؟

 

فرضیه تحقیق  

 

  با تامل در قرآن کریم و مرور اجمالی بر گزاره های ناظر به حیات اجتماعی بر اساس ترتیب نزول اینگونه بر داشت می شود که مفهوم پیشرفت در ادبیات قرآنی بیانی فراتر از ادبیات توسعه است همچنانکه پیشرفت اجتماعی به عنوان بعدی از ابعاد پیشرفت را با شاخص هایی چون امنیت اجتماعی، همبستگی اجتماعی و رشد و تعالی فرهنگی می توان معرفی کرد و به تحلیل ابعاد هر یک از این شاخص ها پرداخت.

 

ضرورت تحقیق

 

  ضرورت توجه به مفهوم پیشرفت اجتماعی و شاخص های  ساختاری آن در قرآن را در موارد زیر  می توان خلاصه نمود:

 

 

• ناقص بودن و ناکارآمدی تلقی ها و شاخص های کنونی پیشرفت با محوریت سود و عدم محوریت کرامت انسان و جامعه خدامحور در الگوهای توسعه .

 

• غفلت غیر قابل توجیه از ظرفیت و قابلیت های مکتب گرانسنگ اسلام بویژه قرآن کریم در تبیین و تعیین خط مشی ها و مبانی و شاخص های پیشرفت.

 

• لزوم اصلاح جریان های فكری و عملی انحرافی در خصوص پیشرفت  و شاخص های آن بتوسط مراکز علمی و محققین وظیفه گرا  با بهره گیری از قرآن کریم در استخراج این نوع آموزه‌ها.

 

• تكمیل و آماده سازی متون قرآنی در این زمینه برای مراكز علمی پژوهشی کشور از جمله جامعه المصطفی و قابلیت ارائه آن به سایر كشورها و مراكز علمی آنها.

 

روش تحقیق

 

   پژوهش حاضر که از نوع مطالعات کتابخانه ای است  به روش توصیفی تحلیلی هم در صدد تبیین و توصیف در حوزه مفاهیم و رویکردهای توسعه  و ادبیات امروزی آن است و هم در صدد تحلیل محتوا و فهم معنای متن بر اساس شاخص های ممکن در تبیین پیشرفت اجتماعی در قرآن است  در این خصوص توجه به موارد زیر در انجام این تحقیق ضروری است :

 

الف- رویکرد در بررسی ادبیات و گرایش های توسعه رویکردی انتقادی و تبیین نقاط ضعف استدلالات و نظریه پردازیها در این حوزه دانشی و رفتاری است .

 

ب- در بخش قرآنی رساله  نوع بهره گیری از قرآن و استنطاق آن کتاب عزیز در عرصه پیشرفت اجتماعی است و روش بهره برداری  و مراجعه به آیات و سور بر اساس ترتیب نزول است. که در مقدمات مباحث قرآنی به ضرورت و ادله این نوع بهره گیری اشاره شده است .

اما آنچه مارا به تحقیق دراین مورد واداشت این است که متاسفانه تاکنون درکشورایران اعتقادچندانی به تبلیغات وتاثیرآن برنگرش مردم وجود ندارد وهنوزاعتقاد وباور سنتی برجامعه وصنعت ایران سایه افکنده است وهنوز اکثرسازمانها وبنگاه های اقتصادی به دلیل عدم اطلاعات وآگاهی کافی وآکادمیک درفروش کالاها وخدمات خود، به صورت سنتی عمل می کنند. به همین جهت نیز،تلاش چندانی درایجاد فضاهاوامکانات جدید در راستای تبلیغات  محصولات خود به صورت اصولی انجام نمی دهند ، وباور چندانی به تاثیر تبلیغ برنگرش مردم وسبک زندگی آنان ندارند.تنها کمتر ازیک دهه است که کم وبیش به این مساله به شکل آکادمیک و عملی پرداخته شده است .

 

 

   دست اندرکاران صنعت تبلیغات براین باورند که تبلیغ باعث تغییر درنگرش، دانش ورفتار مخاطب می شود اما بدیهی است که تایید این باور تنها براساس سنجش اثربخشی ( آگهی سنجی ) تبلیغات میسر می شود از طرفی براساس دستاوردهای پزوهشی است که می توان به رفع کاستی ها ومعایب وهمچنین برنامه ریزی برای تبلیغات درآینده پرداخت. 

 

 

  همه تبلیغات هایی که از سوی هر شخص و یا نهادی صورت می گیرد به هدف تحکیم ارزش های مورد نظر و یا تغییر نگرش ها به سوی اهداف و ارزش های مورد حمایت گروه تبلیغ کننده است ؛چون انسان به طور طبیعی از تبلیغات تاثیر می پذیرد و به آن واکنش نشان می دهد ،  همانگونه که تبلیغ باعث تغییر درنگرش، دانش و رفتار مخاطب می شود، آگاه سازی، ترغیب، تشویق، یادآوری، تحکیم روابط وتصریح مبادلات ازجمله وظایف گوناگون تبلیغات است.

