۳

نزاکتی و همکاران
(۲۰۱۱)

کیفیت ، نگرش، تصویر برند ، اعتماد ، رضایت ، قیمت در رستوران

تائید رابطه مثبت متغیرها با وفاداری نگرشی و وفاداری نگرشی با رفتاری

۴

بامنی مقدم و همکاران
(۱۳۹۰)

ارزش ویژه برند ، رضایت ، ارزش ، اعتماد ،مقاومت در برابر تغییر در خدمات صنعتی

رد رابطه ارزش و وفاداری به برند ، تائید رابطه اعتماد با وفاداری نگرشی، تائید رابطه رضایت با وفاداری نگرشی

۵

حیدرزاده و همکاران
(۱۳۸۸)

ارزش ، اعتماد، ارزش ویژه برند، آگاهی از برنددر شرکتهای آن لاین

تائید رابطه اعتمادو ارزش ویژه با وفاداری به برند

پیشینه تحقیقات خارجی
- ایزابل بویل و همکاران^[۵۲] (۲۰۱۳) در پژوهش شان تحت عنوان نقش تبلیغات و پیشبرد فروش در ایجاد ارزش ویژه برند به نتایج ذیل دست یافته اند:
این پژوهش به بررسی ارتباط بین دو عنصر مرکزی از برنامه های ارتباطات بازاریابی، تبلیغات و پیشبرد فروش و تأثیر آن بر ایجاد ارزش ویژه برند می پردازد. این پژوهش همچنین به بررسی اثرات دو نوع از ترفیعات فروش، پولی و غیر پولی می پردازد. که بر اساس یک نظرسنجی از ۳۰۲ مصرف کننده در انگلستان صورت گرفته است، یافته ها نشان می دهد که نگرش فردی به تبلیغات، نقش کلیدی را بر ارزش اقتصادی یک نشان تجاری بازی می کنند. در حالی که هزینه تبلیغات برای نشان های تجاری تحت بررسی، باعث پیشرفت آگاهی از نشان تجاری شده اما برای تأثیر مثبت روی اتحادیه نام های تجاری و کیفیت مشاهده شده کافی نمی باشد. همچنین به تأثیر مشخص ترفیعات مالی و غیرمالی روی ارزش اقتصادی نشان تجاری پی برده است. علاوه بر این، نتایج نشان می دهد که شرکت ها می توانند با در نظر گرفتن ارتباط موجود بین ابعاد مختلف ارزش اقتصادی نشان تجاری، مدیریت پردازش ارزش اقتصادی نشان تجاری را بهینه سازی کنند.

- بودیارتی و همکاران^[۵۳] (۲۰۱۳) پژوهشی تحت عنوان ارزش ویژه برند و رضایت مشتری با واسطه نفوذ تبلیغات و کیفیت خدمات بر وفاداری مسافران پرواز بین المللی خطوط هوایی گارودا^[۵۴] اندونزی انجام داده اند که نتایج آن به شرح زیر می باشد:
این پژوهش چند نتیجه دارد: نخست، تبلیغات وکیفیت خدمات، ارزش ویژه برند را افزایش خواهند داد، کیفیت خدمات نسبت به تبلیغات، برای شرح ارزش ویژه برند بسیار غلبه دارد، دوم، کیفیت خدمات و ارزش ویژه برند رضایت مشتری را افزایش می دهد. ارزش ویژه برند نقش مهمی را برای شرح رضایت مصرف کننده نسبت به کیفیت خدمات بازی می­ کند. سوم، کیفیت خدمات، ارزش ویژه برند، رضایت مشتری، و وفاداری مشتری را افزایش خواهد داد. وفاداری مسافر بین المللی خطوط هوایی گارودا اندونزی بالا باقی خواهد ماند اگر بوسیله ارزش ویژه برند قوی و رضایت مصرف کننده بالا حمایت شود. رضایت مصرف کننده بر وفاداری مصرف کننده در مقایسه با ارزش ویژه برند، تبلیغات، و کیفیت خدمات نفوذی قوی دارد.
- رانگ هانگ و امینه ساراوقلو^[۵۵](۲۰۱۲) در مقاله خود با نام “چگونگی ارتباط آگاهی از برند با پیامد بازار، ارزش ویژه برند و آمیخته بازاریابی” نتایج نشان می‌دهد تجارب استفاده از برند در مصرف کنندگان منجر به آگاهی از برند شده، و این دلالت بر تجربه قبل از آگاهی در برخی از زمینه‌ها می‌شود. نتایج همچنین رابطه مثبت بین آگاهی از برند و ارزش ویژه برند را تأیید می کند. در نهایت، کار در حال حاضر نشان می‌دهد که اهمیت ارتقاء توزیع و قیمت در ایجاد آگاهی برند در یک طبقه‌بندی کالاهای مصرفی بسته‌بندی شده است.
- ندا قلی زاده سروری (۲۰۱۲) پژوهشی با عنوان مطالعه ابعاد ارزش ویژه برند، رضایت و قصد بازدید دوباره انجام داده است که نتایج آن به شرح ذیل می باشد:
به طور خاص به بررسی اثرات ابعاد ارزش ویژه برند (آگاهی از نام تجاری، وفاداری به نام تجاری، ارزش نام تجاری، کیفیت نام تجاری و تصویر نام تجاری) بر رضایت گردشگران و در نهایت بر روی رفتارهای آینده که منجر به بازدید مجدد می­ شود، می ­پردازد. نتایج حاصل از این مطالعه ثابت کرد که تمام ابعاد ارزش ویژه نام تجاری به کار گرفته شده در این مدل، به استثنای تصویر نام تجاری که نسبت به آن، هیچ رابطه ای ایجاد نشد، اثرات مثبت و مستقیمی بر روی رضایت مشتری دارند. این مطالعه همچنین اثر مثبت و مستقیم رضایت را بر رفتار آتی توریست را تأیید کرد، که در نتیجه قصد بازدید دوباره توریست تعیین می­ کند. علاوه بر این، این مطالعه تعریف می­ کند یک ارتباط غیر مستقیم بین ابعاد ارزش ویژه برند و رفتار آتی، که در آن رضایت مشتری نقش واسطه­ای بین ابعاد ارزش ویژه برند و ویژگی های رفتار را دارد.
- نام، و همکاران^[۵۶] (۲۰۱۱) پژوهشی با عنوان ارزش ویژه برند، وفاداری به برند و رضایت مشتری انجام داده اند که نتایج آن به شرح زیر می باشد:
هدف این تحقیق بررسی تأثیرات واسطه­ای رضایت مصرف کننده بر ارتباط میان ارزش ویژه برند مبتنی برمصرف کننده و وفاداری نام تجاری در صنعت هتل و رستوران است.براساس یک نمونه از ۳۷۸ مشتری و با بهره گرفتن از رویکرد مدل سازی معادلات ساختاری، پنج بعد از ارزش ویژه ، کیفیت فیزیکی، رفتار کارمندان، تجانس درونی ایده آل، شناسایی برند و تجانس شیوه زندگی، تأثیرات مثبتی بر رضایت مصرف کننده دارند.یافته های این تحقیق نشان می دهد که رضایت مشتری بطور نسبی اثرات رفتار کارکنان بین تجانس درونی ایده آل و شناسایی نام تجاری و وفاداری نام تجاری وساطت می کند. اثرات کیفیت فیزیکی و تجانس شیوه زندگی در وفاداری بنام تجاری کاملاً توسط رضایت مصرف کننده فراهم شده است.
- ادو راج^[۵۷] در سال ۲۰۰۵ در کشور کرواسی تحقیقی به نام « تأثیر اجزای آمیخته ی بازاریابی بر ارزش ویژه برند» انجام داد. در این تحقیق تأثیر قیمت، گستردگی فعالیت های بازاریابی، تصویر شرکت و قیمت های ترفیعی بر روی ارزش ویژه برند بررسی شده است. نتیجه حاصل از این تحقیق نشان می دهد که قیمت، گستردگی فعالیت های بازاریابی و تصویر فروشگاه بر ارزش ویژه برند تأثیر مثبت دارد.
همچنین با توجه به مطالعات انجام شده در خارج از کشور در مورد ابعاد مختلف برند خلاصه برخی از این تحقیقات در جدول ۲-۷ ارائه شده است:
جدول ۲-۷ : خلاصه برخی از تحقیقات انجام یافته خارجی در حوزه برند

ردیف

محقق و سال تحقیق

متغیرهای تأثیرگذار در حوزه برند

نتایج تحقیق

Brodie.Whittome and Brush
۲۰۰۹

براساس تئوری قانون اساسی بودن منشور سند تاسیس یک سازمان بین المللی از لحاظ شکل، میثاقی بین المللی و از جهت محتوی، قانون اساسی است با پذیرش این تئوری طبعاً تمامی سازمان ملل مستقل از اراده دولتهای عضو فرض می شود لذا ارکان سازمان بایستی منشور را به موازات تحولات اجتماعی بین المللی و در پرتو نیازهای جدید جامعه جهانی تفسیر کند و با توجه به تکامل جامعه بین المللی و فقدان توان پاسخگویی منشور ارکان سازمان در برابر معضلات جدید منشور علاوه بر اختیارات مندرج در متن، یک سری اقتدارات ضمنی نیز به ارکان اعطا می کند تا آنها را به ایفای وظائفی که بر عهده شان نهاده شده بنماید برخی از حقوقدانان نیز بر این اعتقادند که مسئولیت حفظ صلح و امنیت بین المللی آنچنان مسئولیت خطیری است که شورای امنیت اختیار می دهد به منظور انجام این مسئولیت منشور را نادیده بگیرد و یا اینکه پا را از منشور فراتر بگذارد.^[۸۹]
آنها که منشور را محدود تفسیر می کنند آن را به مثابه یک قرارداد میان دولتها می دانند که بایستی طبق اصول شناخته شده در تفسیر معاهدات باآن برخورد شده در این دیدگاه منشور مولود دولتهاست و نمی تواند اراده آنها را نادیده بگیرد در منشور مثل متحد نیز تصمیمات شورا محدود به))مقاصد اصول ملل متحد(( شده است و در کنفرانس سانفرانسیسکو دولتهای کوچکتر تلاش کردند که محدودیتهای بیشتری را به صلاحیتهای شورا در منشور اضافه کنند، اما قدرتهای بزرگ در برابر این اقدامات مقاومت کردند.^[۹۰]
یکی از مسائل مورد بحث صلاحیت شورا در قبال موارد نقض گسترده حقوق بشر است مخالفان صلاحیت شورا به اصول ))عدم مداخله در امور داخلی دولتها(( و ))عدم توسل به زور(( در منشور ملل متحد استناد می کند از این دیدگاه، در حقوق بین الملل هیچ قاعده کلی که مداخله برای حمایت از حقوق بشر را تجویز کند وجود ندارد.^[۹۱]