 

 

   کاتلر(2002) تبلیغات راهرگونه ارائه وعرضه ایده ها ، کالاها یا خدمات ازیک واحد تبلیغاتی، فرد یا موسسه که مستلزم پرداخت هزینه باشد، تعریف می کند اما دراین میان تبلیغی اثربخش است که بتواند توجه مخاطب راجلب وتاثیری شگرف بر نگرش وی بگذاردوکنش خریدمشتری راتحریک نماید ودریافت حسی آنان را بیدارکند (شریعت ودیگران 1386).

 

 

 اما تاثیر تبلیغات : یکی از مباحث مهم علم تبلیغات، اثربخشی تبلیغات است. اثربخشی چنین تعریف شده است: شاخصی که تناسب هدف های مورد نظر سازمان و میزان دستیابی به این هدف ها را نشان می دهد درواقع اثربخشی تبلیغات یکی از مهم ترین گام ها در هر برنامه تبلیغاتی است ویکی ازمهم ترین مفاهیمی است که به درک وشناخت بیشترو بهترمشتری جهت خرید کالا یا خدمات کمک می کند که متاسفانه تاکنون در ایران کمتر به آن توجه شده است.                    

 

 

 اثربخشی تبلیغات تجاری دریک الگوی علمی مشخص باتوجه به اهداف تبلیغاتی تبیین می گرددودرجه یا میزانی که دهنده سفارش به اهداف خود دست می یابد را تعیین می کندودارای فرایند برنامه ریزی ومرحله ای تحقیقاتی شامل: تعیین اهداف، تخصیص بودجه، تصمیم گیری راجع به پیام ورسانه ومقایسه با اهداف ازپیش تعیین شده می باشد، چنانچه تمام مراحل به درستی طی شود میزان اثربخشی تبلیغات تا حد قابل ملاحظه ای افزایش خواهد یافت.

 

 

 همانطورکه دربالا ذکرشد تاثیر تبلیغات یکی ارمهمترین مفاهیمی است که کمک می کند به درک وشناخت بهترمشتری واهدافی که برای آن درنظر گرفته می شود تادرذهن مصرف کننده تاثیر مطلوبی داشته باشد، همچنین نشان می دهد بودجه ای که برای تبلیغات صرف شده است تاچه حد برای نیل به اهداف مورد نظر، مفید واقع شده است یعنی تاچه حد توانسته منجربه تغیییر رفتارمشتری جهت خرید کالا وخدمات گردد؟

 

 

  یکی از راه های ارتقای تاثیر تبلیغات، انتخاب صحیح وموثرتر رسانه تبلیغی است . هر رسانه دارای محدودیت ها وتوانایی های خاص خود است . این محدودیت ها وتوانایی ها برای میزان اثربخشی درانجام رسالت تبلیغی آن رسانه یک سنگ محک است (رحیمی بردنجانی،1388،ص،12).

 

 

 تبلیغات نوعی روش ارتباط جمعی است که ازطریق آن اطلاعاتی در باره کالا یا خدمات، به صورت غیر حضوری به مشتریان ارائه می شود وعموما درآن ازانواع رسانه استفاده می شود. تبلیغات بر حسب نوع رسانه، نوع مخاطب، نوع ارایه و نوع هزینه به شاخه های مختلفی تقسیم می شود که هسته اصلی فعالیت همه آنها تغییر در سطوح دانش، نگرش و توان مخاطبان است که بر مردم ، ساختارها ، فرهنگ ها و کلیت جامعه تأثیر دارد.

 

 

 اما در میان انواع مختلف تبلیغات، تبلیغات رسانه ای به عنوان اساسی ترین شیوه نفوذ و تغییر آگاهی، نگرش و رفتار انسانی تلقی می شود و در این میان رسانه های جمعی صوتی و تصویری مانند تلویزیون، رادیو، ماهواره و اینترنت یا سایر ابزار رسانه ها مانند خطوط ریلی (مترو، قطارهای سراسری ) ورسانه های چاپی مانند: مجلات، روزنامه ها، کتب و نشریات به دلیل داشتن سازمان مشخص از اهمیت به سزایی برخوردار ند.

 

 

     همین تبلیغات برای ارائه خود نیاز به وسایل ویا ابزار انتقال پیام (انواع رسانه) دارد دریک کلام، عامل رساننده پیام درامور تجارت و تولید را “وسایل تبلیغاتی “می گویند.  آگهی دهنده ای که از وسایل ارتباطات جمعی  برای فروش کالاهای خود استفاده می کند همگی به نوعی از طریق   پیام های ارتباط جمعی تلاش می کنند تا تغییراتی در افکار، انتخاب و خرید مشتری و یا مخاطب به وجود آورند، درواقع تبلیغات امروزه تاحد زیادی تعیین کننده واثرگذار درانتخاب مشتری می باشد.