این اصول علاوه بر منشور ملل متحد در بیانیه های متعدد سازمان ملل و نیز سازمان های منطقه ای مورد تاکید قرار گرفته است و به صورت اصول آمره حقوق بین الملل درآامده اند اما کسانی که موافق وجود چنین صلاحیتی هستند ابتدا به فصل هفتم منشور ملل متحد اشاره می کنند که طبق آن شورای امنیت می تواند در مواردی که صلح و امنیت بین المللی تهدید و یا نقض می شود اقدام نماید آنها بر این عقیده اند که این تهدید ممکن است بر اثر مسایل داخلی یک دولت باشد تخلفات شدید بین المللی در جریان نزاعهای داخلی، صرایت و گسترش یک نزاع داخلی به مرزهای بین المللی همانند جریان آوارگان یا نزاعهای استعماری از جمله موارد تهدید صلح هستند.^[۹۲]
اگر چه مسائل داخلی دولتها طبق بند ۷ ماده ۲ منشور از شمول صلاحیت سازمان الملل خارج شده اند و لیکن طبق منشور این استثناء بر این اصل وجود دارد و آن تصمیماتی است که شورای امنیت در چارچوب فصل هفت اتخاذ می کند بدین ترتیب در صورتی که شورای امنیت هنگام نقض فاحش حقوق بشر تهدید صلح و امنیت بین المللی را احراز کند می تواند براساس مواد ۴۱ و ۴۲ منشور تدابیر لازم از جمله بکارگیری نیروهای مسلح اتخاذ نماید. متکی که در این رابطه وجود دارد این است که شورای امنیت ممکن است در احراز موارد تهدید صلح به وظیفه خود عمل نکنند و یا اینکه برخوردی دوگانه داشته باشد. در این زمینه می توان به حق وتو اشاره نمود. بطور کلی ))حق وتو(( با فرض اولیه تدوین کنندگان منشور ملل متحد مبنی بر تساوی خواست و اراده اعضا در تعارض است.
بند۱ماده ۳ منشور به صراحت بیان می دارد که ))سازمان بر مبنای اصل تساوی حاکمیت کلمه اعضای آان قراردارد(( درمقدمه منشور نیز به تساوی حقوق بین ملتها اعم از کوچک و بزرگ تاکید شده لکن حق وتو با نادیده گرفتن اصل برابری همواره امکان اعمال نفوذ دائم را در برداشته است ایجاد چنین حقی کارایی شورای امنیت را محدود ساخته است زیرا فعالیت شورای امنیت به نحوی که بنیان گذاران سازمان ملل متحد در نظر داشته اند عملا به علت استفاده بی مورد اعضای دایمی آن از حق وتو وعدم وجود اتفاق رأی میان آنان در موارد تهدید، نقض صلح محدود شده است.^[۹۳]
یکی دیگر از موارد مورد بحث، صلاحیت اقدام شورای امنیت در صورت نقض گسترده حقوق بشر خارج از چارچوب تعریف شده درماده ۳۹ منشور می باشد. موافقین صلاحیت شورا در این قضایا به کنوانسیون بین المللی آپارتاید و نیز پرتوکل های۱۹۷۷ الحاقی به کنوانسیونهای چهار گانه ژنو استناد می کنند در کلیه این اسناد به صلاحیت شورا جهت انجام اقدامات مقتضی بطور ضمنی اشاره شده است وحتی در سالهای اخیر دایره مسائل مربوط به حقوق بشرگسترده تر فرض شده و حتی آن را به)) احیای دمکراسی (( نیز تسری داده اند.^[۹۴]
این عده بر این عقیده اند که آنچه مطلوب جامعه بین المللی است درعایت حقوق انسانی می باشد و در این میان تفاوتی نیست که شورا در قالب فصل هفتم از اختیارات خود بهره گیرد و یا صرفا به خاطر نقض حقوق بشر خود را موظف بداند و دست به اقدامات عملی بزند، در هر دو حالت تحصیل حاصل است فصل هفتم گرچه هیچ رابطه ای با مقررات حقوق بشر ندارد ولی شورا می تواند در چارچوب ماده ۳۹ منشور تشخیص دهد که آیا نقض حقوق بشر صلح و امنیت بین المللی را تهدید کرده است یا خیر و اگر تهدیدی از جانب ناقضین حقوق بشر صلح جهانی را به خطر اندازد شورا در چارچوب مواد ۴۱ و۴۲ اقدام خواهد کرد تا سال ۱۹۹۰ اعمال فصل هفتم منشور فقط در مورد رودزیای جنوبی و آفریقای جنوبی و آن هم فقط در حد تحریم سیاسی اقتصادی صورت گرفته و شورا در آن زمان وضعیت موجود را خطری علیه صلح تلقی کرده و مجازاتهای اقتصادی را به اجرا گذاشت.^[۹۵]
قبل از سال ۱۹۹۰ شورای امنیت و ضعیتهای متعددی را در ارتباط با نقض حقوق بشر مورد رسیدگی قرار داده است که برخی از آنها عبارتند از:
الف-گزارشهای مربوط به شکنجه زندانیان سیاسی و مرگ تعدادی از بازداشت شدگان و نیز موج رو به گسترش سرکوب ونابودی افراد.
ب- کوتاهی و قصور اسرائیل از حمایت کافی نسبت به جمعیت غیرنظامی مناطق اشغالی.
ج-سرکوب گسترده مخالفان سیاستهای جدایی نژادی در آفریقای جنوبی.^[۹۶]
دولتها که چنین اتفاقاتی درسرزمین آنها رخ داده است به صلاحیت داخلی خود اشاره کرده اندا اما شورا با رسیدگی به چنین وضعیتهایی آنها را از شمول صلاحیت داخلی دولت مربوط خارج دانسته است. شورای امنیت امروزه عامل تهدید صلح را صرفاً هجوم نظامی یک دولت نمی داند. نزاع های قومی و قبیله ای در داخل دولتهای ملی، نقض جدی حقوق بشر، رنجهای گسترده بشری، هجوم آوارگان به مرزهای ملی و جلوگیری از ارسال کمکهای بشردوستانه، اینکه از عوامل تهدید صلح و امنیت بین المللی قلمداد می شوند.
نکته مهم در اینجاست که در موارد قبل از سال ۱۹۹۰،شورای انتخابی و تحت تاثیر افکار عمومی وارد عمل شد چرا که در موارد متعددی حقوق بشر شدیداً نقض شد و شورا آن را نادیده گرفت مثل وضعیت بیافرا – کامبوج در زمان حکومت پول پوت از سال ۱۹۹۰ به بعد علاوه بر حقوقدانان، اعضای شورای امنیت نیز به این سمت گرایش یافته اند که وضعیت های حاصله از نقض حقوق بشر و آزادیهای اساسی را با مسأله صلح و امنیت بین المللی ملازم همدیگر محسوب دارند. بنابراین می توان چنین نتیجه گرفت از آنجا که در حقوق بین الملل قاعده کلی برای مداخله شورای امنیت برای حمایت از حقوق بشر وجود ندارد، شورای امنیت فقط در قالب فصل هفتم منشور می تواند دست به اقدام بزند بعضی در صورتی که نقض حقوق بشر صلح و امنیت بین المللی را به خطر بیندازد البته چنین تضییقی دامنه اختیارات شورا را محدود نمی کند چرا که همانطور که قبلاً اشاره شد مفهوم صلح و امنیت بین المللی روبه تحول است و مصادیق به خطر افتادن آن نیز روبه افزایش است و شورای امنیت این اختیار را دارد که وضعیت حادث شد، در قلمرو یک دولت را که به نوعی نقض حقوق بشر است تهدید علیه صلح و امنیت بین المللی تلقی نموده و اقدامات مقتضی را در آن خصوص به عمل آورد.
بند دوم: محدود یتهای شورای امنیت و نقش مجمع عمومی در زمینه اقدامات شورا
الف: محدودیتهای شورای طبق منشور ملل متحد
در خصوص اختیارات شورای امنیت، منشور ملل متحد حدود آن را ترسیم نموده در ماده اول منشور آمده است که: ))مقاصد ملل متحد به شرح زیر است. حفظ صلح وامنیت بین المللی … بر طبق اصول عدالت و حقوق بین الملل((.
مسئولیت اولیه صلح و امنیت بین المللی این ماده به عهده شورای امنیت گذاشته شده است اما شورای امنیت بایستی به انجام اقدامات حفظ و صلح امنیت بین المللی برخلاف اصول عدالت و حقوق بین الملل عمل نکند. پس اولین محدودیت شورای امنیت، الزام به رعایت حقوق بین الملل است.^[۹۷] اما این محدودیت مبهم است چرا که حدود اصول حقوق بین الملل چندان مشخص نیست در بند دوم ماده ۲۴ آمده است شورای امنیت در اجرای این وظایف بعضی حفظ صلح و امنیت بین المللی است بر طبق مقاصد و اصول ملل متحد عمل می کند مقاصد و اصول ملل متحد در فصل اول ماده ۱ و ۲ در ۱۱ بند ذکر شده اند لذا تنها تصمیماتی که در چارچوب اهداف و اصول سازمان ملل باشد معتبرند و در نتیجه شورای امنیت نباید اقدام به اعمال خودسرانه نماید محدودیتهایی که در منشور ملل متحد بر شورای امنیت وارد شده ماحصل تمامی تلاشی بود که دولتهای کوچک در جریان تدوین منشور در کنفرانس سانفرانسیسکو به عمل اورد.^[۹۸]
محدودیتهای دیگر منشور ماده ۲۵ است طبق این ماده اعضای ملل متحد موافقت می نماید که تصمیمات شورای امنیت را مطابق این منشور قبول و اجرا نمایند.
آکهرست در این مورد عقیده دارد که منشور ملل متحد اهداف تاسیس سازمان ملل و اختیارات اعطایی به آن را تشریح می نماید اگر سازمان ملل اقدامی خارج از منشور بنماید و یا سعی کند که اختیاراتی غیر از آنچه بدان اعطا شده را اعمال نماید اقداماتش نامشروع خواهد بود.
بنابراین شورا نیز که موجودیت خود را از منشور گرفته نیز باید طبق منشور عمل کند و منشور نیز یک عامل بازدارنده در مقابل صلاحیت های قابل اعمال شورای امنیت می باشد محدودیت دیگر شورای امنیت بند ۱ ماده ۲۴ شورا است که می گوید:
به منظور تامین اقدام سریع و موثر از طرف ملل متحد، اعضای ان مسئولیت اولیه حفظ صلح و امنیت بین المللی را به شورای امنیت واگذار می کنند. و موافقت می نمایند که شورای امنیت در اجرای وظایفی که به موجب این مسئولیت بر عهده دارد، از طرف آنها اقدام نماید.
این بند حاکی از آن است که اعضای سازمان ملل، بعضی از مسئولیتهایی را که اصالتاً بر عهده دارند، به شورای امنیت واگذار کرده اند و شورا به نیابت از طرف کلیه اعضای سازمان ملل عمل می کند و به این لحاظ نمی تواند اراده خود را جانشین اراده اعضای سازمان ملل نماید.^[۹۹]
به این ترتیب شورای امنیت در واقع به نمایندگی از طرف دولتهای عضو انجام وظیفه می نماید و حق تخطی از چارچوب صلاحیت تفویض شده به خود را ندارد و صرفاً باید در چارچوب حق نمایندگی انجام وظیفه نماید.
شورای امنیت طبق فصل هفتم منشور نیز در اعمال قدرت نظامی دارای محدودیت است شورا بایستی قبل از هر اقدام نظامی ابتدا موارد مندرج در ماده ۴۱ یعنی اقداماتی که متضمن نیروی نظامی نیست و ممکن است شامل متوقف ساختن تمام یا قسمتی از روابط و قطع روابط سیاسی باشد، بکار گیرد. ماده ۴۲ نیز چنین می گوید که: اگر شورای امنیت تشخیص دهد که اقدامات پیش بینی شده در ماده ۴۱ کافی نخواهد بود یا ثابت شده باشد که کافی نیست می تواند اقدام نظامی نماید. از این رو شورای امنیت باید قبل از هر کدام نظامی مطمئن شود که اقدامات موضوع ماده ۴۱ موثر نبوده اند.
ب: محدودیتهای خاص شورای امنیت در مداخله بشر دوستانه
محدودیتهای خاص شورای امنیت در مداخله بشردوستانه را می توان به ترتیب ذیل احصا نمود .
الف-گستردگی وضعیت نقض حقوق بشر به حدی که وجدان بشریت را جریحه دار نماید، همانند نسل کشی و تبعیض نژادی پس نقضهای عادی را نباید دلیل موجهی جهت مداخله بشردوستانه به شمار آورد.