 

 

  کمبود رسانه وانواع ابزارآن که رسالت آن درجهت آگاهی مردم ومعرفی کالا وخدمات می باشد ، به عنوان نقیصه دیگردرکشور، موجب شده است که هم سازمانها وبنگاه های اقتصادی وهم مخاطبان ومشتریان آنها درفروش ویاخرید کالاها وخدمات به دلیل نداشتن آگاهی بیشتر، اکثراوقات دچار ضرر شوند، بنابراین درکل آنچه که به عنوان مساله در زمینه تبلیغات درکشور هم برای آگهی دهنده وهم صنعت تبلیغات مطرح است وما دراین تحقیق به آن پرداختیم به شرح زیرمی باشد:

 

 

1- باتوجه به رقابت بیش از پیش در بازارهای امروزی ، عدم اعتقاد به تبلیغات به صورت علمی وعملی وعدم تبلیغات موثرودادن آگاهی دقیق به مشتری درجهت تغیرنگرش مشتری برای خرید ، ازمهم ترین مسائل درگیرصاحبان صنایع وخدمات ومخاطبان درکشور می باشد.(عدم اعتقاد به تبلیغات حرفه ای ونداشتن اطلاعات آکادمیک وعدم وجودتبلیغات اثرگذاردرجهت تغیر نگرش مشتری برای خرید)

 

 

2- باتوجه به رشد روز افزون امکانات وگسترش دنیای تبلیغات ولزوم حضورهمه جانبه وفراگیر صاحبان کالاها وخدمات برای معرفی محصولات خود ، پیدا کردن مکان های جدیدپرمخاطب ازجمله قطارسراسری وتبدیل آن به رسانه یا ایزار آن جهت دادن اگاهی ومعرفی بیشتر ومفیدتر کالاها وخدمات ودرنهایت فروش بیشترازمسایل دیگر می باشد که دراین تحقیق به آن پرداخته شده است.(ایجاد رسانه ویا ابزارجدید آن درمکان جدید، پرمخاطب وتاثیر گذار برنگرش مشتری  وحذف انحصاری گری در زمینه تبلیغات)

 

 

  بنابراین درجهت تکمیل این نقیصه ها درکشور از چهار سال پیش تاکنون به خطوط ریلی به دید یک ابزار رسانه نگریسته شد و به تبع آن، درصدد راه اندازی وتحقیق درمورد تاثیر تبلیغات دراین مکان جدید برنگرش مشتری (مسافران) برآمدیم تابه عنوان اولین پژوهش دراین زمینه درکشور، اطلاعات آن دراختیارکلیه صاحبان صنایع ، کالا وخدمات وسایر سازمان های ذینفع قرار گیرد وتحقیق حاضر با عنوان”  تاثیر تبلیغات کالاها وخدمات در خطوط ریلی برنگرش مشتریان کالا هاوخدمات”، تاییدی براین مدعاست.

 

 

دراین تحقیق مابه تاثیر تبلیغات کالاها وخدمات درخطوط ریلی برنگرش مشتریان کالا وخدمات پرداختیم یعنی آیا انتخاب این مکان به عنوان ابزار جدیدرسانه جهت تبلیغ کالا وخدمات از طرف صاحبان صنایع

 

 

وکالا وخدمات مقرون به صرفه بوده است؟ تاچه حد توانسته برنگرش مشتری اثر بگذارد؟و با استفاده از متغیرهای ازقبیل: نوع تبلیغات (شنیداری، دیداری)، زمان تبلیغ (میزان ساعت)،مکان تبلیغ ( رستوران، بوفه، کوپه، راهروو بدنه قطار)، نوع محصول تبلیغ شده، به عنوان متغیرهای مستقل ونگرش مشتری به کالاهاوخدمات به عنوان متغیر وابسته  مدل تحقیق را شکل دادیم.

 

 

  همچنین دراین تحقیق سعی شده است تاثیر متغیرهای مستقل بر وابسته رابه اثبات برسانیم یعنی بگوییم رسانه ای می تواند تاثیر بیشتری روی مخاطب بگذارد که همزمان دارای محاسنی از قبیل: زمان طولانی آگهی، اثربخشی دیداری وشنیداری وتکرار تبلیغ، میزان تاثیرگذاری به دلیل توالی وتکرار 24 ساعته آن، ارائه همزمان محصول به همراه تبلیغ، پوشش ودسترسی اکثر مخاطبین چه ازنظر زمانی ومکانی تبلیغ و. . . . .  باشد.

 

 

درهدف اصلی پزوهش، مدل جامع که دربرگیرنده بررسی ارتباط بین متغیرهایی ازقبیل: نوع تبلیغات، نوع محصول، زمان ومکان تبلیغ وتاثیر آن بر تبلیغات می باشد، بیان گردید و  همچنین دراین پژوهش تاثیرتبلیغات کالا ها وخدمات در خطوط ریلی برنگرش مشتریان کالاهاوخدمات بررسی شده است.

 

 

بنابراین دراین تحقیق محقق به این سوال اصلی پاسخ داده است :

 

 

تبلیغات کالاها وخدمات در خطوط ریلی برنگرش مشتریان کالاها وخدمات چه تاثیری دارد؟

 

 

1-2- اهمیت و ضرورت انجام تحقیق

 

 

      باتوجه به رقابت بیش از پیش دربازارهای امروزی ، این امراهمیت تبلیغات موثر را   افزایش داده است. اهمیت و ضرورت تبلیغات موثر از آنجا ناشی می شود که هیچ کالا یا شرکتی بدون معرفی خود به جامعه نمی تواند به حیاتش ادامه دهد. از سوی دیگر ارائه خدمات، ایجاد خدمات، ایجاد رقابت و گاه همکاری، بهبود کمی و کیفی کالاها و موارد و کاهش هزینه کالا از موارد مهم دیگری است که با به کارگیری تبلیغات ، میسر می شود.

 

 

بدون شک تبلیغات به عنوان ابزاری آگاهی بخش از اهمیتی درخور توجه در دانش ارتباطات برخوردار است و در قلمرو تبلیغات، هر بازار ارتباطی که مخاطبان انبوه داشته باشد مثل خطوط ریلی، به مثابه یک رسانه مورد توجه قرار می گیرد. تبلیغات برای تأثیرگذاری در جامعه باید دارای شرایط خاصی باشد که در زیر به برخی از آنها اشاره می شود:

 

 

 

1. اعتقاد به موضوع تبلیغ و مشخص بودن انگیزه و هدف آن (دهقان طرزجانی، 1385: 94-95)

 

 

1. هماهنگی رفتار مبلغ با هدف تبلیغ (رایف و همکاران، 1381: 106)

 

 

1. فداکاری و دفاع از موضع تبلیغ (رفیع، 1373: 41)

 

 

 به طور کلی این اصل که تاثیرگذاری ارتباطی برای سازنده تبلیغات نسبت به توانایی تبلیغات در انگیزش یا متقاعد سازی برای فروش بسیار با اهمیت تر است، یک حقیقت انکارناپذیر می باشد. به همین دلیل است که غول های تجاری با تمرکز بر آزمودن تاثیرگذاری ارتباطی تبلیغات، می دانند که تاثیرگذاری موفق پایه و اساس فروش موفق است (دهقان طرزجانی، 1387: 152).

 

 

درواقع اثربخشی تبلیغات یکی از مهم ترین گام ها در هر برنامه تبلیغاتی است ویکی ازمهم ترین مفاهیمی است که به درک وشناخت بیشترو بهترمشتری جهت خرید کالا یا خدمات کمک می کند و ازطرفی نظر به رشدروز افزون امکانات و گسترش دنیای تبلیغات و نیاز به حضور  همه جانبه و فراگیرصاحبان کالاو خدمات برای معرفی محصولات خود در رسانه ها به خصوص در مکان های بکر، جدید و پرمخاطب و صد البته به دلیل استقبال و نیاز روز افزون جامعه به تست محصولات و خدمات جدیدوآگاهی بیشترجهت خرید بهتروفروش بیشتر، بسیاری از سازمان هاوصاحبان صنایع وخدمات رابرانگیخت تا باصرف هزینه های زیاد به انجام تبلیغ موثربپردازند و گام های بلندی دراین زمینه در جهت ارتقاء اهداف خود بردارند . بنابراین نقش تبلیغات برای سازمان هایی که تبلیغ را در رشد وتوسعه خود موثر می دانند، یک امری ضروری است .

 

 

پس باتوجه به اینکه تبلیغات در دنیای امروز نقش اساسی در انتخاب مشتری وفروش بهترکالا و خدمات دارد ، بنابراین ، تحقیق در مورد تاثیر تبلیغات درخطوط ریلی بر روی نگرش مشتری (مسافر ) و بررسی اثر آن نیز ضروری است تا ازنتایج آن بتوان  برای انتخاب بهتروسریعتروراحت ترمشتری و برنامه ریزی، اصلاح و تعدیل فعالیت های تبلیغاتی سازمان ها استفاده کرد.