ب-هدف دخالت بایستی صرفاً بشردوستانه باشد، یعنی به افراد انسانی در شرایط خاصی و یا شکل ویژه ای ارائه شود. بنابراین بسیار مهم است که شورای امنیت اقدامات مناسب را جهت حمایت از انسانهای نیازمند به عمل آورد. بدون آنکه این موضوع به سوی انگیزه های غیربشردوستانه منحرف شود.
ج-تناسب میان دخالت و نقض گسترده حقوق بشر رعایت شود و در مقایسه با سایر موارد جایگزین، مداخله بشردوستانه بهترین نتایج را در برداشته باشد. استقلال و تمامیت سرزمینی دولت مورد مداخله حفظ شود.
حتی الامکان رضایت دولت میزبان کسب شود.
دخالت نظامی آخرین راه حل باشد یعنی قبلاً سایر شیوه های مسالمت آمیز برای جلوگیری از نقض جدی حقوق بشر بکار گرفته شده باشد.^[۱۰۰]
چنانچه قبلاً نیز گفته شد شورای امنیت از تهدید صلح و امنیت بین المللی تفسیر موسع به عمل می اورد اما این شورا از لحاظ سیاسی نیز محدودیتهایی دارد. یکی از این محدودیتها افکار عمومی جهان است که شورای امنیت باید پیش از هر اقدامی آن را مدنظر داشته باشد مسایل دیگر نگرانی کشورهای جهان سوم و کمتر توسعه یافته در قبال اقدامات نظامی عمده ار جانب قدرتهای بزرگ عضو شورای امنیت می باشد که بی توجهی به این نگرانی می تواند اعتبار و صلاحیت شورای امنیت را مخدوش کند و متعاقباً مشروعیت سازمان ملل را تضعیف نماید.
ج: نقش مجمع عمومی در زمینه اقدامات و تصمیمات شورای امنیت
چنانچه قبلاً نیز گفته شد شورای امنیت در اعمال قدرت نظامی دارای قدرت نامحدود نیست در منشور ملل متحد که از آن بعنوان قانون اساسی جامعه بین المللی یاد می شود اختیار قانونگذاری بند اول ماده ۱۳و نظارت بند ۳ ماده ۲۴ به مجمع عمومی داده شده است و طبق مواد ۴، ۴۱ و ۴۲ صلاحیت اقدامات اجرایی به شورای امنیت واگذار شده است در بند ۱ ماده ۲۴ منشور شورای امنیت به نیابت از طرف اعضای ملل متحد مسئولیت حفظ صلح و امنیت بین المللی را عهده دار شده است در بند دوم همین ماده تصریح شده که اقدامات شورا در حفظ ملل و امنیت بین المللی باید منطبق با مقاصد و اصول ملل متحد باشد و این اصول در موارد اول و دوم ذکر شده اند طبق بند ۳ ماده ۲۴ شورای امنیت گزارش اقدامات خود را به طور منظم و یا به طور خاص به مجمع عمومی تقدیم می دارد به عبارتی شورا درخصوص ارائه گزارش دارای تکلیف است که در برابر مرجع اعطا کننده چنین صلاحیتی اقدامات خود را گزارش کند.^[۱۰۱] یعنی مجمع عمومی بایستی —-احتمالی شورا از مقاصد و اصول ملل متحد را بررسی کند.^[۱۰۲]
مبحث دوم: کیفیت و چگونگی مداخله بشر دوستانه در جنگ های غیر بین المللی
گفتار اول: تعریف جنگ غیر بین المللی و ضوابط حاکم برآن
بنداول: تعریف جنگ غیربین المللی
جنگ داخلی عبارتست از جنگ میان دو گروه یا بیشتر از ساکنان یک کشور چنین جنگی ممکن است برای بدست آوردن حکومت یک کشور با تمایل گروهی از جمعیت یک کشور به انفصال و تشکیل یک کشور جدید به وقوع بپیوندد این دو نوع جنگ داخلی متداول ترین هستند اما اقسام دیگری از جنگ داخلی نیز امکان حدوث دارند از آن جمله اینکه شورشیان تلاش کنند که دولت را مجبور به اعطای امتیاز نمایند مثل اعطای خودمختاری منطقه ای بدون اینکه سعی کنند حکومت را ساقط کنند یا کشور جدیدی تشکیل دهند ممکن است جنگ داخلی میان دسته جات مختلف رخ دهد در حالی که دولت بی طرف است و ناتوان (مثل جنگ داخلی لبنان ۱۹۷۶-۱۹۷۵ و جنگ داخلی رودزیا ۱۹۷۲-۱۹۷۹ زمانی که رودزیا کولونی انگلیس بود)
ازلحاظ استاد حقوق بشر و مقررات مربوطه می توان جنگهای داخلی را به چهار قسم تفکیک نمود
جنگ داخلی تعریف شده در پروتکل دوم الحاقی به کنوانسیونهای چهارگانه ژنو ۱۹۲۹جنگ داخلی که به مقررات مندرج در پروتکل دوم منطبق نمی باشد مثل در زمانیکه شورشیان قسمتی از قلمرو مربوطه را در تصرف خود ندارند اما در چنین حالتی این جنگ در شمول مقررات ماده ۳ کنوانسیونهای ۴ گانه ژنو قرار خواهد گرفت. نوع سوم جنگهای داخلی است که تبدیل به جنگ بین المللی شده و قسم چهارم جنگهای آزادیبخش مندرج در بند ۴ ماده ۱ پروتکل اول می باشد که براساس محسوب می شود.
اغلب جنگهایی که از سال ۱۹۴۵ داده در واقع جنگهای داخلی داشته است مثل جنگ عراق و اسرائیل که از جنگ بین مواقع یهودی و عرب سرچشمه گرفت در عصر حاضر به قدرت دولتی تلاش می نماید که قلمرو خود را با اعزام ارتش بر قلمرو دولتی دیگر گسترش دهد در عوض غالب دولتها سعی می کند جامعه های طرفدار این ایدئولوژی خودشان را به کسب قدرت نماید تا نفوذ آنها گسترش نماید وجود ایدئولوژی های فراملی باعث افزایش میزان جنگ های داخلی و افزایش احتمال تبدیل آنها به جنگ های بین المللی شده زیرا قواعد حقوق بین المللی درخصوص شرکت دول خارجی که جنگ های خارجی به روشنی قواعد جنگهای بین المللی نیست، که در مورد اخیر مداخله خارجی براساس حقوق بین الملل ممنوع است.
بهرحال همانطور که قبلاً نیز اشاره شد عدم وجود تعریف واحد از جنگهای داخلی اعمال مقررات بشر دوستانه را در این خصوص با مشکل مواجه ساخته است و در این پایان نامه صرف نظر از تفاوتهایی بیان شده میان اقسام جنگهای داخلی ما این مفاهیم را به تبعیت از غالب حقوقدانان واحد بشمار می آوریم.
بند دوم: مشروعیت جنگ غیر بین المللی، در نظام منشور ملل متحد
بند ۴ ماده ۲ منشور ملل متحد استفاده از زور را در روابط بین الملل منع می کند ولی چنین منعی درخصوص جنگهای وجود ندارد. اما آنچه باید به توجه داشت این است که جنگ داخلی ممکن است منجر به خدشه دار شدن مقررات بین المللی شود. پاراگراف ۴ قطعنامه شماره ۱۵۱۴ مجمع عمومی مصوب ۱۴ دسامبر ۱۹۶۰ می گوید: کلیه اقدامات مسلحانه با اقدامات پیشگیرانه را به هر شکلی که باشد و علیه مردم مستقل انجام شود باید متوقف کرد تا آنها قادر شوند به استقلال کامل برسند کشورهای غربی در ابتدا با تصویب این قطعنامه مخالفت کردند اما به تدریج پذیرفتند که کشورهای تحت استعمال حق تعیین سرنوشت دارند و این حق نباید توسط کسی پایمال شود این کشورها بر این عقیده اند که این قاعده از حق تعیین سرنوشت نشات گرفته و ارتباطی به بند ۴ ماده ۳ منشور ندارد و این کشورها اعمال زور علیه کشور تحت استعمال را توسل به زور در عرصه بین المللی نمی پندارند در مقابل قالب کشورهای آفریقایی و آسیایی بر این اعتقادند که این قاعده علاوه بر قاعده حق تعیین سرنوشت از بند ۴ ماده ۳ نیز نشات گرفته است.
بهرحال در منشور ملل متحد آنچه منع شده است توسط به زور در عرصه بین المللی می باشد و چنین منعی درخصوص روابط داخلی کشورها وجود ندارد و ممکن است طرفین درگیر یکدیگر را از لحاظ مقررات حقوق داخلی غیر مشروعت تلقی نمایند وچنین طرز تلقی منجر به جنگ داخلی می شود در چنین حالتی طرفین به زور متوسل می شوند و قاعده ای که آنها را از این اعمال زور منع کند وجود ندارد و لذا دولتها از توسل به زور علیه شورشیان منع نشده اند تنها استثنا جنگهای آزادبخش ملی می باشند که آنها نیز به موجب قطعنامه فوق اشعار و مقررات پروتکل اول الحاقی ۱۹۷۷ کنوانسیونهای ۴ گانه ژنو مصوب ۱۹۴۹ در زمره جنگهای بین المللی به شمار آمده و از قلمرو عصر خارج می شود.
بندسوم: ضوابط حاکم بر جنگ های غیر بین المللی
طبق عرف بین الملل، قواعد جنگ زمانی بر جنگ های داخلی قابلیت اعمال دارد که دولت درگیر جنگ داخلی طرف درگیر را به مثابه طرف متخاصم مورد شناسایی قرار دهند همیشه این سوال وجود داشت که آیا مقررات مربوط به جنگ تا قبل از شناسایی به عنوان طرف متخاصم قابل اعمال می باشد یا خیر و در غالب موارد پاسخ این سوال منفی بود و اکثریت آن قوانین قابلیت اعمال نداشتند تجربه تلخ جنگهای داخلی اسپانیا (۱۹۳۹-۱۹۳۶) چنین ضعف و نقصهایی را کاملاً برملا نمود. ماده ۳ مشترک کنوانسیونهای ژنو ۱۹۴۹ با تعمیم برخی از مقررات اساسی مربوط به جنگهای داخلی صرف نظر از شناسایی به مثابه طرف متخاصن در صدد جبران این نقصان برآمد و پروتکل دوم الحاقی به این کنوانسیونها از ماده ۳ نیز فراتر رفت و تعداد بیشتری از قوانین را به جنگهای داخلی تسری داد.
در سال ۱۹۸۶ تعداد ۱۶۳ دولت عضویت کنوانسیونهای ۱۹۴۹ را داشتند ولی تنها ۵۹ دولت و ۵۳ دولت به ترتیب عضو پروتکلهای اول و دوم بودند.
ماده ۳ مشترک و پروتکل دوم به دلیل رها بودن از ملاحظات سیاسی و قدرت کشورها در مواردی جهت حمایت از جمعیت غیرنظامی موفق بوده اند و از مصادیق چنین موفقیتی می توان به عملکرد سازمان ملل در حمایت از جمعیت غیرنظامی در هالیتی و شمال عراق اشاره نمود.
اما چون در جنگهای داخلی هر یک از طرفین درگیر سعی در خائن معرفی کردن طرف دیگر دارد، چو خوبی برای اعمال مقررات جنگی بوجود نمی آید و از طرف دیگر چون طرفین درگیر در جنگهای داخلی عموماً گروه های نامنظم چریکی می باشند، تفکیک میان رزمندگان و افراد غیر رزمنده که لازمه اعمال مقررات ماده ۳ مشترک و پروتکل دوم الحاقی می باشد، بسیار دشوار است.
گفتار دوم: مداخله کشور ثالث در جنگ غیر بین المللی (داخلی)
بنداول: مداخله در شورش های داخلی
بطور سنتی کشورها با شورشیان دشمن بوده و هستند و از آنجا که حقوق بین الملل زائیده اراده همین دولتهایی است که شورشیان را دشمنان خود تلقی می کنند، بدیهی است با رضایت خاطر نمی تواند بپذیرند افرادی وضع موجود آنها را بر هم بزنند و دولت قانونی را سرنگون نمایند، فلذا این مساله را کاملاً داخلی و در محدوده ماده ۲ و ۷ تلقی نموده اند و حتی شورشیان را به چشم مجرمان حقوق عمومی قلمداد نموده اند.
تعاریف مختلفی از واژه شورشی ارائه شده است. این لغت ریشه اسپانیایی دارد و توسط او پنهایم ولوتر پاخت به شکل زیر تعریف شده است اعمال خصمانه ای که در قلمرو کشوری که تحت اشغال دشمن است توسط گروه های مسلحی که عضو رسمی ارتش نمی باشند انجام می شود.
این گروه ها غالباً متشکل از افراد باقیمانده از ارتش مغلوب هستند با مردمی که برای به ستره آوردن دشمن و قطع راه های ارتباطیش متحد می شوند و نویسندگان مدرن سعی می کنند که گروه های شناخته شده ولی منفک از ارتش مسلح ملی (کماندوها) و همینطور ارتش مسلح ملی را که مبادرت به جنگ پس از تسلیم در مقابل دشمن می نمایند از این تعریف مستثنی نمایند.