 

 

اما درجهت تحقق این امر، گسترش رسانه های تبلیغاتی و ابزار آنها درسطح کشور و جهان نیزاز اهمیت ویژه ای برخورداراست که متاسفانه تایک دهه اخیر در ایران کمتر به آن توجه شده است که خوشبختانه در دهه اخیر به گسترش خطوط ریلی و به روز شدن آنها به تکنولوژی های جدید پرداختند که باعث استقبال حجم زیادی از مسافرین برای استفاده ازقطار به عنوان وسایل حمل ونقل امن ومطمئن وارزان شد که هر ساله پذیرای میلیون ها نفر مسافر با متغیرهای جمعیتی گوناگون می باشند  بنابراین تبدیل این فضای عظیم، گسترده ،بکر با ایجاد یک کمپین تبلیغاتی ، جهت اضافه نمودن  آگاهی ودانش وتغییرنگرش مشتری، هم برای آگهی دهنده ها وهم مشتری (مسافر) ضروری ودارای اهمیت فراوان و موفقیت آمیز به نظر می رسدکه تاکنون خلاءاستفاده ازاین مکان پر مخاطب به عنوان ابزار رسانه جدید باتوجه به مزایای زیرکه نسبت به سایر رسانه ها دارد در کشور احساس می شده است:

 

 

1- هزینه پایین تر نسبت به سایر ابزار رسانه ها ( با توجه به دفعات دید ومحاسبه هزینه نفر به ریال)

 

 

2- پوشش ودسترسی مکانی گسترده ( درسراسر کشور، خطوط ریلی ارتباطی وجود دارد)

 

 

3- توانایی هدف قراردادن گروه های بسیارمشخص از افراد و امکان گزینش مناسب مخاطبین از نظر جغرافیایی، جمعیت شناسی وتجاری

 

 

4- برخورداری از اعتبار بالای آگهی نسبت به سایر رسانه ها

 

 

5- امکان فروش کالاهای آگهی شده در هنگام پذیرایی، بوفه و رستوران قطار

 

 

6- امکان اطلاع رسانی سریع وگسترده به مخاطبین

 

 

7- دراختیارداشتن فضای کافی برای توضیحات تکمیلی درمورد پیام

 

 

8- پوشش مطلوب بازار محلی وسراسری به خاطر استقبال گسترده مردم از کالای تبلیغ شده

 

 

9- عمر طولانی آگهی

 

 

10- امکان استفاده عموم مردم با توجه به درجه بندی بودن قطارها ازویژه تامعمولی، بسته به قدرت وتمایل اقشار مختلف مردم نسبت به خرید بلیط وانتخاب نوع قطار

 

 

11- در اختیار داشتن زمان مناسب (5/8 الی 24 ساعت ) جهت تاثیرگذاری کامل تبلیغات برروی مخاطبین

 

 

12- تاثیر دیداری تابلوهای تبلیغاتی ازلحاظ مکانی که درمعرض دید مخاطب است

 

 

13- میزان تاثیرگذاری بسیاربالا به دلیل توالی وتکرار روزانه پیام وچشمگیربودن ارزش مستقیم بصری وشنیداری همزمان باهم

 

 

14- هزینه پایین بلیط خطوط ریلی نسبت به خطوط هوایی وسایر خطوط

 

 

15- امنیت وآرامش بیشتر نسبت به خطوط دیگر

 

 

16- امکان پخش تیزر، بروشور، ساشت تبلیغاتی وامکان تبلیغ کالا بر روی بسته های پذیرایی ورفاهی قطار همزمان با ارائه همان محصول در قطار

 

 

17 – معرفی واطلاع رسانی درمورد شهرهای مقصد وسایر اطلاعات وسرگرمی عمومی  به مسافرین از طریق مجلات و ونشریات داخلی قطار و سایر مزایا . . . . . .

 

 

   از آنجایی که تبلیغات برای انتقال پیام خود نیاز به رسانه دارد یکی دیگر از مسایل مهم درامرتبلیغات، اهمیت انتخاب صحیح حامل های پیام تبلیغاتی است که نباید نادیده گرفته شود، رسانه های مختلف به دلیل تاثیرات متفاوتی که برمخاطب می گذارند، واکنش های متفاوتی به دنبال خواهند داشت.  همانطوری که اشاره شد تبلیغات موثرترین وقویترین راه حل برای آشنایی مخاطبان با کالاها ویا خدمات سازمان ها می باشد. معرفی دقیق وکامل محصولات وخدمات سازمان ها می تواند درجذب مخاطبان موثر باشد.

 

 

  درهرعصری، تبلیغات با کمک تکنولوژی روز آن دوره عرضه می گردد.  تابه امروز روش های گوناگونی تجربه شده اند که هریک دارای محاسن ومعایب یا محدودیت هایی می باشند همچنین با بررسی آثار تبلیغاتی و ارتباط آن با اهداف سازمان ها می توان تغییراتی در بودجه تبلیغاتی، شکل و محتوای پیام ها و نوع رسانه و کانال های ارتباطی و حتی زمان و شرایط اجرای تبلیغ به عمل آورد تا تبلیغات مفیدتر و مؤثرتر از گذشته، نسبت به سایر رسانه های دیگر صورت پذیرد که این نیز به نوبه خود دارای حائز اهمیت است؛ درضمن با این بررسی ها می فهمیم که چقدر تبلیغات توانسته در این رسانه جدید باعث تغییر نگرش وافزایش آگاهی مسافران یا مخاطبان نسبت به برند ها یا همان کالا و خدمات تبلیغ شده شود؟ چقدر توانسته اوقات فراغت مسافران و زمان حضور آنها که از 8 الی 24 ساعت در قطار می باشد را پر کند؟ چقدر توانسته هم رضایت مشتری یا همان مسافر وهم رضایت درخواست کنندگان تبلیغ را جلب کند؟

 

  اما باتمام این اوصاف ، بادرنظر گرفتن سابقه تاسیس و طول عمربیش از 70 ساله راه آهن جمهوری اسلامی ایران و با توجه به اینکه امکانات سفر های ریلی در کشور در دهه اخیر افزایش یافته و دامنه سرویس و ارائه خدمات آن بالا رفته است، با این حال با توجه به تحقیقات صورت گرفته در زمینه ی تبلیغات در انواع رسانه ها، این تحقیقات در خطوط ریلی کشورمان که یک ابزار رسانه جدید ونوپا با عمری کوتاه 5 ساله می باشد دارای شکاف است ،بنابراین به دلایل زیر انجام تحقیق پیش رو ضروری ودارای اهمیت است:

 

 

1 – باتوجه به نیاز روز افزون صاحبان صنایع وخدمات به معرفی بیشتروبهتر کالا وخدمات خود درمکان های پر مخاطب ، داشتن اعتقاد به تبلیغات به صورت  حرفه ای وهمچنین دادن اطلاعات وآگاهی کافی به مشتری ومخاطب جهت تغییر نگرش برای انتخاب وخرید، ، ضروری است.( ارائه تبلیغات حرفه ای وارائه تبلیغات موثر به مشتری جهت تغییرنگرش)

 

 

2- باتوجه به رشد روز افزون امکانات وگسترش دنیای تبلیغات ولزوم حضورهمه جانبه وفراگیر صاحبان کالاها وخدمات برای معرفی محصولات خود ، پیدا کردن مکان های جدیدپرمخاطب ازجمله قطارسراسری وتبدیل آن به رسانه یا ایزار آن ، ضروری است.( ضرورت ایجاد رسانه ویا ابزارجدید آن درمکان جدیدو پرمخاطب)

 

 

1-3- اهداف تحقیق

 

 

1-3-1- اهداف کلی

 

 

  هدف کلی این تحقیق که توصیفی تییینی می باشد عبارتند از:

 

 

-تعیین تاثیر تبلیغات کالاها وخدمات درخطوط ریلی برنگرش مشتریان کالاوخدمات

 

 

1-3-2- اهداف ویژه

 

 

          تعیین تاثیر تبلیغات کالاها وخدمات با تاکید برتبلیغات در خطوط ریلی برنگرش مشتریان کالاوخدمات

 

 

1-3-3- اهداف کاربردی

 

 

الف – تاثیر تبلیغات درخطوط ریلی برفروش کالاهای خاص

 

 

ب – تاثیر تبلیغات درخطوط ریلی برنگرش مشتری جهت انتخاب بهتر وخرید راحت تر

 

 

ج – تاثیر تبلیغات در خطوط ریلی جهت فروش بیشتر برای آگهی دهندگان

 

 

1-4- سوالات تحقیق

 

 

الف- آیا نوع تبلیغات (دیداری ، شنیداری) درخطوط ریلی بر نگرش مشتریان کالاها وخدمات، تاثیردارد ؟

 

 

ب- آیا زمان  (میزان ساعت) تبلیغات کالاهاوخدمات در خطوط ریلی برنگرش مشتریان کالاهاوخدمات ، تاثیردارد؟               

به رغم اشتراک نظر در شرایط و فضای کنونی و تحولات همه جانبه سیاست، فرهنگ و اقتصاد جهانی، برای جهانی شدن تعریف واحدی نشده است. نکته ای که در مورد تعریف این مفهوم اهمیت دارد، زاویه دید پژوهشگران به این مقوله است(سجادی،15:1383).

 

“آنتونی گیدنز” در تعریف جهانی شدن می گوید: « تقویت مناسبات اجتماعی جهانی که محل های دور از هم را چنان به هم ربط می دهد، که هر واقعه، تحت تأثیر رویدادی که با آن فرسنگ ها فاصله دارد، شکل می گیرد وبرعکس» (نهاوندیان، 1383:17). فرآیند جهانی شدن روابط اجتماعی را در سطح جهانی تشدید كرده است  (گیدنز، ١٣٧٧: 77). این فرایند به فشردگی پدیدارشناسانه زمان و مكان كه نتیجه ی به كارگیری فناوری های جدید اطلاعاتی و ارتباطی است، منجر شده است. اگر چه فرآیند جهانی شدن بر همگونی فرهنگ ها تأثیر میگذارد، اما به دلیل مكانیزم های درونی همین فرآیند ما شاهد خود مختاری نسبی زندگی اجتماعی محلی هستیم كه در چارچوب نظری گیدنز ازآن به بازاندیشی تعبیر می شود.”گیدنز” (1990) جهانی شدن را فرایندی می داند که به وسیله آن رویدادها، تصمیمات و فعالیت های انجام گرفته در یک قسمت از جهان نتایج تأثیر گذاری بر افراد، گروه ها و جوامع در سایر نقاط می گذارد.