۲۴۰۰۰
۳۲۰۰۰
۴۰۰۰۰

۴۸۰۰۰
۵۶۰۰۰
۶۴۰۰۰
۷۲۰۰۰
د
مرد
( نفر ) ( نفر )
نمودار ‏۲‑۱: هرم سنی ـ جنسی جمعیت استان

۰
۸۰۰۰
۱۶۰۰۰
۲۴۰۰۰
۳۲۰۰۰
۴۰۰۰۰

۴۸۰۰۰
۵۶۰۰۰
۶۴۰۰۰
۷۲۰۰۰
د
مرد
( نفر ) ( نفر )
نمودار ‏۲‑۲: هرم سنی ـ جنسی جمعیت نقاط شهری استان
در آبان ۱۳۹۰ از کل جمعیت استان ۱۱۳۳۰۸۴ نفر در خانوار معمولی ساکن، ۱۳۴۰ نفر در خانوار گروهی، ۱۷۲۴۵ نفر در خانوار مؤسسه‌ای و ۳ نفر در خانوار معمولی غیرساکن بوده‌اند.
اقلیم
با توجه به عوامل مؤثر بر اقلیم و عناصر آب و هوایی استان قم، بطور کلی سه نوع آب و هوا را می‌توان به شرح زیر در سطح استان مشخص نمود:
اقلیم کوهستانی: نواحی غربی و جنوبی استان، ارتفاعات بالاتر از ۱۵۰۰ متری دیده می‌شود که خود به دو نوع معتدل و سرد کوهستانی تقسیم می‌شود، که سرد کوهستانی، بر قله‌های بیش از ۳۰۰۰ متر استان منطبق است.
اقلیم نیمه بیابانی: بر نواحی کوهپایه‌ای و دشت‌های استان از جمله دشت قم، منطبق است که دارای تابستان‌های گرم و خشک و زمستان‌های سرد می‌باشد.
اقلیم خشک بیابانی: در شرق استان و در سواحل دریاچه نمک قم وجود دارد. دارای تابستان‌های بسیار گرم و خشک و زمستان‌های سرد و خشک می‌‌باشد و کمی بارش (کمتر از ۱۰۰ میلیمتر) و شدت تبخیر و دمای شدید تابستانه از ویژگی‌های برجسته آن است.
براساس اقلیم نماهای دومارتن و آمبرژه، نوع اقلیم این استان در اغلب نقاط خشک و خشک سرد می‌باشد و فقط در ارتفاعات آن در مرز آب و هوای نیمه خشک و خشک سرد قرار می‌گیرد.
دما
شرایط آب و هوائی استان قم به گونه‌ای است که از غرب به شرق و از جنوب به شمال بر میزان دما افزوده شده و از مقدار بارش و تعداد روزهای یخبندان و ابری کاسته می‌شود. نواحی مرتفع بالاتر از ۱۵۰۰ متر در غرب و جنوب استان دارای آب و هوای معتدل کوهستانی، نواحی کوهپایه‌ای و دشت‌های استان از جمله دشت قم دارای آب و هوای نیمه بیابانی و نواحی شرقی استان دارای آب و هوای گرم و خشک بیابانی می‌باشند.
در فصول سرد تنها سیستم پرفشار قطبی می‌تواند سرما و کاهش دما برای این استان به ارمغان آورد و در فصول گرم هم این استان کاملاً تحت تأثیر سیستم پرفشار مناطق حاره که دارای هوائی گرم و خشک است می‌باشد. نوسان درجه حرارت در شبانه روز و نیز فاصله درجه حرارت در تابستان و زمستان در این استان خیلی زیاد است. حداکثر مطلق دما در این استان ۴۹ درجه در ماه‌های تیر و مرداد و حداقل مطلق دما ۲۴- درجه سانتیگراد در بهمن ماه ثبت شده است. هرگاه دما افزایش می‌یابد تبخیر زیاد می‌شود و کاهش بارندگی و فزونی خشکی پدید می‌آید. میانگین دمای سالانه استان قم در حدود ۱۷ درجه سانتیگراد می‌باشد.

بارندگی
متوسط بارندگی سالانه ۳۰ ساله در این استان ۲/۱۶۳ میلیمتر می‌باشد که در حدود ۷۱/۶۴ درصد رقم بارش درازمدت کشور یعنی ۲/۲۵۲ میلیمتر می‌باشد. بیشتر بارندگی در این استان به صورت باران است. کمترین میزان بارش در طول سال که کمتر از ۱۰۰ میلیمتر است در پست‌ترین منطقه استان (اطراف دریاچه نمک) رخ می‌دهد و بیشترین بارندگی عمدتاً در غرب استان و بین ۲۰۰ تا ۳۰۰ میلیمتر را شامل می‌شود.
روزهای یخبندان
تعداد روزهای یخبندان به طور متوسط از ۴۸ روز تا ۱۰۳ روز در نقاط مختلف استان متغیر بوده و عمده آن در دی‌ماه و فصل زمستان اتفاق می‌افتد. متوسط ایام یخبندان این استان ۶۲ روز در سال می‌باشد.
رطوبت نسبی
به طور کلی استان قم دارای هوای خشک با میزان رطوبت پائین می‌باشد و متوسط رطوبت نسبی سالیانه آن در حدود ۴۶ درصد است.
پوشش گیاهی
با توجه به شرایط آب و هوایی و خصوصیات آب و خاک منطقه، پوشش گیاهی استان بسیار فقیر است. بدلیل شوری آب و خاک مناطق مرکزی و شرقی، در این مناطق فقط گیاهان خودروی طبیعی خشکی‌پسند و نمک‌دوست مانند خارشتر، خارزرد، گون، شیرین بیان، بومادران، گز و … قادرند به حیات خود ادامه دهند.
در نواحی غرب و جنوب استان، بدلیل شرایط مساعد آب و هوایی، پوشش گیاهی، از نوع استپ کوهستانی است و در لابلای آنها تک‌درخت، بوته‌زار و گلهای رنگارنگ نیز مشاهده می‌شود.
در این نواحی، در نقاطی که خاک غنی‌تر و شیب ملایم‌تر است، به دلیل باران کافی (بالای ۳۰۰ میلیمتر)، کشت دیم نیز رایج است. مراتع ییلاقی استان نیز در این نواحی قرار دارند که وسعت آنها بالغ بر ۲۰۰٫۰۰۰ هکتار می‌باشد.
با توجه به اقلیم حاکم بر استان قم، حدود ۱/۵ درصد از وسعت استان را جنگل‌ها تشکیل می‌دهند که می‌توان آن‌ها را به چهار گروه دسته‌بندی نمود:

- ر.ک. به: بخش دوم پژوهش، فصل اول، مبحث اول (اعتبار اصولی)، گفتار دوم (دلایل موافقان)، بند دوم، بند «ب». ↑
- G. Viney, Traite de droit civil, sous la direction de J. Ghestin, Les obligations, Introduction, a la responsabilite, 2^e e., L. G. D. J., 1995, p. 305, Cited by: James Carnie & Clendon Feeney, Contractual limitation liability – Allocation of risks and benefits, 2006, pp 9-12 . ↑
-Ph. Le Tourneau et L.Cadiet, Droit de la responsabilite, Dalloz, 1996, n. 502, cited by: Blake D. Morant, Contracts Limiting Liability, Tulane Law Review, Vol 69, N. 3, 1995, p. 729-732 ↑
- ماده ۷۱۹ قانون آئین دادرسی مدنی سابق مقرر می‌داشت: «… خسارات تأخیر تأدیه معادل صدی ۱۲ محکوم‌به در سال است و اگر علاوه بر این مبلغ، قراردادی به عنوان وجه التزام یا مال‌الصلح یا مال الاجاره و هر عنوان دیگری شده باشد، در هیچ مورد بیش از صدی ۱۲ در سال نسبت به مدت تأخیر حکم داده نخواهد شد لیکن اگر مقدار خسارت کمتر از صدی ۱۲ معین شده باشد به همان مبلغ که قرار داده شده است حکم داده خواهد شد.» ↑
- جهت دریافت متن کامل قانون مدنی فرانسه ر.ک. به :
France Civil Law, < http://www.4shared.com/document/ef2B7qwg/Civill_LAW.html> ↑
- ر.ک. به: بخش دوم پژوهش حاضر، فصل دوم، مبحث اول، گفتار اول (عدم نفوذ شروط عدم مسئولیت بر مبنای شدت رفتار مدیون (تقصیر عمدی و سنگین مدیون)، بندهای اول، دوم و سوم. ↑
۲- David Yates, op. cit. p. 75. ↑
- محمود کاظمی، آثار رضایت زیان دیده در مسئولیت مدنی، پایان نامه کارشناسی ارشد حقوق خصوصی، دانشگاه تهران، ۱۳۷۷، ص ۱۶ به بعد. برای توضیح این موارد و دیدن اصطلاحات دیگر نیز به همین منبع مراجعه شود. ↑