 

 مالکوم واترز جهانی شدن را فرآیندی اجتماعی که در آن قید و بندهای جغرافیایی که بر روابط اجتماعی و فرهنگی سایه افکنده، از بین می رود و مردم به طور فزاینده از کاهش این قید و بندها آگاه می شوند تعریف می کند (واترز، 1379).

 

هاروی بر این باور است که «جهانی شدن همان تراکم زمان و مکان است. بدین ترتیب هر اتفاق در هر گوشه دنیا به سرعت به اطلاع همگان می رسد و عملاً زمان و مکان معنای خود را از دست داده است».

 

به طور کلی اگر بخواهیم تعریفی بی طرفانه تر از مفهوم جهانی شدن ارائه دهیم، شاید بتوان گفت ” جهانی شدن فرآیند گسترش فزاینده ارتباطات پدیده های مختلف در یک مقیاس جهانی، همراه با حصول آگاهی به این فرآیند است”. در عصر جهانی شدن، ارتباطات اجتناب ناپذیر می شوند و فاصله ها روز به روز کاهش می یابند. به همین لحاظ، موضوعات جهانی پدید می آیند و فرصت های موجود جهانی می شوند. در عرصه های مختلف، الگوهای رفتاری خود را به جهانیان معرفی می کنند و در نهایت، اقدامات مختلف بازتاب جهانی می یابند(قریشی،1381: 43). چنان که ملاحضه می شود جهانی شدن در تعریف فوق به عرصه خاصی محدود نمی شود، بلکه فرایندی است که به تدریج کلیه حوزه های زندگی اعم از علمی، سیاسی، اقتصادی، نظامی، حقوقی و فرهنگی را در بر می گیرد و بدیهی است که مقوله «بدن» نیز قادر به مستثنی ساختن خود دراین فرایند نیست.

 

2-1-2- سبک زندگی

 

در ادﺑﯿﺎت ﺟﺎﻣﻌﻪﺷﻨﺎﺳﯽ از ﻣﻔﻬﻮم ﺳﺒﮏ زﻧﺪﮔﯽ دو ﺑﺮداﺷﺖ وﻣﻔﻬﻮم ﺳﺎزی وﺟﻮد دارد، ﯾﮑﯽ ﻣﺮﺑﻮط ﺑـﻪ دﻫـﻪ ی 1920، ﮐـﻪ ﺳﺒﮏ زﻧﺪﮔﯽ ﻣﻌﺮف ﺛﺮوت و ﻣﻮﻗﻌﯿﺖ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ اﻓﺮاد و ﻏﺎﻟﺒﺎً ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺷﺎﺧﺺ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻃﺒﻘﻪی اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﺑﻪ ﮐـﺎر رﻓﺘـﻪ اﺳـﺖ (ﭼﺎﭘﯿﻦ 1995). و دوم ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺷﮑﻞ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﻧﻮﯾﻨﯽ ﮐﻪ ﺗﻨﻬﺎ در ﻣﺘﻦ ﺗﻐﯿﯿـﺮات ﻣﺪرﻧﯿﺘـﻪ و رﺷـﺪ ﻓﺮﻫﻨـﮓ  ﻣﺼﺮفﮔﺮاﯾﯽ ﻣﻌﻨﺎ ﻣﯽﯾﺎﺑﺪ (ﮔﯿﺪﻧﺰ 1991؛ ﺑﻮردﯾﻮ 1984).

 