- Limpens, R. M. Kruithof & A. Meinertzhagen-Limpens, “Lialility for One’s Own Act” , Int. Encyc. Comp. Law, Vol. XI, Ch. 2, n. 275, Cited by: Franco Ferrari, Compartive Remarks on Liability for One’s Own Acts, 1993, p. 15.
↑
- G. Eorsi, The Validity Of Clauses Excluding Or Limiting Liability, in repports genereaux au ix congres international de droit compare, Bruxelles, 1997, p. 213, Cited by : Enrico Forlini, Clauses Limiting Or Excluding A Manufacturer’s Or Seller’s Liability: Their Validity And Applicability Under The Quebec Civil Code And The Consumer Protection ACT, Fasken Martineau, pp. 4,6. ↑
- ماده ۳۰ قانون مدنی ایران مبین این موضوع است. ↑
- Section 2(3) : “Where a contract term of notice purports to exclude or restrict liability for negligence a person’s agreement to or a awarness of it is no of itself to be taken as indicating his voluntary acceptance of any risk".
متن ماده و متن قانون شروط ناعادلانه قرارداد در انگلیس، قابل استخراج از آدرس اینترنتی :
>http://tenconsultancy.co.uk/law/index.php?option=com_content&view=article&id=97:unfair-contract-terms-act-1977&catid=68:exclusion-clauses–the-common-law-and-ucta-1977&Itemid =53>
Office of fair trading, Unfair contract terms guidance, 2008, pp. 13-16. جهت توضیحات تکمیلی ر.ک. به:
http://www.oft.gov.uk/shared_oft/reports/unfair_contract_terms/oft311.pdf قابل استخراج از آدرس اینترنتی: ↑
۲- David Yates, op. cit. p. 55. ↑
- برای دیدن یک بررسی انتقادی درباره این مقام ر.ک. به: دکترناصر کاتوزیان، مسئولیت مدنی، الزام‌های خارج از قرارداد- ضمان قهری، چاپ اول، انتشارات دانشگاه تهران، شماره ۱۶۴ به بعد؛ محمود کاظمی، پایان نامه پیشین، ص۳۰۶ به بعد؛ دکتر حسن جعفری تبار، از آستین طبیبان: قولی در مسئولیت مدنی پزشکان، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، شماره ۴۱، ۱۳۷۷، ص۵۶ به بعد. ↑
- محمود کاظمی، پایان نامه پیشین (آثار رضایت زیان دیده در مسئولیت مدنی)، ص ۶۷ به بعد. ↑
- دکتر محمد اشتری، مقاله پیشین، ص ۸۵. ↑
- محمود کاظمی، همان منبع، ص ۳۳۶. ↑
- دکتر محمد اشتری، همان منبع، همانجا. ↑
- دکتر ناصر کاتوزیان، منبع پیشین (مسئولیت مدنی)، شماره ۱۳۹. ↑
- محمود کاظمی، پایان نامه پیشین، ص ۱۳۰ به بعد. ↑
- مفهوم ماده ۷۵۶ قانون مدنی. ↑
- ر.ک. به: بخش دوم پژوهش، فصل اول، مبحث اول (اعتبار اصولی شروط محدودکننده و ساقط کننده مسئولیت)، گفتار دوم (دلایل موافقان)، بند دوم، بند «ب»، بند ۳ . ↑
۱- Treitel, op. cit, p. 235. ↑
- پرونده و تحلیل رأی، استخراج شده از سایت <http://en.wikipedia.org> به آدرس اینترنتی:
http://en.wikipedia.org/wiki/Thompson_v_T_Lohan_(Plant_Hire)_Ltd ↑
۱- Treitel, op. cit, p. 235. ↑
-B. D. Morant, Contracts Limiting Liability, Tulane Law Review, Vol 69, N. 3, 1995, p. 729.
متن مقاله «قراردادهای محدودکننده مسئولیت»، نوشته «بلیک مورانت» در ۶۵ صفحه -از صفحات ۷۱۶ لغایت ۷۷۹- که در نگارش این پژوهش از آن بسیار استفاده شده است، قابل استخراج از سایت: <www.ebooksbrows.com> به آدرس کامل اینترنتی:
<http://ebookbrowse.com/gdoc.php?id=61377171&url=83f4a29bc722bb9ed72a761c8028e449> ↑
- Section 4 (of the Unfair Contract Terms Act). Unreasonable indemnity clauses- (1) A person dealing as consumer cannot by reference to any contract term be made to indemnify another person (whether a party to the contract or not) in respect of liability that may be incurred by the other negligence or breach of contract term unless it satisfies the requirement of resonableness.
(۲) This section applies whether the liability in question.
(a) is directly that of the person to be indemnified or is incurred by him vicariously
(b) is to the person dealing as consumer or to some one else. ر.ک. به: پاورقی شماره یک صفحه ۷۳. ↑
۲- Treitel, op. cit. p. 235. ↑
- در مورد مسئو‌لیت نوعی کارفرما در برابر کارگر در قبال زیان‌های ناشی از کار در حقوق ایران ر.ک. به: دکتر ناصر کاتوزیان، منبع پیشین (مسئو‌لیت مدنی)، شماره۲۵۳ . ↑
- دکتر ناصر کاتوزیان، حقوق مدنی، نظریه عمومی تعهدات، چاپ اول، نشر یلدا، ۱۳۷۴، ش ۲۵۳؛ دکتر جعفر جعفری لنگرودی، منبع پیشین (دائر المعارف حقوق مدنی و تجارت)، ص ۶۷۴ و بعد. (در این منابع در خصوص امکان اقامه چنین دعوایی نیز بحث شده است.) ↑
- ماده یک قانون بیمه اجباری مسئولیت مدنی دارندگان وسایل نقلیه موتوری زمینی در مقابل اشخاص ثالث. ↑
۱- B. D. Morant, op. cit. p. 773. ر.ک. به: پاورقی صفحه ۷۹.
↑
۱- B. D. Morant, op. cit. p. 733. ↑
۱- B. D. Morant, op. cit. p. 734,735. ↑
- ر.ک. به: بخش دوم، فصل اول، مبحث اول (اعتبار اصولی شروط… )، گفتار اول (دلایل مخالفان- نظم عمومی). ↑