در اﯾﻦ ﻣﻌﻨﺎ ﺳﺒﮏ زﻧﺪﮔﯽ راﻫﯽ اﺳـﺖ  ﺑﺮای ﺗﻌﺮﯾﻒ ارزش ﻫﺎ و ﻧﮕﺮش ﻫﺎ و رﻓﺘﺎرﻫﺎی اﻓﺮاد ﮐﻪ اﻫﻤﯿﺖ آن ﺑﺮای ﺗﺤﻠﯿـﻞ ﻫـﺎی اﺟﺘﻤـﺎﻋﯽ روز ﺑـﻪ روز اﻓـﺰاﯾﺶ ﻣـﯽ ﯾﺎﺑـﺪ (اﺑﺎذری، 1381). ﺟﻨﺴﻦ (2007) ﻣﻌﺘﻘﺪ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﯿﺸﺘﺮ اوﻗﺎت اﯾﻦ ﻣﻔﻬﻮم ﺑﺪون آﻧﮑﻪ ﺑﻪ ﻃﻮر دﻗﯿﻖ ﻣﻌﻨـﺎی روش زﻧـﺪﮔﯽ را ﺑﺪﻫﺪ، ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﯽﮔﯿﺮد و در ادﺑﯿﺎت، اﯾﻦ واژه ﺑﻪ روشﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺗﻌﺮﯾـﻒ ﺷـﺪه و اﯾـﻦ ﮐـﻪ در ﭼﻬـﺎر ﺳـﻄﺢ ﺟﻬﺎﻧﯽ، ﻣﻠّﯽ، ﻣﻨﻄﻘﻪای و ﻓﺮدی ﻗﺎﺑﻞ اﻧﺪازه ﮔﯿﺮی اﺳﺖ. ﮔﯿﺪﻧﺰ (1382) ﺳـﺒﮏ زﻧـﺪﮔﯽ را ﻣﺠﻤﻮﻋـﻪ ای ﻧﺴـﺒﺘﺎً ﻣﻨﺴـﺠﻢ از ﻫﻤﻪی رﻓﺘﺎرﻫﺎ و ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﻫﺎی ﯾﮏ ﻓﺮد ﻣﻌﯿﻦ در ﺟﺮﯾﺎن زﻧﺪﮔﯽ روزﻣﺮه ﺧﻮد ﻣﯽداﻧﺪ ﮐﻪ ﻣﺴـﺘﻠﺰم ﻣﺠﻤﻮﻋـﻪ ای از ﻋـﺎدت ﻫـﺎ و ﺟﻬﺖﮔﯿری ﻫﺎﺳﺖ و ﺑﺮ ﻫﻤﯿﻦ اﺳﺎس از ﻧﻮﻋﯽ وﺣﺪت ﺑﺮﺧﻮردار اﺳﺖ. ﮔﯿﺪﻧﺰ(1385) ﻣﯽﻧﻮﯾﺴـﺪ: «ﺗﻐﯿﯿـﺮ ﺷـﮑﻞ ﻫﻮﯾﺖ ﺷﺨﺼﯽ و ﭘﺪﯾﺪه ی ﺟﻬﺎﻧﯽﺷﺪن در دوران ﻣﺪرﻧﯿﺘﻪی اﺧﯿﺮ، دو ﻗﻄﺐ دﯾﺎﻟﮑﺘﯿﮏ ﻣﺤﻠﯽ و ﺟﻬﺎﻧﯽ را ﺗﺸﮑﯿﻞ ﻣﯽدﻫﻨـﺪ. ﺑﻪ ﻋﺒﺎرت روﺷﻦﺗﺮ ﺣﺘﯽ ﺗﻐﯿﯿﺮات وﺟﻮه ﺑﺴﯿﺎر ﺧﺼﻮﺻﯽ زﻧﺪﮔﯽ ﺷﺨﺼﯽ ﻧﯿﺰ ﻣﺴﺘﻘﯿﻤﺎً ﺑﺎ ﺗﻤﺎسﻫﺎی اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﺑﺴﯿﺎر وﺳـﯿﻊ و ﭘﺮداﻣﻨﻪ ارﺗﺒﺎط دارد» (ﮔﯿﺪﻧﺰ، 56).

 

 گیدنز معتقد است که «سبک زندگی را می توان به مجموعه ای کم و بیش جامع از عملکردها تعبیر کرد که فرد آنها را به کار می گیرد چون نه فقط نیازهای جاری او را بر می آورند بلکه روایت خاصی را هم که وی برای هویت شخصی خود برگزیده است، در برابر دیگران متجسم می سازند»(گیدنز، 1385: 119).

 

2-1-3- سرمایه فرهنگی

 

سرمایه فرهنگی همان مصرف کالاها و خدمات فرهنگی است که تحصیلات یکی از اساسی ترین شاخص های آن است. بوردیو(1986) سرمایه فرهنگی را در سه شکل کالاها، مصنوعات و فرآورده های فرهنگی، به رسمیت شناخته شدن ذخیره ی دانش، مهارت و تجارب افراد – آن چنان که مثلاً در مورد مدارج و

 

 گواهی نامه ی آموزشی و علمی و حرفه ای می توان در نظر گرفت و سرانجام تمایلات و عادت واره های افراد که آن ها را در پیشرفت و اندوختن مهارت و تخصص بیشتر یاری می رساند- متجلی می بیند (بوردیو،1986: نقل از ذکائی، 1386: 242).

 

2-1-4- مصرف رسانه ای مدرن

 

مصرف رسانه ای مدرن (وسایل ارتباط جمعی): به عنوان یكی از ابزارهای جهانی شدن نزدیكی سلیقه ها، خواست ها و انتظارات تمامی ساكنان یك جامعه را موجب شده و خروج جوامع از محدوده های جدا یا تك افتاده را موجب می گردند (سروش و حسینی،1392: 55).

 

 2-1-5- مدیریت بدن