2-4-9-5- سعه‌ی صدر
سعه‌ی صدر و داشتن ظرفيت گسترده ی فكري و روحي، يكي ديگر از مصاديق قدرت اخلاقي است كه مي تواند در نفوذ و تأثير گذاري مديران بر كاركنان و زيردستان نقش به سزايي داشته باشد و باعث افزايش ميزان اثر بخشي و موفقيت مديران شود. سعه ی صدر علاوه بر اينكه يكي از منابع اصلي قدرت است و در ميزان نفوذ مديران تاثير بسياري دارد، مي تواند زمينه و بستر مناسبي براي برخي ديگر از منابع قدرت مثل رفق و مدارا، الفت و محبت و دفع بدي با خوبي نيز باشد. بنابراين، سعه ی صدر به معناي داشتن ظرفيت كافي روحي و فكري در برخود با مسائل گوناگون است و هر اندازه فرد داراي وسعت نظر، گشادگي دل، ‌قدرت تحمل و حوصله ی بيشتري باشد، مي توان گفت كه از سعه ی صدر بيشتري نيز برخوردار است (شفیعی و همکاران، 1388).
مديريت يكي از كارهاي پيچيده و دشوار است و همه ی كارها و وظايف مدير حساس و مهم است، ليكن وظيفه ی رهبري از حساسيت و پيچيدگي بيشتري برخوردار است، چراكه مدير براي انجام وظيفه ی رهبري با موجود پيچيده و حساسي به نام انسان، سروكار دارد و تعامل با انسان دشواري‌ها و مشكلات خاصي دارد، بنابر اين كسي كه مي خواهد در نقش مدير يك سازمان وظيفه‌ی مهم و حساس رهبري را انجام دهد بايد توانايي و ظرفيت فكري و روحي، وسعت نظر، قدرت تحمل و حوصله‌ی بسيار زيادي داشته باشد. حضرت موسي (ع) وقتي كه از جانب خداوند متعال مأمور شد تا به سوي فرعون برود و بني اسرائيل را از دست او نجات دهد و خود رهبري و هدايت آنها را برعهده بگيرد و آنگاه كه از جا نب خداوند متعا ل به او خطاب شد كه:
اذْهَبْ إِلَى فِرْعَوْنَ إِنَّهُ طَغَى:^[73] به سوي فرعون برو كه او طغيان كرده است.
حضرت موسي سعه‌ی صدر را به عنوان اولين و مهمترين ابزار لازم براي انجام اين مسئوليت سنگين و دشوار، از خداوند متعال درخواست كرد: قالَ رَبِّ اشْرَحْ لِی صَدْرِی * و یَسِّرْ لِی أَمْرِی ^[74].
خداوند متعال نيز اين موهبت بزرگ الهي را به اشرف مخلوقات و خاتم پيامبران عنايت كرد و خطاب به او فرمود:
أَلَمْ نَشْرَحْ لَکَ صَدْرَکَ * وَ وَضَعْنا عَنْکَ وِزْرَکَ2 * الَّذِی أَنقَضَ ظَهْرَکَ ^[75].
اميرمؤمنان حضرت علي (ع)‌در مورد وسعت نظر و سعه ی صدر آن حضرت مي فرمايد:
كان أوسع الناس صدرا^[76]، او (رسول خدا) با سعه ی صدر ترين مردم بود.
سعه‌ی صدر و وسعت نظر، يكي از ويژگي‌هاي ضروري براي مديران است، به ويژه اگر بخواهند وظيفه ی رهبري را انجام دهند، يعني اگر مديران بخواهند در كاركنان سازمان نفوذ كنند و بر عملكرد آنان تأثير گذارند که درخصوص سازمانهای آموزشی چنین امری بسیار مشهود است.
امير مؤمنان علي (ع) مهم ترين وسيله و ابزار لازم براي مديريت را داشتن سعه ی صدر و سينه اي گشاده، مي داند و مي فرمايد:
آلَةُ الرِّئاسَةِ سِعَةُ الصَّدرِ ^[77]،، ابزار رياست، سعه ی صدر است.
2-4-9-5-1- عوامل سعه‌ی صدر
علل و عوامل متعددي مي توانند در ايجاد و تقويت سعه ی صدر تأثير گذار باشند. برخي از اين عوامل عبارت اند از: قرآن و ذكر خدا.
الف) قرآن: قرائت قرآن، به ويژه اگر با تدبر و تعمق در مفاهيم والا و نوراني آن همراه باشد، نورانيت و صفاي خاصي به دل انسان مي دهد و ظرفيت روحي و فكري انسان را به مقدار بسيار افزايش مي دهد.
حضرت امام علي (ع) در ضمن دعاي ختم قرآن، خطاب به خداوند متعال عرض مي كند:
اللهم اشرح بالقرآن صدري^[78]:خدايا به واسطه ی قرآن به من سعه ی صدر عنايت فرما.
البته آن حضرت كه خود را شاگرد اشرف مخلوقات و افضل پيامبران، يعني پيامبر‌گرامي اسلام (ص) مي داند، اين معنا را از آن حضرت به يادگار دارد، چراكه رسول خدا (ص) نيز در يكي از دعاهاي خويش اين مسئله را مطرح و عرض مي كند:
اللهم نور بكتابك بصري واشرح به صدري: خدايا با كتاب خودت ديده ام را نوراني كن و به وسيله‌ی آن به من سعه ی صدر عنايت كن.
ب) ياد خدا: ياد خدا و ذكر او به انسان آرامش مي دهد و قدرت تحمل او را بالا مي برد و ميتوا ند بسياري از مشكلات و مسائل مربوط به ا نسان را حل كند.
آنگاه كه دل آرام گرفت و اظمينان يا فت، قدرت تحمل در انسان بيشتر مي شود و ظرفيت روحي و فكري او در حد زيادي افزايش مي يابد. چنانكه امير مؤمنان حضرت علي (ع) فرمود:
الذكر يشرح الصدر^[79]،‌ياد خدا، سينه را فراخ مي كند (سعه ی صدر به وجود مي آورد).
ذكر، به ويژه ذكر قلبي و داشتن اين احساس كه انسان همواره در محضر حضرت حق است، دل و جان انسان را نوراني مي كند و ظرفيت او را افزايش مي دهد. امير مؤمنان حضرت علي (ع) فرموده است:
دوام الذكر، ينير القلب و الفكر^[80]، ذكر مداوم، قلب و فكر را نوراني مي كند.
و آنگاه كه دل و جان ا نسان به نور ا لهي روشن و منور گشت، ا نسان به وسعت نظر مي رسد، و از سعه‌ی صدر واقعي برخوردار مي گردد.
2-4-10- بستر شکل گیری اخلاق حرفه‌ای مدیران و پایداری آن
اخلاق‌مداری مدیران با بسترسازی مناسب و فراهم آوردن زمینه‌ها و شرایط لازم شکل می‌گیرد. این تمهیدات هم مادی است و هم معنوی، هم فردی و هم اجتماعی، هم نیازمند تحولات ساختاری است و هم تحولات فرهنگی (دلشاد تهرانی،‌1389). در این قسمت به برخی از مهم‌ترین این تمهیدات اشاره می‌گردد:
2-4-10-1- شایسته سالاری و اهلیت‌گرایی
وقتی کسی مناسب کاری نیست و اهلیت لازم را برای مسئولیتی ندارد و در جایگاهی قرار می‌گیرد که جایگاه او نیست، انواع تباهی‌ها ظهور می‌کند. از پیامبر اسلام(ص) نقل شده است که فرمود: «کسی که بر مسلمین پیشی گیرد و پیشوای آنان گردد در حالی‌که می‌بیند در میان مسلمانان کسی شایسته‌تر و با فضیلت‌تر از او وجود دارد، نسبت به خدا و پیامبر او و مردم مسلمان خیانت کرده است^» و امام ششم(ع) فرمود: کسی که عهده‌دار چیزی از امور مسلمانان شود و آن را ضایع و تباه سازد، خداوند او را ضایع می‌گرداند^[81].تباه و خراب شدن کارها ناشی از عدم صلاحیت‌های تخصصی و اخلاقی مدیران است.

قرار گرفتن فرد در جایگاهی که شایستگی آن را ندارد، فرد را از اخلاق انسانی دور می کند، زیرا نفس چنین کاری، عملی ضداخلاقی است و آن می‌پذیرد در جایی قرار گیرد که جای او نیست، ابتدا حریم‌های اخلاق انسانی خود را می‌شکند و آن که با حریم‌های اخلاقی ویران شده کاری انجام می‌دهد، به راحتی به حریم‌های فردی و اجتماعی، مادی و معنوی تجاور می‌کند و دست تعدی می‌گشاید؛ و در مقابل، آن که براساس شایسته سالاری و اهلیت‌گرایی در جایگاه مناسب خود قرار می‌گیرد، مورد تاییدهای درونی و بیرونی واقع می‌شود، و این خود، بهترین زمینه اخلاق اداری و پایدار کننده آن است. امیرمومنان علی(ع) در عهدنامه مالک اشتر این گونه تذکر می‌دهد:
بر سر هر یک از کارهایت مسئولی از آنان بگمار که نه بزرگی کار او را ناتوان سازد، و نه بسیاری آن وی را پریشان نماید^[82].
2-4-10-1-1- نیروی شایسته از منظر نهج البلاغه
با رجوع به بیانات حضرت امیر درنهج البلاغه ویژگیهای نیروی شایسته را چنین می یابیم:

1. 1. اهل تقوا و صداقت باشد.

1. 1. صبور و بردبار.

1. 1. دیربه خشم آید.

1. 1. عذرپذیرتر از دیگران باشد.

1. 1. برای ضعیفان و قشر آسیب‌پذیر جامعه از همه مهربان‌تر باشد.

1. 1. دلیر و شجاع، بخشنده و جوانمرد باشد.

1. 1. عنوان اداری، مقام و منصب اجتماعی موجب سرکشی و تکبر او نگردد

2-4-10-2- علاقه‌مندی شخصی
وجود علاقه‌مندی شخصی در کار و مسئولیت، سختی‌ها را بر آدمی‌سهل می‌کند و توانمندی و حوصله ورزی به بار می‌آورد و در به وجود آمدن اخلاق اداری نقشی جدی دارد.امیر مومنان علی (ع) در سفارشی والا فرموده است:
دل‌ها را میلی است و روی آوردنی و پشت کردنی، پس دل‌ها را آن گاه به کار گیرید که خواهان است و روی در کار، چه دل اگر به ناخواه به کاری وادار شود، کور گردد^[83].
2-4-10-3- قانون‌گرایی
تا وقتی قانون‌گرایی بر کارگزاران و کارکنان حاکم نشود، انتظار جلوه یافتن اخلاق اداری، انتظاری دوری از واقع است، زیرا کسی که حدود و حریم‌ها را می‌شکند و یا خود را فراتر از قوانین می‌بیند، نمی‌تواند پایبند حرمت‌های اخلاقی و مرزهای انسانی باشد.
2-4-10-4- تامین مالی
اخلاق اداری پدیده‌ای نیست که با موعظه و نصیحت، و بخشنامه و دستورالعمل حاصل شود، بلکه شاکله ای است که در رفتار و مناسبات اداری، آن هم با وجود بستر و زمینه مناسب ظهور می‌یابد و تامین مالی، از زمینه سازی‌های عمده آن است.نگاه اما به کارگزاران و کارکنان دستگاه اداری، نگاهی بسیار لطیف و انسانی است و تامین مالی آنان را از این منظر مورد توجه قرار داده و فرموده است:« ثُمَّ أَسبِغ عَلَیهِمُ الأَرزَاقَ فَإِنَّ ذلِکَ قُوَّۃ لَهُم عَلَی استِصلَاحِ أَنفُسِهِم^[84]»